Repetitie van Hans en Griet in de schouwburg van Amstelveen.
 Beeld Jean-Pierre Jans
Repetitie van Hans en Griet in de schouwburg van Amstelveen.Beeld Jean-Pierre Jans

RecensieHans en Griet

De heks nu eens als vrijgevochten rolmodel

De nieuwe familievoorstelling Hans en Griet is een mix van opera, dans, hiphop en spoken word. Daarin zwerven de twee kinderen niet door het bos, maar door de jungle van de grote stad.

Hans en Grietje wonen niet in het bos, maar in een arme buitenwijk van de grote stad. Hans speelt de hele dag computerspelletjes, zijn zus Griet – zonder ‘je’ – moet thuis alles doen. Aan hun disfunctionele ouders hebben ze niks.

Zie daar het vertrekpunt van Hans en Griet, de nieuwe familievoorstelling van De Toneelmakerij en operagezelschap Silbersee. Die is gebaseerd op een van de meest gespeelde opera’s in de wereld, Hänsel und Gretel van de 19de-eeuwse componist Engelbert Humperdinck, vertelt regisseur Paul Knieriem. Hij is ook artistiek directeur van de Toneelmakerij in Amsterdam.

“In traditionele uitvoeringen zie je vaak een pittoresk houthakkershutje op het toneel en wordt de vader van Hans en Griet neergezet als een grappige losbol die te veel drinkt. Maar ik vind daar niets komisch aan, het is gewoon een treurig verhaal. Ons uitgangspunt is dan ook de positie van de kinderen en wat het betekent als kinderen voor zichzelf moeten zorgen.”

Hij vroeg Jibbe Willems, een van de meest gespeelde toneelschrijvers van deze tijd, om op basis van de bestaande melodielijnen een nieuwe opera te schrijven. “Ik vind hem een veelzijdig talent. Hij kan heel raak de zelfkant van de maatschappij beschrijven, met rauwe en plastische dialogen, maar hij schrijft net zo makkelijk een bloemrijke, poëtische tekst.”

Armoedig tweekamerappartementje

Zijn libretto is een sprookje met realistische verwijzingen naar het nu. “Hans en Griet verdwalen niet in het bos, maar in de urban jungle van de grote stad. Ze wonen in een armoedig tweekamerappartementje op de dertiende verdieping van een flat in een buitenwijk. Hans ligt passief te gamen op de bank en Griet is de huissloof van het gezin. Met een alcoholistische vader en een depressieve moeder is hun thuissituatie sociaaleconomisch gezien dus nogal pittig.”

De enscenering daarentegen is kleurrijk en uitbundig met een grote cast, een kinderkoor en een mix van opera, dans, hiphop en spoken word. Acteur Jan-Paul Buijs speelt Hans en operazangeres Nienke Nasserian vertolkt titelheldin Griet. “We werken met een fantastische cast”, zegt Knieriem.

Een bijzonder detail vormen de videobeelden die in het toneelbeeld zijn verwerkt. “Het publiek krijgt filmbeelden te zien van de eigen stad. Afhankelijk van de plek waar de voorstelling speelt, zijn er bijvoorbeeld projecties van de Rotterdamse Koopgoot of de Amsterdams Kalverstraat in het decor verwerkt.”

Inhoudelijk is de voorstelling een coming-of-age-verhaal over twee kinderen die op de proef worden gesteld door de gevaren en verleidingen van de grote stad. “Als Hans en Griet om drie uur in de nacht nog over de verlaten straten zwerven, ontmoeten ze behoorlijk schimmige figuren. Zoals de vadsige Patatduif, de Draaiorgeldraaier met zijn valse muziek en de Nachtvlinder, die ze een gewéldige avond belooft.”

Uiteindelijk belanden de zwerfkinderen natuurlijk bij de heks. “Hans en Griet worden het Snoeppaleis binnengelokt, waar de heks en haar hofhouding gekleed gaan in uitbundige, suikerzoet vormgegeven kostuums.”

‘Of wil je liever een lijntje knetterpoeder nemen?’

Bladerend in zijn script vol met aantekeningen laat de regisseur een tekstfragment zien dat tot de verbeelding spreekt: “Hier, zie je die lolly?”, vraagt de heks. “Lik maar, je vergeet al je problemen. Of wil je liever een lijntje knetterpoeder nemen?” Knieriem: “Voor kinderen gaat het om snoepgoed, hun ouders of grootouders zien er weer andere verleidingen in. De voorstelling heeft meerdere betekenislagen, zodat iedere leeftijdsgroep zich erin kan herkennen.”

De makers hebben zich ook verdiept in de culturele opvattingen over heksen, vertelt Knieriem. “Dat waren van oudsher eigenlijk onafhankelijke, sterke en wijze vrouwen, maar door het patriarchaat zijn ze stevig onderdrukt. In onze opera is de heks gerehabiliteerd: ze is een vrijgevochten rolmodel en stimuleert Griet om haar vrijheid te pakken. Maar de heks is ook een radicale feministe en Hans belandt in haar gevangenis. Hij ontsnapt ternauwernood aan de oven.”

De compositie van Genevieve Murphy is een eigentijdse bewerking van Humperdincks muziek. “Het is eclectisch, met een combinatie van klassiek, hiphop, Ierse folk en spoken word. Alle performers bespelen instrumenten in de voorstelling.”

De wilde nacht in de stad valt Hans en Griet uiteindelijk rauw op hun dak. “In de ochtend veegt een straatveger ze aan de kant en Hans keer terug naar huis. Griet weet met steun van de heks te ontsnappen aan het juk van haar familie en gaat een ander leven dan haar moeder tegemoet.”

Te zien vanaf 17 oktober. www.toneelmakerij.nl

Lees ook:

Een avondje naar het jeugdtheater?

Dit zijn de beste voorstellingen van deze herfstvakantie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden