De Aanwinst

De 'papegaaikleuren' van Theo van Doesburg

Kleurharmonie III, gemengde techniek op papier, 1921. Beeld rv

In de rubriek De Aanwinst bespreekt Trouw elke week een nieuwe aanwinst van een Nederlands museum. Deze week: de 'papegaaikleuren' van Theo van Doesburg.

Een reeks van deze 'staalkaarten' maakte kunstenaar Theo van Doesburg in 1921 voor een rijtje middenstandswoningen aan de Torenstraat in Drachten. Voor elke kamer legde hij vast welke kleuren er moesten komen. De basis vormde de kleur van het behang (het vlakje rechtsonder) dat altijd grijs was, maar in allerlei nuances. Hoe donkerder de kamer, hoe lichter het behang. Aan de hand van de grijstint van het behang bepaalde Van Doesburg in welke schakeringen blauw, geel en rood de deuren en kozijnen geschilderd moesten worden.

Theo van Doesburg - pseudoniem van Christian Emil Marie Küpper (1883-1931) - had vier jaar eerder de kunstbeweging De Stijl opgericht, die streefde naar een radicale hervorming van de kunst en architectuur. Om de ideale harmonie te bereiken waren volgens de leden van De Stijl, onder wie Piet Mondriaan, geometrische vormen en de primaire kleuren gecombineerd met zwart, wit en grijs genoeg. De Torenstraat in Drachten was de eerste grote opdracht voor Van Doesburg over kleur in architectuur. "Drachten was het begin", zou hij er later over schrijven. Niet iedereen was blij met de felle kleuren van de kozijnen en deuren, met als gevolg dat ze werden overgeschilderd. Sinds 1988 hebben de huizen in de 'Papegaaienbuurt', zoals de wijk wordt genoemd, weer hun oorspronkelijke kleuren.

Museum Drachten had al een aantal van deze staalkaarten in de collectie, maar dit exemplaar - een schenking van Hans Liefting uit Leeuwarden - was de ontbrekende schakel, vertelt Annemieke Keizer van het museum. "Het is van groot belang voor het kleuronderzoek dat we doen, ook met het oog op de museumwoning die we volgend jaar, als Leeuwarden culturele hoofdstad is, willen openen." Van Doesburg, die een enorme scherpslijper was, zou waarschijnlijk gevallen zijn over het woord 'staalkaart'. Hij noemde dit een 'kleurharmonie'.

Museum Drachten heeft de aanwinst meteen toegevoegd aan de tentoonstelling De Stijl en constructivisime in Noord-Nederland, te zien tot en met 14 januari.

Lees hier meer afleveringen van De Aanwinst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden