Klassiek & zo

De kwestie-Gatti: Zoveel musici, zoveel meningen

Dirigent Daniele Gatti repeteert met Concertgebouworkest in 2015. Beeld ANP

Het media-offensief van Jan Raes, algemeen directeur van het Koninklijk Concertgebouworkest, heeft een staartje gekregen. 

Half januari wilde Raes na bijna een half jaar stilzwijgen plots wat meer tekst en uitleg geven over het rigoureuze besluit om de samenwerking met chef-dirigent Daniele Gatti wegens grensoverschrijdend gedrag pardoes te beëindigen. Raes verscheen op televisie en gaf grote interviews in Het Parool en de NRC. Zijn media-optredens vielen – niet toevallig – samen met de feestelijke opening van het RCO House, het nieuwe orkesthonk.

Nadat Raes de pers had opgezocht, reageerden ook Gatti’s advocaten. De afspraak om, lopende de afhandeling van het conflict, te zwijgen was door Raes gebroken, zeiden ze. Het Gatti-team zou klaarstaan om actie te ondernemen. In een groot interview vlak daarna in deze krant beweerde Raes dat het orkest juridisch zeer stevig in de schoenen staat en dat het Gatti-team over bepaalde zaken liegt. Maar hij wilde wel toegeven dat hij eerder wat meer over het gevoerde hoor en wederhoor met Gatti had moet melden.

In de Volkskrant stond vrijdag te lezen dat er vier dagen nadat Trouw het interview publiceerde een besloten evaluatiebijeenkomst van musici en orkestleiding is geweest. Op die bijeenkomst heeft bestuursvoorzitter Wiet Pot gezegd dat ze onder grote tijdsdruk moesten handelen om tot een besluit te komen. Maar als ze het nu over moesten doen, “zouden we denk ik geneigd zijn om een onafhankelijk onderzoek door een externe partij te laten doen”.

Jan Raes. Beeld Patrick Post

Paniekvoetbal

Dat is nou precies wat de kritiek op de leiding van het orkest al die maanden is geweest, ook in deze krant. Niet transparant genoeg, ondoordacht, paniekvoetbal. De Volkskrant voerde gisteren vijf anonieme musici op die de sfeer binnen het orkest na Gatti’s vertrek tekenen. Ze blijven anoniem, omdat het orkest de musici een spreekverbod oplegde. Musicus A is fel antidirectie, vindt het ontslag van Gatti barbaars en beweert dat ‘de leiding zich heeft laten meeslepen door #MeToo-hysterie’. Musicus E zegt dat hij het toejuicht dat de directie niets prijsgeeft over de aard van de beschuldigingen, musici B, C en D beweren weer heel andere dingen. Zoveel musici, zoveel meningen. Het is als in elk ander bedrijf, leidinggevenden zijn geliefd, worden geduld of gehaat. Anonieme meldingen luidden voorheen ook het vertrek van Riccardo Chailly in en ook bij het tumultueuze vertrek van Bernard Haitink deden anonymi een flinke duit in het zakje.

Ik vond het wel ontroerend om te lezen dat zesentwintig musici in november al een empathische brief naar Gatti stuurden: dat ze hem missen. Dat gevoel kan ik alleen maar beamen. Even los van wat de maestro al dan niet heeft geflikt, Gatti wordt node gemist. Met Gatti was elk concert bijzonder, soms in negatieve zin, meestal in positieve. Vanaf het begin was er controverse en er is behoorlijk tendentieus over hem geschreven nog voor hij goed en wel begonnen was. Ook toen al waren er musici die het voor Gatti opnamen, die boos waren over hoe men over hem schreef. Ik kreeg persoonlijke mailtjes van musici die blij waren met mijn positieve berichtgeving over Gatti. Of niet. Ik ken ook iemand die vanwege Gatti uit het orkest vertrok. Gatti was in elk geval superblij met de brief van de musici. Maar dat hij zich vooralsnog niet heeft verdedigd, is wel een veeg teken. Wordt vervolgd.

Lees ook:

Het interview met Jan Raes

Hij vond in Daniele Gatti de ideale chef-dirigent, maar moest hem twee jaar later al ter zijde schuiven na klachten over zijn gedrag. Een gesprek over die pijnlijke periode, maar ook over toekomstvisioenen. 

Muziekredacteur Peter van der Lint schrijft met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek in zijn wekelijkse column. Lees eerdere afleveringen hier. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden