Taal

De grammatica van tijdreizen

Het Groene Boekje Beeld ANP

U bent natuurlijk allemaal al plannen aan het maken voor uw zomervakantie. Het is maar goed dat daarbij het tijdreizen nog niet is uitgevonden, anders zou u bij het inplakken van de vakantiefoto's nog wel problemen met de werkwoordstijden krijgen. 

Want hoe beschrijf je dat je in het verleden iets verandert waardoor iets niet gebeurt dat wel gebeurd is? Kijk, hier heb ik voorkomen dat iemand Willem van Oranje zou hebben zullen vermoorden?

Op het internet bestaat een levendige discussie over 'tijdreiswerkwoordstijden', maar helaas wordt die voornamelijk in het Engels gevoerd. Het Engels is namelijk in dit opzicht veel minder flexibel, vooral omdat het hulpwerkwoord voor de toekomende tijd, 'will', geen voltooide tijd kent.

Je kunt zeggen dat iets 'will happen', maar niet dat het 'has would happen' of zoiets. Het Nederlands biedt hier veel meer mogelijkheden, omdat het eigenlijk geen hulpwerkwoord van de toekomende tijd heeft. Wij gebruiken in plaats daarvan het modale hulpwerkwoord 'zullen', dat meer de betekenis van voorspellen of verwachten heeft.

In het Nederlands kun je dat prima in de voltooide tijd zetten. Je kunt best zeggen dat iets 'heeft zullen gebeuren'. Dat betekent dan dat je in het verleden de verwachting hebt gehad dat iets zou gebeuren. Met een pijnlijk voorbeeld: 'Ajax heeft wel vaker de finale zullen halen'. Dat laat overigens in het midden of het dan ook daadwerkelijk gebeurd is.

Morgen zal ik hier nog wat dieper op ingaan. Maar als ik in de tussentijd terugreis naar het moment voordat ik dit nu schrijf, zou ik dat waarschijnlijk anders hebben zullen formuleren.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden