ReportageKamp Seedorf

De jongens van Kamp Seedorf, de graffitikunstenaars van Almere

Kamp SeedorfBeeld Patrick Post

Ze zijn artists in een stad met onhaalbare ambities. Een ode aan Almere van de jongens van street art-collectief Kamp Seedorf.

Ze stonden niet te springen om een interview, die jongens van Kamp Seedorf. Hun verhaal hebben ze in hun tienjarig bestaan een paar keer verteld, er valt weinig aan toe te voegen. Ze spreken sowieso liever via hun werk dan erover. Vandaar ook dat ze anoniem wensen te blijven. Hun identiteit zou de kunst maar in de weg zitten. En, ook niet onbelangrijk: het is natuurlijk hartstikke illegaal wat ze doen.

Waarom ze dit keer wel instemden? Omdat we het over Almere wilden hebben. Ally. Hun stad. Die ze regelmatig recht in het gezicht uitlachen, die wordt uitgekotst door de rest van het land (‘natuurlijk doet dat iets met je’), maar waar ze onvoorwaardelijk van houden. De stad die ze met hun street art vertegenwoordigen, al was het ze daar aanvankelijk niet om te doen. Ze wilden zich gewoon creatief uiten, de boel opfleuren. Nu is het representen van Ally de belangrijkste bijzaak.

Herkenbaar

En dus zijn we welkom bij Clyde en Eus. Niet hun echte namen, natuurlijk (die zijn bij de redactie bekend, KK). Ook hun uiterlijk laten we onbenoemd, net als de locatie van hun atelier. Eus is in de twintig, Clyde een stukje ouder. Tot de harde kern van Kamp Seedorf behoort een derde persoon die er vandaag niet bij is. Dan hangen er los-vast nog wat mensen omheen, het is niet helemaal duidelijk hoe of wat. Maakt ook niet uit.

Een Kamp Seedorf is net zo eenvoudig herkenbaar als een Dalí of een Van Gogh. Een paar rake lijnen, veel wit en enkele intens gekleurde vlakken. Populaire onderwerpen zijn voetballers en rappers. Vaak mensen met een randje, liefst een tikkie cult, geen ideale schoonzonen in elk geval. Bij rappers zit je dan haast per definitie goed. Legende Biggie Smalls werd geëerd, net als jonge talenten uit eigen stad Esko en Leafs. Bij voetballers is de ballotage strenger, de meeste spelers vallen bij voorbaat af. Totti kon wel. Messi niet. Dennis Bergkamp dan weer wel, maar in het uitshirt van Ajax van begin jaren negentig, toen hij nog een broekie was en de grootste successen nog moesten komen.

Beeld Patrick Post

Een greep uit het overige werk: een golden retriever, Moammar al-Qadhafi (hiphop don’t stop), een bakje kibbeling, Pluto, Koos Alberts, B.A. Baracus, Nel Veerkamp, een jonge Willem-Alexander met een sigaret tussen zijn lippen, darter Andy ‘The Viking’ Fordham, Eberhard van der Laan, Samson van Gert. Dan maken ze nog valse straatnaambordjes met maffe namen en de laatste weken verschijnen er overal afbeeldingen van benzinestiften. De gemene deler van dit alles? Zeg het maar. Je voelt het of je voelt het niet.

Cultuur in Almere

Misschien ligt de sleutel in Almere. Op een gekke manier passen de afbeeldingen bij de stad: net zo raar, net zo willekeurig, net zo trots, net zo onderschat. Niet voor niets draagt het collectief de naam van stadsgenoot Clarence Seedorf, de voetballer die vier keer de Champions League won, maar in Nederland vooral wordt herinnerd om een gemiste strafschop tegen Frankrijk.

Toch is er een verschil. Seedorf won die kampioenschappen echt. Almere staat als zevende stad van het land met bijna tweehonderdduizend inwoners op plek 47 in de cultuurindex van de Atlas der Gemeenten.

Eus: “Als je theaters gaat tellen, dan klopt dat wel. Maar wat is cultuur? Hiphop leeft hier enorm. Je hebt Ali B. en Raymzter, Boef is hier komen wonen, Esko komt hiervandaan, Sevn Alias, Famke Louise, Leafs, Lil MG, zo kun je wel even doorgaan. Dat zie je niet terug in zo’n cultuurindex. Als je het over nieuwe architectuur hebt, lopen we ook voor. Het eerste gebouw van Rem Koolhaas staat in Almere.”

Clyde: “Dat is het oude politiebureau. Ik heb er weleens gezeten voor een graffitidelictje. Weet je, Almere is een rare stad, dat is gewoon waar. Ik snap de vooroordelen, maar kijk naar Stedenwijk, of naar sommige stukken van Almere Haven. Dat zijn levendige volkswijken. Daar voel je de cultuur in de lucht hangen.”

Die cultuur hangt daar steeds nadrukkelijker. Twintig jaar geleden moest je er echt naar op zoek. Luister naar het nummer ‘Almere Stad’ van Raymzter uit 2003.

Ze zeggen ‘het kan in Almere’.  Wat kan er dan? Het enige wat er kan, is wonen, werken en winkelen, dus natuurlijk gaan domme gasten ramen van bushokjes inkinkelen.

Clyde: “Raymzter legt de sfeer van die tijd heel goed uit. Ik heb Almere positief ervaren, maar er waren momenten dat ik de stad heb vervloekt. Er was niets te doen. Kamp Seedorf en veel andere creatieve dingen in Almere zijn ontstaan uit de armoede. Als ik in Amsterdam had gewoond was ik misschien elke avond op stap gegaan en zou ik hier niet aan toe zijn gekomen.”

In dat geval was ‘Ally future city’ zeker niet gemaakt. Eus en Clyde hebben het werk speciaal voor de fotoshoot in het atelier gehangen. We zien een futuristische stad, de grenzeloze ambitie tot de max doorgetrokken, de knipoog moet je er zelf bij denken.

Clyde: “Ik geniet van die overdreven, totaal niet-realistische ambities. Dat is in Almere tot kunst verheven. Hier verderop staat een kasteel dat nooit is afgebouwd. We hebben gewoon een ruïne, I love it, man. Welke nieuwe stad heeft dat nou? Met stenen uit Hongarije uit de zeventiende eeuw en een constructie met metaal, het is bijna ‘Mad Max’. En dan die grachtenpandjes in het centrum van Almere Haven. Amsterdam, maar dan in slechte Efteling-stijl.”

Beeld Patrick Post

Amsterdam, de naam is gevallen. Het is de grote broer van Almere die zelden iets van zich laat horen. Andersom is dat anders. De hoofdstad was en is hofleverancier. Clyde werd er geboren, hij verhuisde als kleuter met zijn ouders naar Almere. Eus kwam er ter wereld, maar ook zijn ouders zijn Amsterdammers.

Clyde: “In Almere Haven hoor je dat oude Amsterdamse accent vaker dan in Amsterdam zelf. Het was in feite een kolonie Amsterdammers die ruimte en lucht zochten.”

Eus: “De laatste tien jaar is dat flink aan het veranderen. Mijn vrienden krijgen nu kinderen. Dat wordt een generatie die in Almere is geboren en waarvan de ouders hier op z’n minst zijn opgegroeid. Amsterdam wordt steeds minder belangrijk. Het heeft gewoon tijd nodig.”

Respectvolle vandalen

Wat Kamp Seedorf doet, valt juridisch onder vandalisme, maar in een milde vorm. Hun kunstwerken worden in het atelier gemaakt van verf en papier. ’s Nachts plakken ze het in de stad met krachtige lijm naar eigen recept. Eenvoudiger te verwijderen dan graffiti en zonder blijvende schade. Ze letten ook op waar ze plakken. Geen kerken of moskeeën, geen disrespect. Laatst schonken ze de opbrengst van een lading exclusieve T-shirts aan een stichting die oude fietsen opknapt en verdeelt onder Almeerders die zich dat niet kunnen veroorloven. Ze leven van de merchandise, de verkoop van exclusieve kunstwerken en sporadische samenwerkingen met overheden of commerciële partijen. Maar in de kern doen ze dus iets wat niet mag.

Hun bekendste werk is zonder twijfel ‘Damsko Strijder’, een afbeelding van Eberhard van der Laan, oud-burgemeester van Amsterdam. Hij kijkt je vriendelijk onderzoekend aan, handen in de zakken, een Ajax-sjaal nonchalant om zijn schouders. Het werd geplakt bij metrohalte Wibautstraat in de hoofdstad en verwijderd door een ijverige medewerker van de gemeentereiniging. Het leidde tot debat en uiteindelijk tot de oprichting van een commissie die beoordeelt of een illegaal aangebracht kunstwerk al dan niet verwijderd moet worden.

Eus: “Leuk, zo’n commissie, maar voor ons hoeft het niet.”

Clyde: “Ik vind het een mooi idee dat ons werk niet voor eeuwig is. Ik kan er ook van genieten als de tijd het aantast, of als iemand er iets bij heeft gespoten. Dan leeft het tenminste.”

Eus: “Dat tijdelijke past ook bij Almere. Als je hier een paar maanden niet komt, is alles veranderd. Elk jaar wordt er weer een nieuwe wijk uit de grond gestampt.”

Beeld Patrick Post

Almere kent geen streetart-commissie, maar de gemeente heeft wel degelijk oog voor het werk van Kamp Seedorf. In 2018 maakte het collectief op verzoek van de stad een paar kunstwerken, onder meer van hiphopproducer Esko en van Clarence Seedorf zelf. Mooi, die waardering, maar teken je met zo’n samenwerking niet je eigen doodvonnis? Het illegale is onderdeel van de fun, zou je denken.

Eus: “Het is heel simpel: wij willen gewoon vette shit maken. Door dat soort samenwerkingen kunnen we dat blijven doen. En die grote Seedorf op het stadhuis, denk je dat dat illegaal was gelukt? Veel succes. Dat ding was vijftien meter hoog, we hebben hem met een hoogwerker geplakt. De gemeente heeft ons carte blanche gegeven. We blijven nog steeds zoveel mogelijk illegale dingen doen en het wordt ook nog steeds netjes verwijderd.”

Clyde: “Onze energiebron van dit alles is dat we totaal doen wat we willen.”

De gemeente Almere zet de komende jaren fors in op cultuur. VVD-wethouder Hilde van Garderen schrijft in het Cultuurplan 2019-2024: “De afgelopen veertig jaar hebben we veel geïnvesteerd in stenen, huizen en wegen in Almere. Nu is het tijd om de plus te maken door het culturele aanbod te versterken.”

Clyde: “Als iemand van de VVD dat al zegt dan zit dat wel goed. Ik denk alleen dat ze uit moeten kijken dat ze niet alleen maar in traditionele cultuur investeren. Er gebeurt hier zoveel moois aan straatcultuur op eigen initiatief. Daar moeten meer mogelijkheden voor komen. Plekken die de gemeente faciliteert en waarmee ze zich verder niet bemoeit. Een plek voor vrije denkers, dat is uiteindelijk goed voor iedereen in de stad. Dat is het enige wat we missen.

Maar Almere moet ook weer niet té succesvol worden. We zaten hier van de week met een groep van twintig man op het strand bij het Weerwater. Onze eigen muziek op de speakers en met een biertje naar de skyline kijken. Wat een luxe, eigenlijk. Het moet niet te goed gaan in Almere, zoals met sommige buurten in Amsterdam gebeurd is. Dan kan zoiets over twintig jaar niet meer.”

Eus: “Nou, dat gaat echt wel een paar honderd jaar duren. Het blijft Almere.” 

Lees ook:

Eberhard van der Laan liet zijn geliefde stad een expositie na

Het bekendste  Kamp Seedorfkunstwerk, Damsko Strijder,  is gewijd aan de overleden burgemeester van Amsterdam, Van der Laan.  

Waarom het wél leuk is om in Almere te wonen

Eerder dit jaar riepen het CDA en D66 op tot het bouwen van 25.000 nieuwbouwwoningen, om iets te doen tegen de vastlopende woningmarkt. Maar wie wil er nou in Almere wonen? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden