Review

De geur van visnetten in de inham van Deià

Lucia Graves, dochter van de Britse schrijver Robert Graves, werd in Engeland geboren maar groeide op in Deià, een bergdorp op het toen nog volkomen ongerepte Mallorca.

ILSE LOGIE

Als kind bewoog ze zich moeiteloos tussen haar drie werelden - de Engelse, de Catalaanse en de Spaanse. Al snel had de kleine Lucia in de gaten dat de felle kleuren en de pure lijnen bij het mediterrane landschap hoorden, en de donkere heggen op zachtgroene velden met een wirwar van rozen bij Devonshire. Even vatbaar was ze voor de emotionele samenhang tussen woorden en talen:,,'Dead' was mijn halfbroer Davis, die vier maanden voor mijn geboorte in Burma was gestorven zonder een spoor achter te laten. Het Catalaanse 'mort' betekende plotseling klokgelui, diepe rouw, een heel dorp dat zich naar de kerk op de heuvel haastte, onuitsprekelijke somberheid en jongemannen die hun schouders onder een doodkist zetten''.

Van deze drie-taligheid maakte Lucia Graves op latere leeftijd gebruik door vertaalster te worden, onder meer van haar vaders werk. Uit dit boek met herinneringen, haar eersteling, blijkt echter dat Graves gemengde achtergrond haar later toch parten ging spelen. Het zat haar dwars dat elke taal maar bepaalde ervaringsterreinen dekte, en dat ze zich daarom in geen enkele volledig wist te uiten. Graves was weliswaar Britse, maar ze had nooit in Engeland gewoond; ze hoorde thuis in Spanje, maar daar had ze intussen de beklemming van het regime aan den lijve ondervonden. Eerst kreeg ze te maken met de donderpreken van de nonnen en de bekeringspogingen van de griezelige pater Velasco, vervolgens met het Spaanse schoolsysteem dat opriep tot gedweeë aanvaarding van de fascistische ideologie. Toen ze ten slotte na haar studie in Oxford naar Spanje terugkeerde om er met een Catalaanse jazzmusicus te trouwen, moest ze zich opnieuw aanpassen: nu aan de rol van huisvrouw.

Graves maakte daarna ook de diepgaande veranderingen mee die gepaard gingen met het herstel van de democratie aan het eind van de jaren zeventig. Er ontstond weer een klimaat van openheid op alle fronten, en de regering gaf ruim baan aan de autonomie van onder meer de Catalanen. Maar uitgerekend op Mallorca moest er een prijs worden betaald voor het ongebreidelde vooruitgangsoptimisme: massatoerisme, kaalslag en de schaamteloze kolonisatie door vooral Duitsers ontwrichtten het hele eiland.

Als ze, na haar scheiding, weer in Engeland woont, kijkt Lucia Graves met gemengde gevoelens terug op die jaren die ze in Spanje heeft doorgebracht. Ze heeft het land van te nabij gekend om zich tot valse romantiek te laten verleiden. Het leven in de jaren veertig en vijftig was er Spartaans, er heerste schaarste en de dictatuur schiep een verstikkend klimaat. Toch is haar getuigenis ook een requiem voor een verloren Spanje, waarnaar ze nog steeds een overweldigend heimwee voelt. Het is haar niet om ansichtschoonheid te doen, maar om de geur van de visnetten in de inham van Deià die ze met proustiaanse precisie beschrijft; om de verstrengeling van mens en natuur die op Mallorca helaas tot het verleden behoort.

Graves verbindt haar eigen herinneringen voortdurend met de evolutie van een land dat ze raak typeert. Met haar getuigenis biedt ze bijgevolg niet enkel een levensverhaal en een tijdbeeld, maar ook een genuanceerd inzicht in het verschijnsel multiculturaliteit, zonder te vervallen in de oppervlakkige gemeenplaatsen waar dit begrip maar al te vaak aanleiding toe geeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden