Review

De nieuwe kinderboekenheld heet Kareltje

Lief ventje, Kareltje. Ook een beetje een eigengereid ventje die zichzelf en zijn omgeving - vader, moeder, oma, vriendje Bas - soms al te gemakkelijk in een situatie manoeuvreert waarin er vaak humorvol moet worden ingegrepen. Hoewel, de humor komt meestal van Kareltje zelf; zijn omgeving staat er meestal wat lacherig, verbaasd en onzeker tegenover. Ik heb het hier over het derde boek over Kareltje van Pauline Michgelsen, een tolk/vertaalster uit het Russisch die sinds 2000 ook kinderadvertentieboeken produceert. Ze schreef twee eerdere boeken over Kareltje, even fris en humoristisch, en het derde, 'Grotemensentanden' ligt nu vers van de pers in de boekhandel.

Michgelsen is geen veelschrijver. Ze publiceerde deze drie boeken in een periode van vier jaar. Maar ze is wel een heel preciese, geinige en gevoelige verhalenvertelster die het alledaagse leven van een kleuter op een aangename wijze in kaart brengt. Ik zie haar in de toekomst nog wel een paar Kareltje-boeken schrijven die dan uiteindelijk in een grote verzamelbundel terecht zullen komen, zoals bijvoorbeeld de Merel-boeken van Rindert Kromhout, met wie Michgelsen qua sfeer en stijl ook enigszins verwant is. De buitengewoon levendige tekeningen van Harmen van Straaten, die los van monochrone tinten alleen de kleur oranje gebruikt, voegen aan het geheel nog een ontroerende, romantische allure toe.

Tja, wat haalt Kareltje zoal uit? Niks rottigs in ieder geval, al heeft hij zo zijn eigenaardigheden. In het verhaal 'Naam' heeft hij zich in het hoofd gezet om niet langer Kareltje te heten, maar Anouar. Een belletje met oma moet dit bevestigen. Hij laat haar weten: ,,Ik ben wel Kareltje, maar ik heet niet meer Kareltje. Ik heet Anouar.” Oma ('Ik vergeetwel eens wat') vraagt eerst heel lief of ze hem Kareltje mag blijven noemen, maar daar is Kareltje/Anouar absoluut niet van gediend. Waarop oma riposteert: ,,Wil je me niet meer oma noemen? [...] Dan voel ik me zo'n oud mens. Noem mij voortaan maar Grace.” Daar schrikt Kareltje toch wel van: 'Krees'! Hij wist niet eens dat oma een andere naam had dan oma! Als dan zijn moeder als Dritte im Bunde de naam van zijn babyzusje Vera verandert in Violinde, begint hij de door hemzelf in gang gezette problemen te overzien. En als vader 's avonds thuiskomt en door moeder Harvey wordt gedoopt, is voor Kareltje de maat vol. Hij zegt tegen papa: ,,Blijf mij maar gewoon Kareltje noemen.”

Dit verhaal geeft uitstekend weer hoe Michgelsen haar humor doseert. Een beetje hilarisch misschien en toch gaat het niet over de hoofden van de lezertjes heen: zij kunnen er volop van meegenieten. En zo reizen we, in opgewekte stemming, langs het wel en wee van een kleuter. We zien Kareltje na schooltijd angstig wachten op zijn vader, die zijn fietssleutels kwijt was zodat hij zijn zoontje niet op tijd op kon halen. En we zien hem worstelen met een losse melktand, waarbij het ouderwetse touwtje natuurlijk niet ontbreekt. Of hij brengt in 'Duwen', hoewel hij beloofd heeft niet hard te zullen lopen, het leven van zijn zusje Vera in gevaar door veel te hard tegen de kinderwagen aan te duwen. Maar er is altijd een redelijke grond die hem in dat soort fouten doet vervallen. Er steekt werkelijk geen kwaad in de jongen.

En daarmee hebben we een bijna klassieke nieuwe jonge held in de Nederlandse kinderliteratuur gekregen, zo'n jongen die soms domme dingen doet maar nooit expres. 'Schat' is daar een mooi voorbeeld van. Kareltje heeft van de oude mevrouw Moll een heel mooi kistje gekregen dat hij zelf onmiddellijk ziet als een schatkist. Maar er zit nog niks in. Samen met zijn vriendje Bas brengt hij wat kostbaarheden bij elkaar: wat oude munten, een medaille van de avondvierdaagse en andere kleinodiën. En dan moet de kist natuurlijk begraven worden en er een schatkaart komen waarop de plek nauwkeurig staat aangegeven. Zo gezegd zo gedaan. Maar de jongens vinden de schatkaart nog niet authentiek genoeg wanneer er geen verbrande randen omheen zitten.

En dus: de fik erin. En dan gaat het natuurlijk fout, en komt pa boos en geschrokken op het toneel, stuurt Bas naar huis en Kareltje naar zijn kamer. En die laatste is daar zo ontevreden niet: want hij heeft lekker nog zijn schatkist die dankzij het mislukken van de kaart niet begraven is.

'Pasen' geeft nogeens een staaltje van Michgelsens vriendelijke humor. Ze gaan bij oma paaseieren zoeken maar oma's vriend, Pieter, wil eerst nog naar de kerk. Op Kareltje's aandringen vertelt hij wat de dominee dan zoal vertelt: het verhaal van Jezus' dood en wederopstanding. ,, 'Hij vertelt het verhaal van Jezus, en hoe die stierf.' 'Jezus', zegt Kareltje verschrikt. 'Die van Kerstmis? Is die nu al dood?' ”

'Grotemensentanden' is een uiterst vriendelijk, geestig kleuterboek zonder inzinkingen. Het te mogen voorlezen aan je nog kleine kinderen lijkt mij een voorrecht. Het doet niet literatuurderig en geeft de jonge lezers het volle pond. En daarmee is het toch wel echte kinderliteratuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden