Mooiste Nederland

De Noord-Zuidlijn maakt van Amsterdam een metropool

Het tulpenblaadjeskunstwerk op het Centraal Station. Beeld Harmen van Dijk

Vergeleken met andere wereldsteden houdt Amsterdam altijd iets dorps, maar in de nieuwe Noord-Zuidlijn waan je je in een ware metropool. De vijf ondergrondse stations zijn groots en meeslepend - niet in de laatste plaats door de kunstwerken die er te zien zijn.

De bouw van de metro heeft de stad weliswaar vijftien jaar op zijn kop gezet, toch blijft het verbazingwekkend hoe er zo’n gigantisch bouwwerk onder de grond terechtgekomen is. Neem nou de vertrekhal onder het plein voor het Centraal Station, waar we de tocht beginnen. Zo druk als de hoofdstad soms boven de grond is, zoveel ruimte is er hier. Je staat zelden iemand in de weg. Voor we de metro richting Zuid nemen, bewonderen we eerst het kleurige kunstwerk dat Jennifer Tee maakte van miljoenen gedroogde tulpenblaadjes. Ze zitten ingescand achter een dikke glasplaat en je moet goed kijken om te zien dat het blaadjes zijn, zo perfect zijn ze gerangschikt om de Grachtengordel uit te beelden. 

Als we de roltrap afgaan, komen we in een moderne kathedraal terecht. De immense ruimte heeft pilaren en een gewelfd plafond. Op de wand boven de perrons is een bewegend beeld geprojecteerd van een sloot, een rij bomen die hun blaadjes laten vallen en drie traag draaiende windmolens in het veld. Het is de ‘Weather Engine’, een kunstwerk van de Vlaamse kunstenaar David Claerbout dat laat zien wat voor weer het morgen rond deze tijd zal zijn: wordt het een zonnige dag dan straalt het kunstwerk, gaat het stormen dan draaien de windmolens als een dolle. Heel charmant, zo’n werk dat praktisch en tegelijk poëtisch is. Laat gerust een metro voorbijgaan om alles goed te bekijken - elke zes minuten vertrekt er een.

Gigantische vitrine

Station Rokin is zo mogelijk nog mooier dan Centraal. De 120 meter lange wanden langs de perrons zijn versierd met voorstellingen van schijnbaar willekeurige voorwerpen en dieren: een paraplu, een sneaker, een krokodil, een theepot, de derailleur van een fiets, een hond, een kat - allemaal uitgevoerd in prachtig gekleurde steen. Het kunstenaarsduo Daniel Dewar, een Brit, en de Fransman Grégory Gicquel willen hiermee een afspiegeling geven van het leven in de stad. Ze tekenden ook voor de gigantische vitrine die geplaatst is tussen de roltrappen die voeren naar de uitgang ‘Dam’. In de vitrine liggen zo’n 10.000 voorwerpen die uit de bodem zijn gekomen tijdens de bouw van de metro. Honderden jaren geschiedenis liggen hier in de vorm van opnieuw schijnbaar willekeurige voorwerpen. Van telefoonkaarten tot middeleeuwse kookpotten en botten uit nog vroegere tijden.

Tegenover de uitgang staat een fraaie fontein van kunstenaar Mark Manders, twee bronzen vrouwenhoofden. Wat is het Rokin opgeknapt! Vroeger was er op deze plek een wat morsige parkeerplaats voor het wat anonieme gebouw van Fortis. Nu staan er de gloednieuwe, smaakvolle panden van het helaas niet zo lekker lopende warenhuis Hudson’s Bay en is het gebied omgetoverd tot een mooie boulevard met bomen en terrasjes. We gaan even bovengronds en maken een wandeling naar het volgende station.

Lees verder na de foto.

De mozaïeken van station Rokin. Beeld Harmen van Dijk

Op het Muntplein slaan we linksaf naar de Amstel en nemen rechts de Halve Maansteeg die uitkomt op het Rembrandtplein, dat ook al een metamorfose heeft ondergaan. De bosjes zijn weg en op het open plein staat onder het beeld van Rembrandt een bronzen Nachtwacht opgesteld, waar toeristen zich graag laten fotograferen. We lopen verder over het Thorbeckeplein en de Reguliersgracht en slaan rechtsaf bij de Prinsengracht.

Daar is metrohalte Vijzelgracht. Hier ging het tijdens de bouw behoorlijk mis toen in 2008 onder de grond een lek ontstond en vier huizen verzakten. Ze staan er nog steeds schots en scheef bij, maar er is een aannemer aan het werk.

Zoeken naar munten

We nemen de ingang aan de Weteringschans waar een lichtkunstwerk van Marjan Laaper boven de duizelingwekkend diepe roltrappen geprojecteerd is. Het stelt Ramses Shaffy voor. Zijn portret is opgebouwd uit gekleurde metrolijnen, alle haltes zijn vernoemd naar mensen en plaatsen die een rol speelden in zijn leven.

De metro suist door naar station De Pijp. Hier geen kunst, wel het diepste station op de lijn: 26 meter. De roltrap is weer even slikken voor mensen met hoogtevrees. We lopen de levendige markt op, die meteen bij de uitgang ‘Albert Cuyp’ begint. Via de met terrasjes gevulde Eerste van der Helststraat en de Ceintuurbaan - twee keer rechts - komen we weer bij de andere ingang van station de Pijp uit, onder in een nieuw gebouwd hoekpand.

Het portret van Ramses Shaffy in station Vijzelgracht. Beeld ANP

Het laatste ondergrondse station is Europaplein. Hier maakte Gerald van der Kaap een filmisch kunstwerk, dat de wanden langs de perrons bedekt. Op glazen platen zien we aan de ene kant van het spoor een zwart-witfoto van een man en aan de overkant een vrouw. Een toevallige ontmoeting tussen Amsterdammers uit Noord en uit Zuid, moet het voorstellen. Al verklapte de kunstenaar dat de mensen op de foto een getrouwd stel uit de hoofdstad zijn. In de perrons heeft de kunstenaar twee Griekse euromunten laten verankeren - ze zijn niet moeilijk te vinden. Ze verwijzen naar de mythologische prinses Europa, die op de munt staat afgebeeld.

Boven de grond ligt het plein voor de Rai. Niet echt een gezellige omgeving, dus we blijven beneden. Van hieruit kunt u doorreizen naar station Zuid, waar de Zuidas voor de architectuurliefhebber de nodige imposante hoogbouw in petto heeft. Maar heeft u meer zin in het dorpse Amsterdam, dan neemt u de metro terug naar een van de eerder bezochte stations en gaat u weer bovengronds.

Meer wandelen en fietsen?

De mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland, uitgeprobeerd door de Trouw-redactie. Lees meer in ons dossier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden