Taal Ton den Boon

De jeugd van tegenwoordig gunt. Punt.

Een lezeres mailt een zinnetje dat haar onlangs opviel: ‘Jij moet mij gunnen. Ik heb jou ook gegund, maar jij hebt mij niks teruggegeven.’ De spreker was een blonde jongeman van een jaar of 14, schrijft ze erbij. Gewoonlijk wordt gunnen overgankelijk gebezigd, dus met een lijdend voorwerp (‘Zo’n kind gun je een nieuwe fiets’), maar in deze zin wordt het werkwoord onovergankelijk gebruikt. Is dit al algemeen hedendaags Nederlands?

Dat niet, maar mijn huisexpert op het gebied van jongerentaal, 16 jaar en eveneens blond, herkent het onovergankelijke gebruik van gunnen wel meteen en wijst op de hit (10 miljoen weergaven!) ‘Loyaliteit’ van YouTuber Milan Knol: ‘Jij keek op tegen mij/En je vreesde nog/Dit gaat me nooit lukken/Milan moet me gunnen/En dat deed ik ook/en je cijfers gingen retehoog.’ Ook rapper Boef blijkt gunnen op vergelijkbare wijze te gebruiken: ‘Ik vraag jullie om elkaar te gunnen en help een ander omhoog te komen’, schrijft dit rolmodel voor de jeugd van tegenwoordig.

Sinds een eeuw of vijf wordt gunnen (‘iemand iets schenken, verlenen of toestaan, bv. uit genade of vriendelijkheid’) meestal overgankelijk gebruikt. In ouder Nederlands blijkt dit Germaanse werkwoord echter ook onovergankelijk te zijn gebruikt, in de betekenis ‘welgezind zijn’. Zo schrijft Dirc Potter (1370-1428) in ‘Der minnen loep’ (1411) over slechteriken die niet kunnen verdragen dat ‘goede mensen malcander gonnen’. Het gebruik van gunnen in jongerentaal sluit hierop aan, waarbij de betekenis kan worden geparafraseerd als welgezind zijn of – met een neologisme – ‘de gunfactor geven’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden