Wat moeten we zien in...

De ‘Hoerenhondjes’ in Veenkoloniaal Museum Veendam kregen hun naam niet zomaar

Beeld Veenkoloniaal Museum

Elke week kiest Trouw uit een museum de blikvanger die we niet mogen missen. Vandaag: ‘Hoerenhondjes’ in Veendam.

Generaties lang stonden dit soort hondjes voor de ramen in havensteden. Ze werden in de negentiende eeuw meegenomen door schippers die op Engeland voeren.

Daar werden ze gemaakt in het graafschap Staffordshire, het centrum van de aardewerkindustrie. Vooral tijdens de regeerperiode van koningin Victoria (1837-1901) werden ze massaal verkocht. De meeste hondjes waren, net als dit stel, King Charles spaniëls, hetzelfde ras als het hondje van Victoria.

Meestal werden ze als stelletje voor het raam geplaatst. Het idee erachter was dat ze uitkeken naar de terugkeer van een geliefde zoon of vader van een reis op zee. In de loop der tijd gingen veel hondjes verloren, maar in musea in haven- en vissersplaatsen zijn ze vaak bewaard als cultureel erfgoed, ontdekte kunstenares Eline Janssens. De hondjes, ook de meest kitscherige exemplaren, intrigeerden haar. "Wat ik er zo interessant aan vind, is de betekenis die ze hadden. De zeeman gaf ze aan zijn geliefde met de wens niet vergeten te worden tijdens de lange tochten op zee."

Aaibaarheidsfactor

Ze maakte er een tentoonstelling over, nu te zien in het Veenkoloniaal Museum in Veendam en eerder in het Scheepvaartmuseum Sneek, die beide Staffordshire-hondjes in de collectie hebben. De Veenkoloniale schippers voeren in de negentiende eeuw vaak op Liverpool. 

Als aanvulling vroeg Janssens scholieren en andere kunstenaars ook hondjes te maken, op basis van de mallen die ze had laten maken van twee authentieke exemplaren. Dat leverde chique of juist ordinair opgepimpte hondjes op en beestjes van textiel met een hoge aaibaarheidsfactor. Maar de mooiste exemplaren zijn toch de originele hondjes, die vaak wat verbaasd uit hun ogen kijken.

Hoerenhondjes werden ze ook wel genoemd. In de tijd van koningin Victoria waren bordelen verboden. Prostituees bedachten daar het volgende op. Ze zetten hun ramen vol met hondjes. Als de politie binnenviel om hun klanten - vaak buitenlandse zeelui - op te pakken, was het verhaal dat ze souvenirs kwamen kopen. Ook achter de ramen van eenzame kapiteinsvrouwen zouden de hondjes soms een dubieuze rol hebben gespeeld. Als ze met de neuzen naar elkaar stonden, dan was de zeeman van huis en de vrouw beschikbaar voor haar minnaar. Met de ruggen tegen elkaar stond het sein op rood. Janssens: “Of was het nou precies andersom?”

Ik wou dat ik twee hondjes was, t/m 26 mei in het Veenkoloniaal Museum in Veendam.

Elke week beschrijft Trouw een kunstwerk of museum dat u niet mag missen. Eerdere afleveringen van ‘Wat moeten we zien in...’ leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden