Expositie The Hoodie

De hoodie: uniform van onruststokers, premiers en miljardairs

Facebookoprichter Mark Zuckerberg gaat zelfs in capuchontrui naar de aandeelhoudersvergaderingen. Beeld AFP

Op de catwalk, het sportveld en kantoor: de capuchontrui, oftewel de hoodie, is overal. Met de expositie The Hoodie laat Het Nieuwe Instituut in Rotterdam zien dat de trui meer is dan een hip mode-item.

 Eigenlijk is het niets meer dan een trui met een extra flapje stof. Soms heeft het ding een rits, vaak buidelzakken waarin je handen elkaar kunnen ontmoeten. De capuchontrui, oftewel de ‘hoodie’, is een onopvallend en comfortabel kledingstuk, een veilige keuze op ochtenden waarop je staat te dralen voor je garderobe.

De hoodie is een hit. Op het sportveld, kantoor en zelfs op de catwalk zie je de trui, gemaakt door Gucci of de Primark, in allerlei kleuren en stoffen. Honderden miljoenen exemplaren gaan er jaarlijks over de toonbank. Grootouders en peuters sjorren exemplaren over hun hoofd, net als premier Rutte, de visboer, Beyoncé en de buurvrouw. 

De trui met hoofdkap is zo populair dat hij haast niet wordt opgemerkt. Zonde, vond Lou Stoppard, een Britse journalist en kunstcurator, want er kleven allerlei verhalen aan. Die laat ze zien in ‘The Hoodie’, een tentoonstelling in Het Nieuwe Instituut in Rotterdam. Naast foto’s, video’s en tijdschriften zijn er ook ruim zestig capuchontruien geëxposeerd. 

Acceptatie van androgynie

“De hoodie is verbonden met allerlei subculturen, maatschappelijke verhoudingen en logischerwijs stijl. Het kledingstuk zegt van alles over de tijd waarin we leven”, zegt Stoppard. Dat de trui nu zelfs aan de rekken van luxe modemerken bungelt, hangt bijvoorbeeld samen met de explosieve populariteit van hiphopcultuur. Ook past de sekseneutrale trui heel goed bij de groeiende acceptatie van androgynie en genderfluïditeit.

De hoodie kent een rijke geschiedenis. In de klassieke oudheid trokken de Grieken en Romeinen al de eerste capuchons over de haren, in de Middeleeuwen liepen monniken in lange robes met hoofdkappen. De kapucijnen, een katholieke kloosterorde die in de zestiende eeuw ontstond als aparte tak van de franciscanen, vernoemden zich zelfs naar de puntige cappuccini, oftewel capuchons, aan hun pij.

Kunst, religie en literatuur

Voor het eind van de veertiende eeuw verscheen de capuchon ook in kunst, religie en literatuur. Zo zijn op de hoofden van mythische griezels als Magere Hein vaak kappen geschilderd. En vanaf de zeventiende eeuw waagden ook vrouwen zich aan hoodies, bedoeld om zich te bedekken tegen mannelijke blikken, incognito te kunnen reizen of om hun hoge kapsels af te dekken voor regen en wind.

Maar de capuchontrui zoals we die vandaag kennen? Die is relatief jong. De Amerikaanse Knickerbocker Knitting Company, nu het wereldberoemde sportkledingmerk Champion, claimt de eerste te zijn geweest die een trui van zacht katoen op de markt bracht, waaraan een capuchon met trekkoordjes vastzat. Om arbeiders in fabrieken en pakhuizen te beschermen tegen de bittere winterkou in de staat New York, ontwierp het breibedrijf begin jaren dertig van de vorige eeuw ‘hooded sweatshirts’.

Het praktische kloffie groeide rap uit tot een veel verkocht kledingstuk. Behalve werklui pikten ook atleten de trui op, net als het Amerikaanse leger dat hoodies aanschafte voor sportieve oefeningen. Met zo’n warme capuchon op het hoofd koelden bezwete lijven immers een stuk minder snel af.

Populaire film Rocky

Toch kwam de échte doorbraak van de hoodie volgens kenners pas in 1976. In dat jaar kwam de populaire film ‘Rocky’ uit, over de onopgeleide Italiaans-Amerikaanse amateurbokser Rocky Balboa die plots mag meedingen naar de titel wereldkampioen zwaargewicht. In een van de bekendste scènes rent Balboa (gespeeld door Sylvester Stallone) tijdens het ochtendgloren door Philadelphia, gehuld in? Juist, een grijze hoodie.

Sylverster Stallone als Rocky Balboa in de kaskraker ‘Rocky’.

In één klap werd het simpele kledingstuk wereldberoemd, een symbool voor de underdog, buitenbeentjes die zich opwerken tot kampioenen. Met name jongeren waanden zich in zo’n trui net zo stoer als de held uit de blockbuster. De zachte en betaalbare hoodie werd een rage op scholen, in sportkantines en op Amerikaanse universiteiten.

Straatcultuur

Rocky komt niet voor in de expositie. Wel noemt Stoppard graffiti-artiesten die de hoodie vanaf eind jaren zeventig over hun hoofd trokken als ze muren en treinen versierden. Want met een capuchon op ben je incognito, is een gezicht moeilijk te herkennen. Ideaal voor illegale activiteiten.

Vanwege die verhullende capuchon werd de trui in diezelfde periode ook razendpopulair onder hiphopartiesten, ruige rakkers uit achterbuurten die ‘gangsterrap’ voortbrachten, sujetten die niet gezien wilden worden of anderen wilden intimideren. De hoodie werd onderdeel van de straatcultuur, stond voor een ‘wij tegen de wereld’-mentaliteit.

“Nu nog associëren veel mensen de hoodie met criminaliteit, geweld en illegale praktijken”, denkt Stoppard. Wie ’s nachts op straat gevolgd wordt door een man met capuchon, versnelt gauw de pas. “In landen als het Verenigd Koninkrijk, waar ik vandaan kom, is het in bepaalde warenhuizen en scholen zelfs verboden om een hoodie te dragen.”

Icoon van onrecht

In haar tentoonstelling laat Stoppard niet alleen zien hoe de capuchontrui verworden is tot het uniform van onruststokers, maar ook hoe het kledingstuk daarna is uitgegroeid tot icoon van onrecht. Zo is er aandacht voor de Afro-Amerikaanse Trayvon Martin, die in februari 2012 werd neergeschoten door de buurtwacht in Florida. ‘Een verdachte gozer’, zo omschreef de man de ongewapende tiener vlak voor zijn dodelijke schot aan noodnummer 911. ‘Hij draagt een donkere hoodie, een grijze hoodie.’ Uit ‘zelfverdediging’ bracht de buurtbeveiliger Martin om het leven.

Een kunstwerk van Devan Shimoyama, February II, 2019. Te zien in Het Nieuwe Instituut. Beeld Het Nieuwe Instituut

Martins dood – de vrijwilliger werd onschuldig bevonden – leidde later die maand tot de Million Hoodie March in New York, waar honderden demonstranten in capuchontrui zich verzetten tegen racisme en politiegeweld. Ook Amerikaanse politici, basketballers en artiesten als de Red Hot Chili Peppers sloten zich met een hoodie aan bij het protest.

“De hoodie is een kledingstuk van verzet”, stelt Stoppard. Tegen de gevestigde orde, autoriteiten en conventies. Zo is facebookoprichter Mark Zuckerberg wars van pakken en stropdassen. Die formele kledingvoorschriften worden in Silicon Valley gezien als ouderwets. Zelfs bij belangrijke aandeelhoudersvergaderingen draagt Zuckerberg een spijkerbroek en capuchontrui.

Kenteringen in de maatschappij

“De dracht staat symbool voor maatschappelijke veranderingen.” Wie een driedelig pak draagt, kan zowel een beveiliger als hotemetoot zijn. En capuchondragers kunnen zo maar miljardairs zijn. Ook buiten de techindustrie toont de trui kenmerken van het huidige tijdperk, ziet Stoppard. Zo zijn veel dienstverbanden losser en tijdelijk geworden, de groep freelancers  op de arbeidsmarkt groeit. “De capuchontrui illustreert die beweging: op de werkvloer worden ze veelvuldig gedragen.”

Zo staat de hoodie symbool voor allerlei kenteringen in de maatschappij. Stoppard hoopt met haar expositie eventuele vooroordelen over het kledingstuk weg te nemen. Iedereen die een capuchontrui draagt, krijgt trouwens gratis toegang. 

The Hoodie is tot en met twaalf april te zien in Het Nieuwe Instituut in Rotterdam. Voor meer informatie, zie hetnieuweinstituut.nl.

Lees ook:

Voor de sneakerfreak is de sneaker al lang geen sportschoen meer

Een sportschoen? Dat is de sneaker allang niet meer. Op het werk, in de kerk en in de club: iedereen draagt de flexibele schoen met rubberen zool. 

Veertig jaar geleden was daar de walkman; ons leven zou nooit meer hetzelfde worden

Precies vier decennia geleden bracht Sony de walkman op de markt en plots verschenen er koptelefoons in het straatbeeld. Vanaf dat moment kon iedereen zich altijd en overal afzonderen. Was dat een vloek of een zegen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden