Enrico Caruso Beeld ANP Kippa

Déja vu Paul van der Steen

De #MeToo van Enrico Caruso: ‘De chimpansee kneep in haar bil’

De kreet ‘Viva Caruso!’ klonk in november 1906 nu eens niet in de concertzaal maar in de rechtbank. Fans probeerden op die manier opera-tenor Enrico Caruso een hart onder de riem te steken. Veel van hen waren zelf ook van Italiaanse komaf. 

Groepen Amerikanen met andere achtergronden gedroegen zich een stuk minder vriendelijk. Ze joelden naar de zanger, floten hem uit en achtervolgden zijn auto. Voor hen was de artiest de verpersoonlijking van alles wat niet deugde aan de immigranten uit het Zuid-Europese land. Belangrijkste bezwaar: Italianen verleidden Amerikaanse vrouwen.

In de #MeToo-affaire rond de Spaanse tenor Plácido Domingo, die nu speelt, draait het om de ­seksuele intimidatie van acht ­zangeressen en één danseres. De zaak rond Caruso (1873-1921) had een veel bescheidener omvang, wat de media niet belette om hem tot enorme proporties op te blazen en er wekenlang mee uit te pakken.

Chimpanseeverblijf

Op een novemberdag stond een dertigjarige vrouw met haar zoon in de Central Park Zoo naar een chimpansee te kijken, toen ze in haar bil werd geknepen. Haar eerste reactie was het verblijf te verlaten. Maar terwijl ze zich richting uitgang begaf, gebeurde het nog eens.

Dit keer hield de vrouw zich niet in. “Jij nietsnut! Jij beest!”, schreeuwde ze. Een aanwezige agent arresteerde de man tegen wie ze uitviel. De verdachte bleek de wereldster Enrico Caruso, imponerend op de bühne en op plaat. Het ‘Monkey House Scandal’ was geboren.

Donjuanerie

De tenor had zo’n beetje alles tegen om er goed uit te komen: zijn Italiaanse achtergrond, zijn werk als operazanger (hield de donjuanerie wel op als de theatergordijnen sloten?) en zijn persoonlijke reputatie als rokkenjager. Zijn eerste liefde is knoflook, zijn tweede Amerikaanse vrouwen, schreef een krant in 1903 in een portret.

Tegenover de ontkennende Caruso stonden tijdens het drie dagen durende proces de arresterende agent en een andere aanwezige man. De politieman zei dat hij de zanger al een tijdje in de gaten hield en ook andere vrouwen had zien lastigvallen. De tweede getuige werd in diskrediet gebracht, toen uitkwam dat hij kort daarvoor ontslagen was vanwege liegen en diefstal.

De lastiggevallen vrouw zelf bleef weg bij de rechtszaak. Ze wilde zich niet overleveren aan een perverse belangstelling. Caruso werd uiteindelijk schuldig bevonden en kreeg de laagst mogelijke straf, een boete van tien dollar.

Mediahype

Tijdens de mediahype namen sommige media een loopje met de waarheid. Zo meldden kranten in het middenwesten van de Verenigde Staten bijvoorbeeld dat Caruso zou hebben gezegd dat niet hij, maar de aap de vrouw in de billen had geknepen. Fake news, want de operazanger had nooit zoiets beweerd.

Behalve een boete hield de tenor aan de storm rond zijn persoon depressieve klachten en hevige hoofdpijnen over. Hij zag erg op tegen zijn eerste optreden na de gebeurtenissen, een hoofdrol in Puccini’s ‘La Bohème’ in de Metropolitan Opera in New York. Uiteindelijk stelde de vertolking hem gerust: het ovationele applaus overstemde het boegeroep.

Kort daarna vertrok Caruso voor optredens naar Europa. Pas daar werd het hem duidelijk dat hij op grond van de hem opgelegde boete tot ongewenst vreemdeling kon worden verklaard, waardoor terugkeer naar de Verenigde Staten onmogelijk zou worden. Zorgen daarover bleken onterecht. Tot aan zijn dood zou Amerika hem niets in de weg leggen.

Het Monkey House Scandal eiste wel een dodelijk slachtoffer. Door alle aandacht voor de zaak werd de chimpansee waar Caruso, de vrouw en haar zoon naar hadden staan kijken zelf een beroemdheid. Als gevolg van de affaire trok het publiek massaal naar diens verblijf. Het dier werd al snel ziek en overleed korte tijd later.

Lees ook:

Trekt door het Domingo-schandaal de #MeToo-storm weer aan?

Na diverse geheime schikkingen en een opvallende seponering leek de #MeToo-wind in de kunstwereld wat te luwen. Met beschuldigingen tegen zanger Plácido Domingo waait het weer even stormachtig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden