null Beeld -
Beeld -

Tv-columnMaaike Bos

De levende geschiedenis van My 9/11 laat je niet los

Vrijdag zag ik My 9/11 (BNNVara) en de documentaire bleef het ­hele weekend bij me. De makers Sinan Can en Floortje Dessing spraken voor hun tweeluik mensen die elk op hun manier verbonden zijn met de aanslagen in New York op 11 september 2001; Can in Afghanistan en Dessing in Amerika. Bijna drieduizend mensen kwamen erbij om, zo’n zesduizend raakten gewond. Op 7 oktober 2001 bestookte Amerika Afghanistan met bommen omdat de Taliban onderdak hadden geboden aan het Al-Qaida van Osama bin Laden. Onschuldige burgers in beide landen betaalden een hoge prijs.

Hoe simpel en doeltreffend, om het twintigjarige jubileum van 9/11 niet te herdenken met weer films van de aanslagen zelf, maar om te gaan zoeken naar de levende geschiedenis. Twintig jaar pijn, woede en verdriet leven voort aan beide zijden van de oceaan. Het wonderlijke effect van die verhalen is dat ze je dichter bij verzoening brengen, merkte ik. Want wraak op wraak blijkt zo zinloos.

Hij kwam thuis en vond zijn broers dood

Zo ontmoet Can in Kandahar kleermaker Noor Ahmad Alekozai die alles heeft verloren bij de Amerikaanse vergeldingsacties. Het Taliban-hoofdkwartier lag in zijn straat, en zijn geliefde broers en vader waren in hun gezamenlijke huis en winkelpand ­gebleven om het te beschermen.

Alekozai kwam thuis en vond het pand op zijn kop. Zijn broers dood, huis en zaak weg, inkomen weg, terwijl hij de zorg van al zijn broers kinderen op zich nam. Vader stierf snel daarna, moeder is nóg verteerd van verdriet. De man lijkt hol van binnen, zijn tranen zijn opgedroogd. Maar bij hem geen onverschillige wraakzucht; hij noemt de aanslagen in Amerika onterecht, barbaars, en beargumenteert omgekeerd heel redelijk dat Amerika de daders had moeten vervolgen in plaats van onschuldige burgers treffen.

“Oorlog is niet voor mensen, maar voor wilde dieren. De oorlog van de mens is de dialoog, het debat, vriendelijk en diepzinnig”, wijst hij naar hart en hoofd. De diepte van zijn grootmoedigheid is niet te over­treffen.

Een lichaam vol kanker

Dezelfde schijnbare gelatenheid lag in de ogen van de New Yorkse hoofdcommissaris van de politie David Chong, die Floortje Dessing spreekt. Hij kwam met de eerste hulpverleners onder de ingestorte Twin Towers terecht, wonderbaarlijk genoeg onder twee gekruiste balken die hem hebben gered. Hij heeft nog steeds een hart vol woede. En een lichaam vol kanker; de gifstoffen uit de gebouwen hebben al tweeduizend hulpverleners het leven gekost.

“Het was de dag dat het karakter van mijn man veranderde”, snikt zijn (Nederlandse) vrouw bovendien. Hij heeft gefaald om mensen te redden, vindt hij nog steeds. Het verteert hem dat anderen wél zijn omgekomen. En hij kan onverwachts flippen van woede.

Deze documentaireserie vertelt niet nog eens wat er toen gebeurde, maar hoe die gebeurtenissen betekenis hebben gekregen. Soms ook ten goede. Bouwkundig ingenieur in het Pentagon Manal Ezzat, moslima, richtte in dat gebouw een kapel in voor alle religies op de plek waar het vierde vliegtuig zich in het pand boorde. De Afghaanse, energieke vrachtwagenchauffeur Bashir ­Afsar Zada verspreidt pamfletten over vrede vanuit zijn zelfgebouwde motorische para­glider.

Hoop en veerkracht zijn er in beide landen ook, en dát moet de wereld horen. Deze Engelstalige serie kan prima de grens over.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden