Review

De gescheiden werelden van Maantje en Jimmy

Van 'Vuur', een coproductie van Huis aan de Amstel en De Volharding, volgt het publiek de helft; óf het leven van de onaangepaste Jimmy, óf dat van slagersdochter Maantje. Meteen na het begin wordt het publiek namelijk in twee groepen door de catacomben van Fort IJmuiden geleid, het ongebruikelijke decor voor 'Vuur'.

Regisseur Liesbeth Coltof zocht al jaren naar een mogelijkheid tot samenwerking met Orkest De Volharding. Toen Volharding-dirigent Jurjen Hempel de jonge componist Michel van der Aa voordroeg om de muziek bij 'Vuur' te schrijven, was Coltof na het beluisteren van wat stukken meteen enthousiast. Tekstschrijver Adam, regisseur Coltof en componist Van der Aa beschrijven hun samenwerking als vruchtbaar. ,,Muziek, tekst en toneelbeeld ontstonden in kruisbestuiving. We hebben elkaar op ideeen gebracht'', aldus Van der Aa.

De componist vlocht zijn muziek organisch door de handelingen heen. ,,Bij het schrijven van theatermuziek heb je te maken met een grote tijdsspanne. Je moet dus zó met je materiaal omgaan, dat je een eenheid kweekt in het hele stuk, maar het moet ook genoeg kleur hebben, zodat het niet gaat vervelen. En de klanken moeten natuurlijk met de tekst te maken hebben.'' Toch ervaart Van der Aa zijn werk niet als louter dienstbaar of functioneel: ,,Er zijn ook scènes waarin kleine concertjes plaatsvinden. Daar houdt de tekst op terwijl de muziek als een soort commentaar op de handeling klinkt. Het is ook aardig dat de twee gangen wat betreft de muziek zo'n andere sfeer hebben.'' Coltof vult aan: ,,De Maantje-kant is wat muziek betreft spectaculairder. Dat is meer een komedie, terwijl de Jimmy-kant ingehoudener is. Jimmy moet zich gaandeweg verbinden met de wereld, terwijl Maantje zich juist moet losmaken van dat 'wij-gevoel'. De muziek vertegenwoordigt bij haar de druk van de buitenwereld, terwijl die bij Jimmy meer een roep van binnenuit is.'' ,,Mooi gezegd'', mompelt Van der Aa.

Coltof en Van der Aa steken de loftrompet over de samenwerking. Van der Aa: ,,Muziek, tekst en toneelbeeld ontstonden in kruisbestuiving. We hebben elkaar op ideeën gebracht.'' Coltof: ,,Roel schreef steeds voor ons uit, behalve in de laatste scène.''

Het idee van het fort werd ingegeven door het ruige karakter van het blaasorkest. Coltof: ,,Ik wilde niet het theater in met die lefjongens. De Volharding is een echt macho-ensemble: dat wilde ik een beetje tot zijn recht laten komen.'' Van der Aa: ,,Ik vond het best ingewikkeld om voor zo'n specifieke klank te schrijven. Als je het ensemble harde akkoorden laat spelen, klinkt het al snel goed. Maar dat vond ik te gemakkelijk. Ik heb dus met kleinere combinaties van spelers gewerkt, en veel met klankkleur gedaan. Ik denk dat je zo een heel ander beeld krijgt van De Volharding.''

Ten slotte wijst Van der Aa al bladerend door de partituur nog op de 'bruiloftsmars'. ,,Dit is het banaalste dat ik ooit heb geschreven'', zegt hij licht verontschuldigend, terwijl Colthof breed grijnzend 'Geweldig!' roept. Van der Aa: ,,Een soort vogeltjesdans voor het hele orkest. Ik heb het componeren ervan zo lang mogelijk uitgesteld, maar uiteindelijk moest het toch. Dat is écht functionele muziek geworden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden