TV-columnMaaike Bos

De momenten die van de monarch een mens maken

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn aan het videobellen.

Ook al was er met Koningsdag geen uitbundig feest en zijn de oranje tompoucen alweer op, ik blijf nog even hangen in het beeld dat het koninklijk gezin achter laat. Hoe luchtig ook allemaal, het was zeker niet niks.

De Britse monarchie zal misschien wel ­jaloers hebben gekeken naar de ontspannen beelden van onze koning Willem-Alexander. Zonder stropdas, met een papiertje in de hand en een stralende vrouw en dochters naast zich; deze koning weet inmiddels hoe zijn volk hem wil zien, en hoe hij daarin zichzelf kan zijn.

Zijn haar lijkt wat lang. Zou zijn kapper vanwege corona ook niet meer mogen komen? Zal wel niet, maar het is uniek dat een nationale ramp deze keer ook de koning zelf treft. Zijn moeder Beatrix kan hem alleen via beeldscherm feliciteren. Als iets eenheid en saamhorigheid brengt, is het wel samen lijden.

Op zo’n dag als maandag zit ik in de beelden onwillekeurig te zoeken naar details die zijn persoonlijkheid onthullen ­– een beetje zoals Wim Boevink hier in Klein Verslag keek naar over het hoofd geziene zaken, en zoals Rob Schouten het kleine gebaar koesterde.

Een koninklijk schijnsel op de vorstelijke trekken

Willem-Alexanders tablet staat bij het ­videobellen op een stapeltje boeken bijvoorbeeld. Non-fictie over Anton Corbijn, Johan Cruijff, en de ‘Ski-atlas van de wereld’. Het stapeltje toont een brede belangstelling. Zijn ­bureau is een zee van communicatiemiddelen naast een volle pennenbak. Bij hem geen ­bureau met ingelegd leren schrijfblad, gouden kroontjespen en een mooie lamp voor een ­koninklijk schijnsel op de vorstelijke trekken. Hier is een man aan het werk.

Ook Máxima, Amalia en Alexia komen persoonlijk in beeld. Ze lijken een warm gezin waar ik graag een middagje bij zou aanschuiven. Niets van de koude, stille afkeuring die ik altijd vermoed bij de Windsors. Een koning en koningin die zo omgaan met hun kinderen en landgenoten, hebben het in zich om eenheid en troost te brengen.

Hoe belangrijk dat is, werd maandagavond ­uitgewerkt in ‘Kruispunt’ (KRO-NCRV): ‘De Oranjes in crisistijd.’ Een verpleegster vertelde over een onverwachts koninklijk bezoek waarin Willem-Alexander haar het gevoel gaf ‘dat het goed was’.

De plaatsvervanger van God op aarde

Een aanraking van de koning schijnt te kunnen helen, vertelde Herman Pleij, emeritus hoogleraar historische Nederlandse letterkunde. “In de Middeleeuwen geloofden mensen dat de koning de plaatsvervanger van God op aarde was. Als de vorst je aanraakte, was dat genezend, troostend.”

Nu willen we de monarch liefst als mens zien en toch; koninklijke aandacht tilt mensen wel een beetje op. “Je bent gezien, je telt mee”, beschrijft hoofdredacteur Justine Marcella van het blad Vorsten het.

Maar een handdruk of een arm om een schouder kunnen in deze coronacrisis niet. Bij de Bijlmerramp (1992) of de vuurwerkramp in Enschede (2000) omhelsde toenmalig koningin Beatrix mensen en bood hen zonder woorden haar schouder. Haar aanraking genas misschien niet, maar maakte het grote verdriet ­legitiem.

Een moeder die bij de ramp met de MH17 (2014) haar zoon en zijn vriendin had verloren, sprak met (inmiddels prinses) Beatrix.

“U weet hoe het is om een zoon te verliezen.” Ja, zeker. Beatrix had het woord sterkte niet meer kunnen horen, en zei haar: houd moed, houd moed. Die troost gaf de moeder kracht om door te gaan. Het is mooi dat een koning ­zonder goddelijke en politieke macht met zo’n simpel ‘houd moed’ zo van waarde kan zijn.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden