Review

De grootse gebaren van Abe Bonnema

De Fries Abe Bonnema ontwikkelt zich tot dé hoogbouw-architect van Nederland. Zijn hoofdkantoor van Nationale Nederlanden naast het Centraal Station in Rotterdam was in 1992 met 150 meter de hoogste van Nederland. In 1996 volgde het kantoor van Interpolis in Tilburg dat weliswaar 'slechts' 95 meter hoog is, maar in het langbouwlandschap van de Brabantse stad overal boven uit torent.

ROBBERT ROOS

Het oeuvre van Abe Bonnema heeft in de afgelopen dertig jaar stilistisch behoorlijke sprongen gemaakt. Zijn vroegste werk is zijn eigen woning in Hardegarijp uit 1963 dat een vrij letterlijk citaat is van het woonhuis van Charles & Ray Eames in Californië.

In 1975 komt hij ineens met het kantoorgebouw van de Sociale Dienst in Leeuwarden in de stijl van het structuralisme van Hertzberger en Van Eyck. Totaal anders zijn weer de houtskeletwoningen in Alkmaar, waarin een Scandinavische invloed zichtbaar is.

Zo aan het begin van de jaren '80 zijn de eerste tekenen zichtbaar van de Amerikaanse kantoorstijl, waarin 'monochrome' vlakken en spiegelglas een belangrijke rol spelen. De gebouwen zijn dan meestal een bundeling van meerdere blokvormige elementen. De apotheose van deze robuuste spiegelglas-architectuur is het hoofdkantoor van Nationale Nederlanden. Het is het meest ongenaakbare complex in het oeuvre van Bonnema.

Dat Bonnema graag grootse gebaren naar de omgeving maakt blijkt overduidelijk uit de prachtige zwart/wit-foto's van Jan Versnel in de door Marijke Martin geschreven fotografie. Martin duidt de projecten van de Friese architect in een inleidend essay puntig en helder, maar het boek drijft toch op de uitgebreide fotografische documentatie van de projecten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden