null Beeld

Tv-columnMaaike Bos

De oorlog laat zien: onze hoge moraal leidt ons lang niet altijd

Maaike Bos

De gewone Russen zeiden het in NOS Journaal-interviewtjes: ze schaamden zich diep voor Poetins oorlog. Een vader liep met verstikte stem weg: ‘Sorry’. Bij Op1 woensdag noemde de Russisch-Nederlandse Kristina Petrasova de gebeurtenissen ook een oorlog tegen haar eigen volk, de Russen, die dit helemaal niet willen. Sommigen vluchten zelf hun land uit omdat ze er met deze president geen toekomst meer zien.

De schaamte floreert in deze periode. Zo benoemde oud-Ruslandcorrespondent Peter d’Hamecourt bij Op1 de gelegenheden tot weerstand die het Westen heeft laten passeren: toen Poetin Aleppo plat bombardeerde, toen hij de Krim innam, en toen hij gaandeweg de Russische burgersamenleving ‘om zeep hielp’. “Wij stuurden braaf verkiezingswaarnemers, maar dit wáren helemaal geen verkiezingen.” Onze hoge moraal leidt ons lang niet altijd. En daar bloeit de schaamte op, in het vacuüm tussen verwachtingen en werkelijke daden.

Nog een gênante situatie: voor de Oekraïense vluchtelingen gaan de armen hier sneller open dan voor de Syrische destijds. Oud-MIVD-directeur Pieter Cobelens beschreef aan dezelfde talkshowtafel hoe hij in de jonge vluchtelingen zijn eigen kleinkinderen herkent, met vergelijkbare rugzakjes: “Dit is een Europees volk. Dat hakt er erger in dan ik had gedacht.” Je weet dat je iedereen gelijk moet behandelen, maar herkent in de Oekraïners meer. Op Twitter klinkt dan weer het ‘Europa, schaam je’.

Zoom ik in op mijn eigen veilige huiskamer en tv, dan voel ik die vernederende emotie opkomen omdat ik tussen het oorlogsnieuws door luchtige spelletjesprogramma’s kijk. Hunted Vips had afgelopen maandag zijn finale, zaterdag volgt die van Wie is de Mol?, en komende maandag begint Hunted into the wild (alledrie Avrotros), een nieuw seizoen van het programma waarin ‘voortvluchtigen’ tien dagen uit handen van de Nederlandse opsporingsdiensten moeten blijven. Nu in bergachtig buitenland.

In feite is Hunted Neerlands trots

“In de rauwe natuur, ergens in Europa, slaan twaalf Nederlanders op de vlucht”, klinkt het bij survivalbeelden van de kandidaten. Hoe wrang, met een miljoen vluchtelingen nu ‘ergens in Europa’. Hoe decadent ook, dat wij in het veilige Nederland de opsporingsdiensten hun vernuftige werk zien doen – voor een tv-spelletje. En ja, het afgelopen seizoen met vijf duo’s bekende Nederlanders was spannend. Weer bleek hoe snel de ‘hunters’ via straat-camerabeelden, afgetapte telefoons, psychologische profielen en data-analyse van sociale netwerken de voortvluchtigen in beeld kregen. In feite is Hunted Neerlands trots – en één grote wervingscampagne voor big data-gedreven opsporingsbanen.

 Mocro Maffia-sterren Nasrdin Dchar en Walid Benmbarek vonden beduidend minder gemakkelijk een lift of slaapplaats in Hunted.  Beeld
Mocro Maffia-sterren Nasrdin Dchar en Walid Benmbarek vonden beduidend minder gemakkelijk een lift of slaapplaats in Hunted.

Maandenlang is eraan gewerkt door heel veel mensen. De kandidaten hebben hun hart in de keel voelen kloppen. Het lijkt nu allemaal zinloos.

Maar zo moet je niet denken, niet alles ligt langs dezelfde meetlat. Hunted fungeerde bovendien als sociale thermometer. Mocro Maffia-sterren Nasrdin Dchar en Walid Benmbarek vonden beduidend minder gemakkelijk een lift of slaapplaats. “Ze moeten ons wel herkennen”, zei Dchar, “anders zijn wij gewoon twee Noord-Afrikaanse mannen met een backpack en denken mensen: snel wegwezen.” Een vrouw vatte het in een geintje samen: “Nooit gedacht dat ik nog eens een Marokkaan zou helpen.” En daar was die pijnlijke, plaatsvervangende schaamte weer.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden