Klassiek & Zo Peter van der Lint

De keizerlijke opmars van de filmmuziek

In het stampvolle Concertgebouw wordt het licht gedoofd. Het verwachtingsvol geroezemoes verstomt. Zoeklichten zwiepen door de verduisterde ruimte. De concertmeester van het Nederlands Philharmonisch Orkest (NedPhO) staat op. Maar ze geeft niet, zoals gebruikelijk, het teken aan de hoboïst om zijn A te laten klinken zodat iedereen daarop kan stemmen. Nee, ze geeft als een heuse dirigent een opmaat, waarna het orkest het ritme begint te spelen van ‘The Imperial March’, het muzikale thema dat in de ‘Star Wars’-films bij Darth Vader hoort. Als in een vastgelopen loop herhalen de musici steeds de eerste vier maten. En dan verschijnt bovenaan de trap, omhuld door rookwolken, Darth ­Vader himself.

Langzaam daalt hij op de maat van het ostentatieve ritme de trap af en bij de bok aangekomen verruilt hij zijn rode lichtzwaard voor een baton. Deze Darth Vader blijkt John Axelrod te zijn, de dirigent van de middag. Hij dirigeert de mars opwindend naar de slotmaat.

‘Star Wars’ in het Concertgebouw Beeld NedPhO

Gejoel in de zaal uiteraard, gevuld met opvallend veel kinderen, al dan niet in Star Wars-kostuum. Opvallend muisstil zijn ze, behalve als presentator Pepijn Schoneveld wat vragen afvuurt, dan reageren ze ad rem. Welk muzikaal thema hoort bij welk personage? In welke scène klinkt deze muziek? Geen vraag blijft onbeantwoord. Het educatieve element in dit programma is ook voor volwassenen interessant. Want waar haalde componist John Williams zijn inspiratie vandaan?

Het orkest speelt een paar fragmenten van composities pal na elkaar. En zo lijkt dat ene Williams-stukje wel heel erg op een deel uit Stravinsky’s ‘Le sacre du printemps’. En die overbekende herkenningstune van Star Wars? Bijna maat voor maat overgenomen van Korngolds muziek voor ‘King’s Row’, een film met Ronald Reagan uit 1942. “Sommigen noemen het inspiratie, anderen vinden het plagiaat”, zegt Schoneveld. Mooi dat het NedPhO de ‘inspiratiebronnen’ in het programma opnam. Wagners ‘Walkürenritt’ bijvoorbeeld, en ‘Mars’ uit ‘The Planets’ van Gustav Holst.

De muziek van John Williams (87) staat enorm in de belangstelling om de een of andere reden. Sowieso zijn concerten met film én muziek, of met filmmuziek razend populair. Het Residentie Orkest speelt deze zomer in het Concertgebouw maar liefst vier keer live bij de vertoning van ‘Star Wars: The Empire Strikes Back’. Het gerenommeerde platenlabel Deutsche Grammophon bracht onlangs twee albums uit met de muziek van Williams. Op het ene dirigeert Gustavo Dudamel het Los Angeles Philharmonic in een grote dwarsdoorsnee van zijn muziek, op het andere speelt de vermaarde violiste Anne-Sophie Mutter de wat lyrischer melodieën uit zijn oeuvre. Dat is een welkome cd, omdat anders de indruk ontstaat dat Williams alleen maar mars-achtige en opruiende muziek componeerde.

Wie het nog aangenamer wil hebben met filmmuziek, kan terecht bij Riccardo Chailly. Hij leidt het Filarmonica della Scala op een nieuwe cd in muziek van Nino Rota, de huiscomponist van Federico Fellini. Heerlijk loom klinkt ‘Danzando nella nebbia’ uit ‘Amarcord’. Maar ook Rota jatte. Van Katsjatoerian bijvoorbeeld in zijn muziek voor ‘Otto e mezzo’. Of van Julius Fucik voor ‘I Clowns’. Rota ging wat subtieler te werk dan Williams. Zijn ‘plagiaat’ klinkt meer als een eerbetoon aan de oorspronkelijke componisten.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden