Tv-columnMaaike Bos

De liefde voor film en carnaval springt op je over in ‘De kijk van Koolhoven’

Neerlands filmmeester Martin Koolhoven praat gretig over zijn geliefde kunstvorm.

Hartstocht maakt alles belangrijk, ook wat schijnbaar frivool is. Gelukkig zijn er mensen met hartstocht die ons daaraan helpen herinneren.

Ziedaar: ‘De kijk van Koolhoven’ (VPRO) is terug! Neerlands filmmeester Martin Koolhoven praat op vrijdagavond weer even gretig over zijn geliefde kunstvorm als vorig seizoen. De genres mogen niet je smaak zijn (horror, aliens, tijdreizen), maar hij weet zo veel van de keuzes van regisseur, cameraman, scenarioschrijver of acteurs, dat je de films niet meer beoordeelt op de indruk die ze maken. Je gaat ze zien als ambachtelijk kunstwerk. Zelf krijg ik het door Koolhoven altijd druk met alle films die ik wil (her)zien.

De opening van seizoen twee ging over de vele sequels, spin-offs en remakes in de filmindustrie, omdat een vervolg op een succesfilm zo veilig lijkt. De meeste worden flops maar sommige vervolgfilms zijn goed. Die van James Bond en Indiana Jones lukken vaak, omdat de hoofdpersoon geen karakterboog heeft en altijd dezelfde blijft. ‘Terminator 2’ liet juist een complete verrassing zien door de bad guy uit deel één opeens de good guy te maken. Verrek, zo’n beslissing moeten filmmakers maar durven nemen.

Soms 12 en niet 24 beelden per seconde

Koolhoven jubelde ook over animatiefilm ‘Spider-man: into the Spider-verse’ (2018), niet alleen vanwege het zwarte jongetje als hoofdpersoon, maar vooral vanwege de mix van oude en nieuwe filmtechnieken. De keuze om soms 12 en niet 24 beelden per seconde te gebruiken, heeft een vervreemdend effect.

Zoals altijd gaat Koolhoven in de versnelling, en meeslepend vertelt hij over de paardenrace-scène in ‘Ben Hur’ (1959), ‘toen episch nog episch was’. Zag je een grote mensenmassa, dan wáren er veel mensen in plaats van special effects. Zo’n stuntman viel ook werkelijk van zo’n kar af. Koolhoven ziet bovendien aan de schuddende beelden dat de camera nog zo zwaar was. Hij houdt ervan – juist om de foutjes. Voor je het weet als kijker, springt die liefde voor film op je over.

Datzelfde effect trad donderdag onverwachts op bij ‘Op1’, toen Herman Pleij over carnaval begon. De hele reuzentafel hing aan zijn lippen bij zijn beschrijving van het grote, schijnbaar frivole feest van komend weekend.

Een feest van kritiek uiten en angsten bezweren

Hossen en zuipen? In zijn onderzoek naar middeleeuwse teksten vond neerlandicus Pleij veel belangrijkere betekenissen zoals de ventielfunctie. Carnaval heft de orde even op, laat rangen en standen wegvallen. Het is ook een feest van kritiek uiten en angsten bezweren. Vroeger werd de duivel via verkleedpakjes collectief bespot, nu verwacht hij Chinezen met mondkapjes. “Carnaval werkt als schoonwassen, van alles wat mis is gegaan”, aldus Pleij.

Een heidens ritueel lentefeest. “De oogst is binnen, de druiven zijn geplet, het varken is geslacht. Nu gaat men feestvieren, socialiseren, eten en nieuwe vruchtbaarheid oproepen. Kwade demonen houden de aarde gevangen in vorst. Het is maar de vraag of je ze kunt verdrijven met geknal. Daar hoort ook het vereren van goede demonen bij.”

Ook de functie van experimenteerveld moet je niet onderschatten, oreerde Pleij. Uit het oefenen met nieuwe gedragsvormen is de Reformatie ontstaan, toen Luther de priesters na carnaval ook nog bleef bespotten. Bloed­serieus, dat diepgevoelde feest. Alaaf.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden