Recensie

De horror van de Tweede Wereldoorlog heeft eigenlijk geen thrillerschrijver nodig, of juist een hele goeie

De Schotse schrijver Philip Kerr Beeld EPA

Detectiveschrijver Philip Kerr liet ons een ‘Bernie Gunther’-boek over Griekenland na.

De horror van de Tweede Wereldoorlog heeft eigenlijk geen thrillerschrijver nodig. Of juist een hele goeie. Eentje die bizarre feiten of een groot mysterie opdiept, of angstaanjagende nazi’s aan de vergetelheid ontrukt. Het is jammer dat Philip Kerr in maart te jong is overleden, want hij was zo’n goeie oorlogsthrillerschrijver. Een geluk bij een ongeluk: hij voltooide kort voor zijn dood nog wel het 13de en 14de deel van zijn serie over de Duitse moordcommissaris Bernie Gunther. ‘Vergeten en vergeven’ kwam in mei uit, binnenkort volgt ‘Metropolis’.

In ‘Vergeten en vergeven’ kan Gunther weer worstelen met zijn schuldgevoelens als ‘goede Duitser’, een agent die weigerde nazi te worden maar wel vuile handen maakte. De plaats delict ligt in dit boek in het Griekenland van 1957, en tja, het oorlogsverleden van dat land geeft wel aanleiding tot Duits schuldgevoel. De schipbreuk in de Egeïsche zee die Gunther deze keer onderzoekt, blijkt verband te houden met een van de meest onbeschrijflijke Griekse oorlogstrauma’s: de deportatie van zestigduizend Joden uit de stad Thessaloniki.

Joden die ooit gevlucht waren, leefden al eeuwen vreedzaam in Salonika (zoals de stad toen nog heette). Zij vormden de grootste bevolkingsgroep en hadden macht, aanzien en rijkdom. Na gruwelijke Duitse vernederingen en razzia’s op de stadpleinen probeerden Joden in 1943 deportatie af te kopen, maar na het goud geïncasseerd te hebben, zetten de Duitsers hen toch allemaal op transport naar Polen.

Meest losbandige volk van Europa

Kerr speelt mooi met de nog altijd actuele financiële relatie tussen Duitsland en Griekenland: het ene land wist meteen na de oorlog een Wirtschaftswunder tot stand te brengen, in het andere land heeft corruptie dat tot op de dag van vandaag in de weg gestaan. Maar bouwden de Duitsers hun sterke naoorlogse economie ook niet een beetje op geroofde goederen uit een land als Griekenland? Waar is dat goud van die Joden uit Thessaloniki gebleven?

Gunther legt een spoor bloot van hooggeplaatste nazi’s die elkaar dekken of juist naar het leven staan. En ondertussen beschrijft Kerr Griekenland vanuit de ogen van Duitsers: een ‘rotland’, waar het “domweg een feit is dat je niet van de bevolking op aan kunt als het om geld gaat - ons geld”. “...het meest losbandige volk van Europa. Liegen en bedriegen zit hen in de genen”, zo voegt Gunthers baas, de verzekeringsdirecteur uit München, hem nog toe. Andersom blijkt het land dat zo geleden heeft onder de ‘gedachteloze wreedheid’ van de nazi’s, zoals Kerr het formuleert, niet zo haatdragend. Steeds stellen Griekse personages zich weer open voor de Duitsers, die hen omgekeerd blijven wantrouwen. Maar helaas voor de Duitsers kunnen de Grieken met hun gevoel voor verleden, het gebeurde nooit vergeten.

En zo hielp de oorlogsgeschiedenis Philip Kerr wederom aan een doorwrocht plot.

Oordeel

Mooi spel met de schuld van Griekenland en Duitsland

Philip Kerr

Vergeven en vergeten

Vert. Jan Pott De Boekerij; 416 blz. €19,99

Lees ook:

Griekse componiste Calliope Tsoupaki: "We zijn een taai volk, zo voel ik dat"

De Griekse componiste Calliope Tsoupaki kwam voor de muziek van haar leermeester Louis Andriessen naar Nederland, trouwde er en bleef. ‘In ons huis zijn de twee culturen duidelijk aanwezig. Ik breng chaos mee.’

Voor veel Grieken is een hond geen levend wezen, maar een ding

Als een Griek zijn hond zat is, laat hij hem vaak ergens achter. Zwerfhonden kom je daardoor volop tegen in Griekenland. Nederlanders willen graag adopteren, mits een dier leukis met de kinderen, natuurlijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden