Review

De horizon zien en horen

Componist Maarten Altena heeft veel op met beeldende kunst. Tal van gerenommeerde beeldend kunstenaars rekent hij tot zijn beste vrienden. Zijn muziek heeft er daardoor veel mee van doen.

Beeldend kunstenaar Ger van Elk en Maarten Altena kennen elkaar al heel lang, maar werkten tot voor kort niet samen. Onlangs maakten ze twee stukken: 'Horizon 1' en 'Horizon 2 - Stretching the Sounds'. Beide werden vrijdag door het Maarten Altena Ensemble vertolkt in De IJsbreker in het kader van de Internationale Gaudeamus Muziekweek.

De eerste 'Horizon' ontstond vorig jaar. Van Elk wilde al langer de horizonten van Nederlandse landschappen met elkaar verbinden. Dat idee realiseerde hij in Museum Boymans van Beuningen. Daar verbond hij op één wand de horizonten van een aantal schilderijen door deze -als het ware aan elkaar gelijmd- naast elkaar te tonen. De horizon diende daarbij als doorlopende lijn. Altena maakte hierbij muziek, die tijdens de opening live werd gespeeld. Van deze 'Horizon' verscheen ook een DVD. Het tweede 'Horizon'-stuk, dat het duo recentelijk maakte en dat vrijdag zijn eerste uitvoering kreeg, is een geabstraheerd vervolg op het eerste werk.

In beide stukken volgt Altena het beeld van de 'horizon'. Niet letterlijk, maar elementen uit de muziek kunnen gezien worden als regelrechte vertalingen van het beeld. Met name geldt dat voor het vele water, verstoord door golven of gevuld met rustig kabbelende bootjes. De muziek klinkt ingetogen, met af en toe een onrustig accent van een geïsoleerd instrument.

In zekere zin is 'Horizon 1' sterk beïnvloed door de Amerikaanse componist Morton Feldman. In mindere mate geldt dat ook voor 'Horizon 2', hoewel de muziek hier onrustiger klonk, alsof de muziek rebelleerde tegen het 'vaste' gegeven van een horizon. 'Vast' was de 'zichtbare' horizon wel, maar dat was niet de bedoeling. De opzet van het beeldende aandeel was een zaalbrede reep elastiek die tijdens de muziekuitvoering van een slappe naar een rechte lijn moest worden opgerekt. Waarschijnlijk was het elastiek niet voorhanden. Daarvoor in de plaats hing er een strak getrokken band, die niet van spanning veranderde.

In de muziek merkte je daar weinig van. De beoogde, onrustige horizon werd voornamelijk weergegeven door scherpe uithalen op electrische gitaar door Wiek Hijmans en door de harde, doffe roffels die Hans van der Meer uit een schrootmetalen plaat haalde.

Minder duidelijk, maar minstens zo 'verontrustend' in het klankbeeld, was het ontregelende geluid dat pianist Reinier van Houdt -met één hand in de vleugel om de stemming van snaren te veranderen- uit zijn instrument haalde. Op die momenten was het alsof je de horizon lichtjes voelde bewegen. Als bij een aardbeving, maar dan zonder enig gevaar voor het publiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden