De Onrendabelen

Vandaag begint een rijkscampagne over ingrijpen bij geweld.

KRO’s ’In de schaduw van het nieuws’ liep daar zaterdagavond vast op vooruit.

De vraag in de studio met tafel en publiek was: wat te doen bij het zien van geweld in de openbare ruimte?

Het menselijk brein is van nature geneigd om te kiezen voor doorlopen, wegduiken of niets doen. De weerstand wint het van een rol als held.

Dat blijkt uit tal van onderzoeken, maar was zaterdag ook te zien in schokkende filmopnames, waarin aanvallen op straat door voorbijgangers waren vastgelegd en waarin niet of te laat werd ingegrepen.

Op de website van het programma toont een poll dat 60 procent een geweldssituatie zou ontvluchten.

Het verrassingseffect van openbare geweldsuitbarstingen speelt eveneens mee. Een ervaringsdeskundige zei: ,,Je gaat de deur uit om een halfje brood te halen en je zit ineens in een film.”

In het tijdslot van ’Rondom 10’ presenteert Boomsma - die z’n debuut maakte voor zijn nieuwe werkgever- de komende weken de reeds bestaande talkshow, die eerder werd gepresenteerd door Wilfred Kemp. Onderwerpen zijn verder onder meer: ’HIV, vertellen of verzwijgen’, ’Echtscheiden, uitzitten of breken’ en ’Privacy, wel of niet meewerken met de roddelpers’.

’In de schaduw van het nieuws’ is vergelijkbaar met het debatprogramma van de NCRV, maar kijkt prettiger. Er wordt niet door elkaar heen gepraat en anders dan in ’Rondom 10’ (dat komend jaar terugkeert), ziet het er naar uit dat de redactie de oren niet teveel laat hangen naar de al zo vaak gehoorde maatschappelijk teleurgestelde stem van de straat.

’Rondom 10’ was bovendien al te zeer uitgegroeid tot een ’Rondom Cees Grimbergen’.

Dat is bij Arie Boomsma - hoewel óók ijdel - niet te verwachten.

De positie van de ’achtergestelden’ blijft desondanks natuurlijk wél een punt van aandacht.

Daar zorgde de VARA vrijdag voor in de reportage ’De Onrendabelen’.

Een film van Hans Heijnen en gebaseerd op het vorige week verschenen boek ’Niemands land - Biografie van een ideaal’ van Marcel van Dam.

Voor ’De Onrendabelen’ filmde Heijnen mensen die op één of andere manier buiten de boot vallen.

In dit geval vooral mannen met een op zich goudeerlijke inborst. Types waar je rustig een pintje mee kunt drinken. Maar ook lieden die de sociale dienst komen verbouwen als de ’uutkering’ niet op tijd binnen is.

U kent ze, want ze zijn van alle tijden.

Toen de klanken van het Wilhelmus, de begintune van deze documentaire, waren verstomd, zei één van die mannen: ,,Ik vraag me eigen wel es af, zou de Koningin der Nederlanden, zou die ook wel eens naar dit soort programma’s kijken?”

Het was, mede door dergelijke clichés, verleidelijk om de film daarom weg te zetten als een platte klaagzang.

Ook lag het voor de hand het initiatief als naïef te bestempelen, omdat ’verschil’ - en dat moet de VARA toch weten - een natuurlijk gegeven is waar geen maakbare samenleving tegenop kan. Maar daarvoor spraken de in deze film gegeven statistieken toch net iets te duidelijke taal. Want naïef of niet, het kan geen kwaad de kijker zo nu en dan te dwingen om na te denken over de vraag hoe we solidariteit kunnen inpassen in een maatschappij waarin individualisme meer en meer het straatgevecht wint.

Dr Raf Janssen (socioloog en armoede deskundige): ,,Hier als katholieken kreeg je ‘s zondagsmiddags de uitstel...de uitstelling van het Heilig Sacrament en nu kreeg je dat vijf of zes keer per dag op de televisie, dat was de AEX-index. Dat is het sacrament eh, van de geldeconomie geworden. En dat is de omslag die eigenlijk het neo-liberale denken eh, mooi illustreert. Het is alleen, er wordt alleen maar gedacht in termen van ‘ ik en geld’. Terwijl we als samenleving een ‘wij’ zijn en naast het geld is er ook nog een hele hoop andere zaken die van belang zijn.”

Uit ‘De Onrendabelen’ , vrijdag 20 november, 20.10 uur, VARA, Nederland 2.

------------------------------------------------------

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden