De jongeren van Operatie X komen de taal van Schiermonnikoog redden

Beeld Wikimedia Commons

Ze zijn dun gezaaid, de mensen die het dialect machtig zijn. Het 'Eilauners' is dan ook op sterven na dood. Het dialect, een variant van het Fries uit een ver verleden, wordt uitsluitend op het eiland Schiermonnikoog gesproken. 

Hooguit twintig Schiermonnikogers drukken zich nog uit in het plaatselijke dialect, voornamelijk ouderen. Daar komen op korte termijn zeker drie sprekers bij. 

En als het aan de buitenlandse jongeren Ken Ho uit Hongkong, Giovanni Pinto uit Italië en Leeuwarder Dyami Millarson ligt, zullen er meer volgen.

Met Operatie X - 'want talen zijn nu eenmaal complex en mysterieus' - moeten uitstervende talen en dialecten weer op de kaart komen. Van het Aasters, ook wel Oosterschellings (Friesland) geheten, tot een oude streektaal vlakbij de Duitse grens: het trio wil op termijn in zeker veertien regiotalen duiken en die doen opleven. Of het nu gaat om het opstellen van een cursus grammatica van het 'Eilauners' voor Italianen of het zelf leren van het Hindeloopers, de marginale talen mogen niet verdwijnen.

Een taalvirtuoos was initiatiefnemer Millarson nooit. Om dat te compenseren ging hij zich in talen verdiepen. Een blik op Latijn en oud-Grieks leerde hem dat bij het uitsterven van een taal veel meer verdwijnt. "Een taal weer levend maken is aartsmoeilijk. De beste manier om een taal te redden is die jezelf eigen te maken en in jezelf meedragen." 

Dus leerde hij zichzelf in 52 dagen Schiermonnikoogs. Hij noemt de invloed van taal op cultuur, milieu en geschiedenis groot. "Biodiversiteit en taaldiversiteit blijken met elkaar verbonden te zijn. Waar veel talen worden gesproken, zijn ook veel planten en dieren. Het is slechts één aspect van het belang van de culturele waarde van minderheidstalen."

Lees ook:

Gamers redden Vikingtaal van de vergetelheid

In West-Zweden, in de regio Dalarna, ligt het dorp Älvdalen. Dit is de enige gemeenschap waar ze het Elfdaals spreken, een oude Vikingtaal die zich sinds de Middeleeuwen in relatieve isolatie heeft ontwikkeld en daardoor veel gelijkenissen heeft met haar Oudnoorse origines. Tot 1900 kende het Elfdaals zelfs nog een runenschrift.

Het Drents is springlevend: 'Het past ok zeker in dizze tied'

Dialecten zijn al decennia op hun retour, maar Drents is nog net zo populair als tien jaar geleden. Hoe kan dat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden