null

AnalyseBedrijfscultuur

De machtige familie De Mol? ‘Het zijn dinosaurussen van het televisietijdperk’

Beeld Brechtje Rood

John de Mol ligt onder vuur sinds de bom barstte bij The Voice. Heerst er een angst- en zwijgcultuur binnen het familiebedrijf? En hoe machtig is ‘de machtigste mediafamilie van Nederland’ nog echt?

Rufus Kain

De familie De Mol heeft wel meer skeletten in de kast, zegt Mark Koster. In 2020 verscheen zijn boek De Mol: De machtigste mediafamilie van Nederland. Volgens de schrijver heeft John de Mol toen druk uitgeoefend om een hoofdstuk te schrappen over zijn zoon, tv-presentator Johnny de Mol. Zonder succes; in het hoofdstuk is een telefoongesprek te lezen tussen Johnny en diens ex-vriendin Shima Kaes.

‘Ik ben heel hardhandig geweest met je, en fucking terecht’, wordt De Mol junior geciteerd. En ‘Die kapotte lip kwam doordat ik mijn hand voor je mond deed. Je moet eens ophouden met die slachtofferrol.’ De poging om die affaire uit het boek te houden, is volgens Koster typerend voor een familie die “de neiging heeft om problemen publicitair weg te masseren”.

De schrijver is dan ook niet verbaasd dat het seksuele wangedrag van Rietbergen als bandleider van The Voice zo lang is stilgehouden. In zijn boek was al wel te lezen dat de muzikant een reputatie had als ‘opdringerige rokkenjager’. En toen hij een relatie met Linda de Mol kreeg, schakelde John hem al snel in voor muziek in zijn studioshows. Linda’s nieuwe vriend verving Ruud Mulder, die al bijna twee decennia tot het meubilair van de De Mol-orkestbak behoorde.

Nauwe banden in televisieland

Sinds de bom bij The Voice barstte, is er al veel inkt gespendeerd aan de nauwe familiebanden in televisieland. Zou John de Mol bandleider Rietbergen na de eerste melding in 2019 hebben gespaard als hij niet zijn zwager was geweest? En dan was Rietbergen ook nog toetsenist in de band van Marco Borsato, die minderjarige deelnemers van The Voice Kids zou hebben betast. Én Rietbergen heeft in dezelfde dance-act gezeten als Erland Galjaard van Talpa, de man van oud-Voice-presentatrice Wendy van Dijk. Én…

Of die innige verstrengelingen hebben bijgedragen aan een zwijgcultuur, blijft speculeren. Vaststaat dat zwijgen in dit geval beperkt effectief is gebleken. De explosieve aflevering van BOOS over seksueel grensoverschrijdend gedrag bij The Voice is in minder dan 24 uur al 7,5 miljoen keer bekeken.

“Zwijgen is geen goud meer”, zegt Koster. “Vroeger schreven serieuze kranten nauwelijks over de familie, en op de entertainmentpagina’s verschenen alleen lovende verhalen – de Telegraaf vergeleek Linda de Mol ooit binnen één alinea met Madonna én Beatrix. Maar in plaats van de privépagina’s heb je nu ‘juice channels’ (roddelkanalen op sociale media, red.). En die leveren Tim Hofman ook weer bronnen op voor zijn online programma BOOS.”

Veelbesproken is het interview in die aflevering met John de Mol zelf, waarin hij de onveilige cultuur bij The Voice volgens sommigen toeschreef aan vrouwen die zich niet melden. “Vrouwen hebben kennelijk een soort schaamte”, zei hij tegen presentator Tim Hofman. Hij eindigde met een oproep aan slachtoffers: “Praat. Zeg het.”

Een cultuurverandering nodig

Rapper en songfestivalkandidaat S10 twitterde al snel: ‘Het gaat er niet om dat je leert aan de bel te trekken als mannen over jouw grens gaan, het gaat erover dat mannen leren de grenzen van vrouwen te respecteren’. De dag daarop stond in het AD een paginagrote advertentie: ‘Beste John, het ligt niet aan de vrouwen. Groet, de vrouwen uit je bedrijf.’ Veel mensen noemden zijn reactie victim blaming en een bewijs dat een cultuurverandering hard nodig is. In reactie op de kritiek zei De Mol gisteren dat hij “volledig onbedoeld” de indruk heeft gewekt dat hij “de schuld bij vrouwen” legt.

Volgens Koster is de bedrijfscultuur van De Mol-producties altijd ‘keihard’ geweest. “Dat zit ’m niet alleen in seksueel overschrijdend gedrag, het gaat ook om machtsmisbruik en machogedoe, een giftige cocktail van mannelijke én vrouwelijke bazen die jonge mensen uitfoeteren en slecht behandelen.”

Dat beeld werd de afgelopen dagen bevestigd door diverse oud-medewerkers van De Mol. Zo sprak Erik de Zwart in het AD van een angstcultuur. “Als John de Mol de werkvloer op loopt, klikt het personeel met de hakken”, vertelde de radio- en tv-presentator. “Bang voor de grote baas. Ga je er tegenin, dan is het exit voor je.”

Sommige verhalen gaan minder ver. “Dat van die angstcultuur heb ik nooit gehoord”, zegt oud-televisiemaker Joop Daalmeijer, die in zijn tijd bij onder andere Veronica en Nederland 2 veel met De Mol te maken had. “Het gebrek aan begeleiding en een vertrouwenspersoon bij The Voice is een enorme omissie. Maar je kunt hooguit zeggen dat John daar geen oog voor heeft. Hij zat altijd erg op de kijkcijfers, niet op de dingen daaromheen. Daar zou hij een gevoelige rechterhand voor moeten hebben.”

Ingehaald door internet

De andere reden waarom de macht van de familie volgens Koster tanende is: ze kunnen niet goed opboksen tegen online media. “De familie behoort tot de dinosaurussen van het lineaire televisietijdperk. Tv lijdt onder het ‘Netflix-effect’, en waar veel miljardairs in coronatijd alleen nog maar rijker zijn geworden, is De Mols vermogen volgens Quote voor het tweede jaar op rij met 300 miljoen euro afgenomen.” (Hij houdt volgens het zakenblad nog steeds 2,1 miljard over).

Irrelevant worden, dat zou weleens de grootste angst van de De Mollen kunnen zijn. Koster beschrijft Linda als iemand die leeft voor applaus, en iedereen lijkt het erover eens dat John zeer gebrand is op winnen, of het nou een potje Risk of een kijkcijferoorlog betreft. Het zou ironisch zijn als ze blijvende schade overhouden aan dit schandaal over muziektalentenshow The Voice. Want hun dynastie begon ooit ook met muziek.

John de Mols vader, John senior, was zanger, maar maakte carrière bij een muziekuitgeverij. Daar leerde hij dat geld verdienen een kwestie is van zoveel mogelijk auteursrechten binnenharken – een les die John in de tv-wereld multimiljardair hielp maken. Maar hun opkomst in medialand begon toen Johns opa (die óók al John heette) radio ging maken.

“Ik ben fan van die opa”, vertelt Koster. “Hij was een avant-gardistische jazzmuzikant in de jaren ’30 en ’40, een vooruitstrevend figuur. Zijn zoon bleef een beetje plakken bij Frank Sinatra, en werd een oude man in een nieuw tijdperk. Dat is John de Mol ook overkomen.”

Lees ook:

‘John de Mol zegt eigenlijk: vrouwen hebben een probleem, ik niet’

John de Mol roept vrouwen op: Trek je mond open, meld seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daarmee oogst hij ook kritiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden