Vandaar dit boek

De moeder heeft een centrale rol in de Turkse cultuur

Vrouwen in Istanbul. ‘In de loop van de veertig jaar dat ik nu in Turkije kom heb ik de hoofddoek zien terugkeren in het openbare leven, nadat hij lang verboden was’Beeld Joris Van Gennip

Inge de Bever (1958) is classica. Ze heeft gewerkt als communicatieadviseur en tekstschrijver

Via mijn schoonfamilie in Turkije kwam ik in aanraking met een segment van de Turkse samenleving dat mensen hier nauwelijks kennen. Een intellectueel, seculier milieu, dat het gedachtegoed van Atatürk hoog in het vaandel heeft. Mijn schoonmoeder was arts, ze heeft medicijnen gestudeerd in Istanbul in de jaren veertig, toen in Nederland studeren voor vrouwen nog niet vanzelfsprekend was. Ook al haar vriendinnen waren arts, advocaat, rechter; gestudeerde vrouwen, zeker niet de volgzame Turkse vrouwen die de Nederlanders zich voorstellen.

De Turken spreken niet over vaderland maar over moederland; de moeder heeft een centrale rol in de Turkse cultuur. Iets lelijks over de moeder zeggen is uit den boze. Mijn relatie met mijn schoonmoeder, anne ofwel moeder in het Turks, is een rode draad in mijn boek ‘Moederland’. Die relatie was in het begin stroef. Zij is een gereserveerde vrouw, die haar emoties moeilijk toont en hecht aan decorum, ik ben direct, open. Maar we ontdekten steeds meer overeenkomsten. Het keerpunt kwam toen ik na tien jaar zelf moeder werd. Toen ben ik beter gaan begrijpen hoe moeilijk het voor haar was dat haar twee zoons zo ver weg gingen wonen. Wij in Leiden, haar andere zoon in Wenen. En dat in een tijd dat er weinig communicatie mogelijk was. Ik moet er niet aan denken dat mijn zoon zo ver weg zou wonen. Mijn relatie met haar is verder niet zo anders dan wanneer ze Nederlands was geweest, denk ik.

Lezers zeggen dat ze de relatie met hun eigen schoonmoeder er makkelijk in herkennen: het aftasten, het begrenzen.

Hoofddoek

In de loop van de veertig jaar dat ik nu in Turkije kom heb ik de hoofddoek zien terugkeren in het openbare leven, nadat hij lang verboden was. Ik weet niet of dat per se een bewijs van toenemende islamisering is. De hoofddoek maakt iets zichtbaar wat er al was. Je kunt het ook als een teken van emancipatie zien: gelovige vrouwen die een hoofddoek dragen kunnen nu wél openbare functies bekleden.

Toen ik begin jaren tachtig trouwde met een Turkse man, vond iedereen dat een avontuurlijke keuze. Maar dat was het helemaal niet. Ik vond bij deze man juist veiligheid en herkenning na een verwarrende periode in mijn leven. Ik trouwde met een mens, maar men zag alleen zijn herkomst. Met humor probeer ik die vooringenomenheid tegen te gaan. Ik beschrijf hoe bij een sollicitatie in het onderwijs gevraagd werd naar de geloofsachtergrond van mijn echtgenoot, om de absurditeit van die situatie te laten zien. Zo wijd ik ook een hoofdstuk aan mijn verliefdheid op een collega in het begin van mijn huwelijk. Mijn man kwam toen niet met een mes tussen zijn tanden uit de coulissen springen, uit op eerwraak, nee, hij vroeg hoe hij me kon helpen.

Familie

‘De boekhouding van schuld en schaamte moet wel blijven kloppen’, schrijf ik. De hechte Turkse familieverhoudingen heb ik weleens benauwend gevonden. Mijn schoonmoeder was toen haar zoon met een westerse vrouw aankwam bang dat ik, afkomstig uit een geïndividualiseerde samenleving, niet zou kunnen aarden in de Turkse familiecultuur.

De gastvrijheid, de familiale zorg voor elkaar is mooi, maar ook verplichtend. Toen wij een groot huis in Oegstgeest kochten, vloog de hele Turkse familie van mijn man in en uit. Daarin heb ik mijn grenzen moeten leren trekken.

Mijn boek is een verhaal van wederzijdse integratie. In mijn boek laat ik zien dat culturele verschillen niet zo groot zijn als mensen denken, sociaal-economische verschillen zijn veel bepalender. Maar dit is vooral een persoonlijk verhaal, over mensen, over menselijkheid. Er mag ook om gelachen worden.

Moederland Een vrouwenleven in twee culturen Inge de Bever
Van Oorschot; 192 blz. € 20

Een bekende of minder bekende persoon vertelt wekelijks waarom we een boek écht moeten lezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden