Review

De onverschilligen op een presenteerblaadje

GRONINGEN - Seks en geld, dat is eigenlijk het enige waar men zich om bekommert in het gegoede Italiaanse milieu dat Alberto Moravia (1907-1990) tekent in zijn roman 'De onverschilligen' ('Gli Indifferenti', 1929). Het verzet van de jeugd daartegen wordt in de knop gebroken, gedoemd tot dezelfde onverschilligheid. Evenals zijn Hongaars-Oostenrijkse tijdgenoot üdön von Horváth wist Moravia haarfijn de vinger te leggen op die zwakke plekken in de samenleving waar het fascisme ongemerkt wortel kan schieten.

Tekenend is dat Moravia's boeken destijds eveneens op zeker moment verboden werden. En als toneel een spiegel van de werkelijkheid is, zou het feit dat nu, tezelfdertijd, van beide schrijvers werk wordt opgevoerd, te denken moeten geven. Het twee weken geleden hier gerecenseerde 'Verhalen uit het Wienerwald' door het Nationale Toneel is als confrontatie met alledaagse wreedheid inderdaad van een verontrustende authenticiteit. Gelukkig echter voor wie zich niet aangesproken wenst te voelen, doet 'De onverschilligen' door ZT Hollandia geen zeer.

Bijna tien jaar nadat theatergroep Carrousel de ondertoon van de roman met superieur eenvoudige theatermiddelen pijnlijk wist te treffen, lijken bewerkers/regisseurs Hans Hoes en Nan Koch slechts één doel te hebben gehad: het psychologisch realisme van Moravia vermijden. En zo krijgen we in een show van gekunstelde overdrijving de hele bliksemse boel op een presenteerblaadje aangeboden.

De alleen in haar eigen jaloezie en persoontje geïnteresseerde Mariagrazia (Chris Nietveld) is een geëxalteerd rondkakelende kip; haar op haar dochter geilende minnaar Leo (Dimitri Dupont) een zelfvoldaan glimmende zakenman; dochter Carla (Hadewych Minis), die met iets heel smerigs een nieuw leven wil beginnen, een op en top verwend nest; zoon Michele (Aus Greidanus jr.), die een vergeefse moordpoging onderneemt om aan de lethargie te ontsnappen, een verveelde dandy. Brengen Minis, tussen puberale pruilmond en volwassen doortraptheid schakelend, en Greidanus, met een soms komische balans tussen adolescente broeierigheid en weerspannigheid, nog wat nuances aan, de enige die aan een plat typetje ontsnapt is Oda Spelbos. Als de rijpe Lisa, die haar zinnen op vriendin Mariagrazia's zoon heeft gezet, weet zij te midden van het opgefokte gedoe een mooi soort naturel te bewaren waarin iets van de onderhuidse tragiek doorschemert. Jammer genoeg laat de regie haar persoontje wat verloren gaan in het drukke, met kroonluchters, spiegels en veel opzichtig dure eethoeken aangeklede toneelbeeld.

Geert Peymen heeft met zijn decorontwerp wel een aangenaam decadente sfeer gecreëerd, die zo het interieur van een rijkeluisvilla oproept. Terwijl met veel door elkaar (en dus onverstaanbaar geworden) gepraat nogal opdringerig wordt duidelijk gemaakt dat niemand naar elkaar luistert, niemand in een ander is geïnteresseerd, blijft in deze 'Onverschilligen' bar weinig te raden over, en doen voorstelling en personages wat ze juist niet hadden mogen doen: ze laten je onverschillig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden