Geldstromen

De liedjesschrijver heeft het nakijken in streamingland

Miss Montreal, alias Sanne Hans.  Beeld ANP Kippa
Miss Montreal, alias Sanne Hans.Beeld ANP Kippa

Het zijn sombere tijden voor artiesten – tenzij ze een hit hebben. Zo blies Miss Montreal met succes een oud lied nieuw leven in. Dat leverde niet alleen haar wat op.

Stef Bos schreef het meer dan dertig jaar ­geleden als afscheidslied voor zijn moeder. Nu staat Door de wind dankzij de band Miss Montreal hoog in de Nederlandse Top 40. Niet alleen dat: in december was het de hoogste nieuwe binnenkomer in de Top 2000 (nummer 29), en tevens het hoogst geplaatste liedje van een vrouwelijke act.

Twee maanden eerder zong Sanne Hans van Miss Montreal het lied voor het eerst tijdens het tv-programma ‘De beste zangers’, met tegenover haar een geëmotioneerde Stef Bos. Achteraf zei de zangeres dat het lied haar aan haar recent overleden stiefvader herinnerde. Te midden van zoveel ontroering zou je haast vergeten dat het (ook) om een commercieel product gaat.

Maar dat is het wel degelijk. Hits zijn de motor van de popmuziek, en hoewel artiesten door de coronamisère niet kunnen optreden, blijven radio en streamingdiensten gewoon betalen. Zoals Frank Boeijen onlangs zei in de Volkskrant: “Ik leef hoofdzakelijk van auteursrechten, dat gaat altijd door.”

Soms worden hits geschreven en uitgevoerd door één singer-songwriter die alles in eigen beheer uitbrengt. Maar vaak komen er meer partijen aan te pas. Stef Bos schreef Door de wind en is verbonden aan muziekuitgeverij Hans Kusters Music. Miss Montreal maakte er een hit van en staat onder contract bij platenmaatschappij 8ball Music. Zowel uitgever als platenlabel verdienen mee aan het succes, wat de vraag oproept: hoeveel blijft er over voor de creatieven?

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

0,0036 euro

De geldstromen van de muziekbizz zijn notoir ondoorzichtig. Vraag muzikanten hoeveel één luisterbeurt op een streamingdienst oplevert, en je hoort steevast een variatie op ‘Dat is moeilijk te zeggen’. Toch is het mogelijk een deel van de puzzel te leggen. Laten we met de radio beginnen. Sinds het in oktober uitkwam, is Door de wind 45 keer gedraaid bij Radio 538, 49 keer bij 3FM en maar liefst 464 keer bij Qmusic. Dat meldt auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra, die geld incasseert bij radio en tv om uit te keren aan liedjesschrijvers en hun uitgevers. Voor deze drie zenders betaalt Buma/Stemra na administratiekosten zo’n 3.100 euro aan Stef Bos en ruim 1.500 aan Hans Kusters Music.

Naast degene die de tekst en muziek schreef, verdient ook de band die het liedje speelt aan airplay, evenals het platenlabel dat de opname betaalt. Dit geld loopt via Stichting Sena, die zowel Miss Montreal als 8ball Music naar schatting 3.100 euro betaalt voor dezelfde drie radiozenders.

En dan is er Spotify. Daar is Door de wind ruim 13 miljoen keer gestreamd. Dat levert bijna 70 duizend euro op (Duits muziekbedrijf iGroove rekende uit dat één Spotifystream in Nederland goed is voor gemiddeld 0,0036 euro). Spotify houdt hier een derde van. De rest gaat grotendeels (voor zo’n 85 procent) naar het label, 8ball Music. Het restant loopt weer via Buma/Stemra, die na kosten twee derde aan Bos, en één derde aan Hans Kusters doorbetaalt.

Dus wat krijgen de artiesten van Miss Montreal? Dat hangt af van hun contract met 8ball. Volgens onder meer muziekrechtadvocaat Margriet Koedooder, is 25 procent vandaag de dag een veelvoorkomend royaltypercentage. Als dat voor Miss Montreal opgaat, krijgt de band tienduizend euro. Het label houdt dan maar liefst dertigduizend.

De muziekreuzen

Natuurlijk is Door de wind ook te horen op andere zenders en streamingdiensten. Daarbij kunnen de bedragen in de praktijk net anders blijken. Zo zijn de Buma-inkomsten gebaseerd op tarieven uit 2019, en dateren de recentste Sena-inkomsten waarover Trouw beschikt uit 2015 (dit artikel vooronderstelt dat het Sena-geld sindsdien evenveel is afgenomen als het Buma-geld).

Maar het voorbeeld illustreert wel hoe de muziekindustrie werkt. En vooral: wie de grootverdieners zijn. Het platenlabel eindigt met stip op één, gevolgd door de streamingdienst, de band, de songwriter en de uitgeverij.

Niet dat uitgevers de grote verliezers zijn. Zij verdienen mee aan iedere versie die van een liedje verschijnt. Toen de Belgische Ingeborg in 1989 met Door de wind op het Eurovisiesongfestival stond, kreeg Hans Kusters ook betaald.

’s Werelds grootste uitgevers – Sony, Warner en Universal – genieten nog een extra voordeel. Zij zijn verbonden aan de gelijknamige grootste platenlabels. Deze muziekreuzen onderhandelen met streamingdiensten over de verdeling van de royalty’s. En dat kunnen ze zo naar hun hand zetten, dat zij extra veel geld krijgen ten koste van de kunstenaars.

“Het geld dat labels en artiesten krijgen voor de opname, blijft grotendeels bij de labels”, legt Helienne Lindvall, voorzitter van de Britse songwritervereniging The Ivors Academy uit. “Bij het geld dat uitgevers en songwriters krijgen voor het liedje is dat precies andersom. Het is dus in het belang van de bedrijven dat het meeste geld via de labels loopt.”

Simpel gezegd: het huis wint altijd en in het streamingtijdperk hebben liedjesschrijvers het nakijken. Gelukkig ging het Stef Bos al lang voordat Spotify werd uitgevonden voor de wind.

Lees ook:

Koningen van de samenwerking

Popsterren bundelen steeds vaker de krachten om hits te scoren. Dat blijkt commercieel heel handig. Maar wat levert het artistiek op?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden