Review

De kerstman heeft een vliegmachine

Jean de Brunhoff: 'Babar en de Kerstman', vert. Jacques Dohmen, Querido, f 34,-, vanaf 5 jaar; Janet & Allan Ahlberg: 'De puike pakketpost', vert. Ernst van Altena, Gottmer, f 34,50, vanaf 5 jaar; Raymond Briggs: 'De Kerstman' van Holkema en Warendorf, f 22,50, vanaf 5 jaar; videofilms van 'De Sneeuwman' en 'De Kerstman': uitg. Rubinstein Video: f 29,90; vanaf 5 jaar; Virgina Mayo: 'En ik dan, kerstman?', Van Goor, f 22,50, vanaf 2 jaar. Niet besproken, maar wel heel geestig, is 'Het Kerstfeest van Zippy en Slos' van Daan Remmerts de Vries, 46 p., Abtamira, f 9,90, vanaf 6 jaar.

LIEKE VAN DUIN

Sint Nicolaas is tenminste nog omringd door allerlei mythen en legenden, en geeft nog jaarlijks aanleiding tot nieuwe overpeinzingen en discussies. De kerstman heeft zo'n rijk geschakeerde geschiedenis niet, hij is een veel leger en oppervlakkiger personage.

Dat betekent natuurlijk niet dat kinderboeken over de kerstman niet goed geschreven en geillustreerd kunnen zijn. Met enige spijt constateer ik dat de stapel nieuwe (prenten-)boeken over de kerstman dit jaar hoger is dan die van boeken over Sinterklaas, maar het valt niet te ontkennen dat er een aantal heel aardige bij zijn. De mooiste is 'Babar en de Kerstman', op groot formaat. Jean de Brunhoff maakte dit boek al in 1936, maar toen hij het jaar daarop stierf, was het nog niet helemaal in kleur af. Zijn broer Michel verzorgde de finishing touch, waarop het in 1941 uitkwam. Pas in 1990 verscheen het in Nederland, maar in verkleinde vorm, als Jeugdsalamander: een avontuurlijk, maar ook bedaard verhaal, waarin Babar op zoek gaat naar de kerstman, om hem te vragen of hij ook in het land van de olifanten wil komen. We zien Babar op ski's, zwoegend door een sneeuwstorm, en de kerstman vliegt niet door de lucht in een arreslee met rendieren, maar in een volstrekt authentieke vliegmachine, voortgetrokken door twaalf grote witte vogels.

Het nieuwe van de grote uitgave is behalve het oorspronkelijke formaat ook dat de kleuren veel zachter en natuurlijker zijn. Grijs in plaats van lichtbruin als achtergrondkleur op de pagina's met Babar in de sneeuw betekent een levensgroot verschil in sfeer. Al met al schuilt er in de figuurtjes uit het grote boek veel meer leven dan in die uit de verkleinde uitgave.

Ook het befaamde Engelse prentenboek-echtpaar Janet & Allan Ahlberg maakte een verrassend kerstboek: 'De puike pakketpost'. Hoewel, zo erg verrassend is het niet, want het heeft dezelfde opzet als het in 1988 met de Boekensleutel bekroonde 'De puike postbode': een postbode brengt brieven rond nu pakjes - die in 'echte' enveloppen in het boek zitten. Zo is er een brief voor Het Kleinste Beertje, voor Mej. R. Kapjes en voor de Heer Humptie-Dumptie. Tijdens een sneeuwstorm komt de postbode in het cadeautjes-pakhuis van de kerstman terecht en is er ook voor hem een geschenk.

Hoewel het idee niet nieuw meer is, zullen kinderen weer letterlijk vol verwachting de enveloppen openmaken. De inhoud daarvan maakt 'De puike pakketpost' meer nog dan bij het andere boek tot een postzak vol met speelgoed, met een puzzel, een opvouwbare kijkdoos en een hoop andere verrassinkjes. Het boek is geillustreerd in een genoeglijkrealistische stijl, die wel knus is, maar nergens te zoet wordt.

Ook 'De kerstman' van Raymond Briggs heeft niets zoetigs. Het is een humoristisch stripachtig verhaal van weinig tekst, waarin de kerstman door weer en wind er op uit trekt om (via schoorstenen!) cadeaus in kousen te stoppen, hetgeen met nogal wat gemopper gepaard gaat. De kerstman is hier een gemoedelijke, huiselijke grijsaard die, in vol ornaat, toch wel veel lijkt op de reclamefolder-kerstman. Hij kan het goed met zichzelf en zijn kat, hond, kippen en rendieren vinden en na gedane arbeid lust hij graag een borrel. "Ik weet niet wat jullie doen met Kerstmis, maar ik ga pitten!" , zo groet hij tenslotte de lezer, en die zin vat de toon van het boek goed samen: niet zeuren maar doordouwen en op tijd genieten van het goede leven.

In 1978 maakte Briggs 'De sneeuwman' in eenzelfde stripachtige vorm, maar geheel zonder tekst. Dit boek is opvallend veel sterker en verfijnder dan 'De kerstman'. Zachte kleurpotloodlijnen zorgen voor een warme, intieme sfeer ondanks de kou - en de bladspiegel is zonder tekstwolkjes veel rustiger, zonder ook maar een moment saai te zijn. Onbegrijpelijk dat Briggs naderhand zoveel platter en commercieler is gaan werken.

Op basis van beide prentenboeken is een animatiefilm op video gemaakt, die de sfeer van het betreffende boek ademt maar allerlei andere details laat zien, deels afwijkt van de verhaallijn in het boek en verschillende bewegingsgrapjes toont. Met name het slot van de film is totaal anders, feestelijker dan in het boek. Dit alles maakt dat boek en film elkaar aanvullen en geenszins vervangen.

Vorig jaar verscheen de video van 'De sneeuwman', dit jaar die van 'De kerstman'. Hoewel ze in sommige beelden naar elkaar verwijzen, is ook hier 'De sneeuwman' veel beter dan 'De kerstman'. Vooral de verhalende muziek van Howard Blake, die exact op de bewegingen van de beelden is afgestemd, is prachtig.

Tenslotte 'En ik dan, kerstman?', een tekstloos prentenboek over een peuter die per ongeluk door de kerstman wordt vergeten en dan hangend aan de arreslee een luchtreis maakt naar het hoofdkwartier van de goede gever. Hoewel illustratrice Virgina Mayo nogal vormzwak is, ziet die luchtreis er heel spannend uit. Met de peuter, die zich aan de ijzers van de slee vasthoudt, kijken we ver in de diepte naar besneeuwde huizen, bossen, en de zee. En elke peuter en kleuter droomt van de terugreis die het kleintje maakt: warm ingepakt naast de kerstman op de slee.

Mooie en minder mooie boeken over kerstmannen. Allemaal uit het buitenland. Wanneer komt er weer eens een ijzersterk, Hollands Sinterklaasverhaal?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden