null Beeld

Tv-columnMaaike Bos

De gênante klappertjespistoolmissie van Dutchbat in Srebrenica

Vannacht heb ik twee uur wakker gelegen van ‘Srebrenica – de machteloze missie van Dutchbat’ (BNNVara) van Coen Verbraak. De beklemming uit de verhalen van de negen geïnterviewde Dutchbat-veteranen bleef aan me kleven. “Een ondenkbaar verlies voor de nabestaanden, een onuitwisbare schandvlek voor Nederland, en een schrijnend litteken voor Dutchbat”, noemt Verbraak de gebeurtenissen in Srebrenica, waar de Nederlanders de genocide op ruim achtduizend moslimmannen niet konden voorkomen. Dáár ligt het allerdiepste leed, bij mensen die onterecht dachten in een ‘veilige zone’ te zijn, tot de Servische generaal Ratko Mladic op 11 juli 1995 toch de enclave in nam. Het heersende beeld is steeds geweest dat Dutchbat laf toekeek.

Verbraak geeft in de eerste aflevering maandag nog weinig context (want hoe kwam dat beeld er precies?) maar de feiten illustreren de machteloosheid van de Nederlanders: de vierhonderd man zaten klem tussen moslimmilities, vierduizend zwaarbewapende Serviërs en zo’n veertigduizend moslimvluchtelingen.

Benarde positie

Sommige veteranen hadden zich herkend in Verbraaks eerdere Indië-vierluik ‘Onze jongens op Java’; ook zij kwamen terug uit een smerige oorlog en kregen hoon in plaats van waardering. Nu vertellen de Dutchbatters hem over de benarde positie waarin zij door de VN en de Nederlandse politiek gebracht waren.

Plaatsvervangend schaam ik me ook. Ze gingen er heen met korte mouwtjes, dunne geweren en een waardeloos mandaat: om een (niet-bestaande) wapenstilstand te handhaven en de strijdende partijen te ontwapenen. Alsof die moslimmilities in doodsangst, of die Bosnische Serviërs met hun Groot-Servische veroveringsfantasieën ook maar één mitrailleur zouden inleveren bij die blauwhelmen met hun ‘klappertjespistolen’, zoals oud-bataljonscommandant Thom Karremans ze zelf noemt.

De zwaarbewapende Serviërs sneden hun aanvoerroutes af zodat brandstof en eten schaars werden. Ze moesten lopend op patrouille, kaarsjes branden voor licht, en maandenlang dezelfde ragout met crackers eten uit oude noodrantsoenen. Iedereen had diarree. “We stonken naar blikvoer”, zegt Karremans.

Het is raar om ook hem voor de lens te zien. Deze missie heeft zijn reputatie gefileerd en thuis werd hij voor moordenaar uitgemaakt; hij werkt mee aan de documentaire uit woede dat die kansloze missie op de Dutchbatters en hem wordt afgewenteld, schrijft Verbraak in NRC.

Ratten in de val

De beelden waarin Karremans door de Servische generaal Mladic wordt afgeblaft en daarna met hem proost (‘Don’t shoot the piano player’) zijn opnieuw gênant om te zien, ook al moest dat een aanval op de Nederlandse compound voorkomen. “Daar staat niet echt een leider hè, meer een natgeregend, angstig vogeltje”, hoont interviewer Verbraak. Maar ja, tegenover de hoogste generaal van het Servische leger had ook gewoon een VN-generaal moeten staan, en niet hij, zeggen ze allen.

Waar bleef versterking, luchtsteun, bewapening? Coen Verbraak had ook wel een VN-gediende of een politicus ter verantwoording mogen roepen. De Nederlanders zijn als ratten in de val, mager en moe, totaal in de steek gelaten door de VN. Beschamend ook. Deze hele ‘Herdenkingsweek Srebrenica’ zoals de NOS die noemt met het dagelijkse Srebrenicajournaal, is omhuld door schaamte. Ik zal met moeite de week uit kijken.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden