null Beeld

TaalTon den Boon

De opmars van ‘(grens)overschrijdend gedrag’ in onze taal

Ton den Boon

Afgelopen dagen berichtten de media uitvoerig over ongewenste intimiteiten en dergelijke misstanden bij The Voice of Holland. Daarbij werd regelmatig de formulering ‘seksueel overschrijdend gedrag’ gebruikt. Een lezeres mailde naar aanleiding daarvan: ‘Ik denk dat het seksueel grensoverschrijdend gedrag moet zijn’.

De formulering met grensoverschrijdend is inderdaad gewoner, maar de formulering ‘seksueel overschrijdend gedrag’ is de laatste jaren eveneens courant geworden. Sinds de eerste vindplaats in de krant (2002) is deze korte variant al meer dan 1500 keer in de media aangetroffen. De woordgroep ‘overschrijdend gedrag’ wordt overigens in ruim 90 procent van de gevallen direct voorafgegaan door het woord ‘seksueel’. Voor de hand liggende vergelijkbare formuleringen van het type ‘crimineel/ethisch/moreel/relationeel overschrijdend gedrag’ zijn uitermate zeldzaam.

MeToo

Ook de woordgroep ‘seksueel grensoverschrijdend gedrag’ is relatief jong. De vroegste vindplaats in een krant dateert van rond 1995, maar pas na 2005 begon deze woordgroep aan een bescheiden opmars in de media. De opkomst van de MeToobeweging in 2018 gaf het gebruik van deze woordgroep pas echt vleugels, waarschijnlijk omdat MeToo ervoor gezorgd heeft dat nu een breder scala aan handelingen en verbale en non-verbale uitingen als seksueel wangedrag wordt benoemd dan voorheen het geval was.

De woordgroep seksueel (grens)overschrijdend gedrag is niet alleen een breder, maar (daardoor) ook een wat vager begrip dan bijvoorbeeld seksuele intimidatie of seksueel geweld. Daardoor kleeft er een risico aan deze woordgroep en vooral aan de varianten waarin ‘seksueel’ onbenoemd blijft, zoals ‘grensoverschrijdend gedrag’ of – nog korter – ‘overschrijdend gedrag’. Die zouden namelijk weleens kunnen gaan dienen als eufemismen voor meer expliciete termen als seksuele intimidatie en ongewenste intimiteiten.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar peter-arno.coppen@ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden