Reportage

De Kunsthal zoekt 'democratische kunst' in de volkswijk, maar treft er schuchter publiek

Het mobiele atelier van de Rotterdamse Kunsthal bij het Afrikaanderplein. Beeld Arie Kievit

Met 'All you can Art' trekt de Rotterdamse Kunsthal het museum uit, de wijk in. Kunst als sociaal experiment om tot echte verbinding te komen, dat willen de kunstenaars. De bestemming: het Afrikaanderplein.

Hij valt uit de toon: de bont beschilderde SRV-bus, omgedoopt tot de sociaal rijdende verbeelding, in de Rotterdamse Afrikaanderbuurt. De bus fungeert als mobiel atelier van de Kunsthal en staat illegaal aan de rand geparkeerd, omdat er geen vergunning is voor de markt op het Afrikaanderplein in de multiculturele volksbuurt.

Het 'illegale randje' past bij het onderzoeksthema van kunstenaars Elke Uitentuis (41) en Rieneke de Vries (37): ze willen in gesprek met nieuwkomers over het recht op werk in Nederland en stellen daarbij de ongedocumenteerdenkwestie aan de kaak.

Eric Bimule (27) uit Oost-Congo vergezelt de kunstenaars. Hij is twaalf jaar in Nederland, spreekt de taal vloeiend, wil 'dolgraag belasting betalen', maar is uitgeprocedeerd.

Het mobiele atelier is onderdeel van zes weken 'All you can Art' in de Kunsthal: een kruising tussen hoogwaardige tentoonstelling en zomerschool. Het is de derde editie in de havenstad, onder leiding van kunstenaars David Bade en Tirzo Martha van Instituto Buena Bista (IBB) uit Curaçao. Het doel: kunst inzetten als middel voor maatschappelijke betrokkenheid en bewustwording. Engagement, meedoen, wordt hier gevierd.

Kussensloop

Mensen moeten overleven, ook al hebben ze geen werkvergunning, zegt Uitentuis. Ze zit aan tafel bij de bus, wachtend op nieuwsgierige voorbijgangers. Op tafel ligt een kleurrijk kussensloop met naald en garen: "We willen migranten graag hun verhaal laten vertellen terwijl we hun werkende handen filmen", zegt Uitentuis. Het pijnpunt van de migrant-werkverhouding wordt zo meteen duidelijk, volgens de kunstenaars.

Bimules moeder, drie broers en een zusje hebben allemaal wel een verblijfsvergunning gekregen. Zelf kwam hij te laat, zegt hij,  en zit nu gevangen in limbo. Een Surinaamse dame lacht naar hem en schuift aan achter het garen, maar haast zich weg als de camera komt.

Soms lopen de drie de markt op en spreken ze mensen aan. Mensen reageren schuchter, geven nu en dan wat bloot maar laten niet het achterste van hun tong zien.

Chaos

IBB praktiseert kunst volgens het meester-gezel-principe (kunstenaar, student en leek maken samen kunst). Zo wordt kunst klein gemaakt: "Als kunstenaar ben je een voorbeeld, maar je laat gelijk zien dat je ook loopt te klooien en kwetsbaar bent", licht Bade toe. Dat is duidelijk te zien in hal twee van de Kunsthal. Wie daar binnenloopt, krijgt een visuele overdosis van kleur en materiaal in de open ateliers.

Het is chaos op het eerste gezicht. Twee koelkasten - gevuld met bier, humus en sojamelk - staan tussen de kunstwerken en de werkbanken in. "Mensen schrikken hier soms van, dit verwachten ze niet in een museum", vertelt kunstenaar Bade. Maar is kunst in musea - ongeacht de vorm - voor iedereen? Voor echt democratische kunst moeten we het museum uit en de wijk in, dachten de kunstenaars.

En zo laten ze twee keer per week de hal achter zich om op pad te gaan met het mobiele atelier. Elke week geven afwisselende kunstenaars een nieuwe wijk kleur op hun manier.

Op de Afrikaandermarkt lijkt het bereik van de Kunsthal buiten het museum beperkt, maar, zegt kunstenaar De Vries: "Sociale kunst kan ook niet even snel." Uitentuis valt haar bij. "Als we twee gesprekken hebben, is het ook goed." De kunstenaars willen op de migrantenverhalen voortborduren en textielproducten verkopen onder het motto: we sell reality.

Lees ook:

Een bezoek aan het Stedelijk Museum maakt dementerenden gelukkiger

Het is altijd een uitje en wat zo fijn is: hij praat wat meer, zegt Marijke Vissers, wier man dementie heeft. 'Thuis komt er niet veel uit, daar is het vooral eenrichtingsverkeer. Zo van, wil je koffie of wil je thee?'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden