Review

De galg, straf van God

Sinds hij in 1998 doorbrak met 'The Catastrophist' (Hart van Congo), rijst de ster van de Ierse schrijver Ronan Bennett hoger en hoger. Kranten als The Guardian en The Observer publiceren zijn werken als feuilletons en de vergelijkingen met meesters als Joseph Conrad en Graham Greene zijn niet van de lucht. Hoe komt dat? Wat maakt Bennett zo bijzonder?

Zeker is dat Bennett, geboren in 1956 in Belfast en als Ira-sympathisant ten onrechte in 1974 in de gevangenis gezet, kan vertellen als geen ander. In die zin past hij in de traditie van schrijvers als Joseph O'Connor die nooit haperen. Net als O'Connor in 'Inishowen' en 'Stella Maris', bewijst Bennett dat hij zijn verhalen even overtuigend kan laten spelen in het nu als in de 17de eeuw, zoals met 'De lijkschouwer', in 2004 verschenen als 'Havoc, in its Third Year' het geval is.

Het boek gaat over John Brigge, die bij zijn zwangere vrouw weggeroepen wordt, ergens van het Noord-Engelse platteland, om in de stad een moord op een baby te onderzoeken.

Wat opvalt is hoe terloops en toch gedetailleerd Bennett zijn historische bronnen verwerkt, zowel in zijn mistige geografische beschrijvingen als in zijn met bijbelteksten doorspekte dialogen: ,,'Kijk hier eens naar', zei de lijkschouwer en hij hield de dode zuigeling voor het gezicht van zijn moeder. 'Kent u dan geen medelijden?' 'Hoe durft ú over medelijden te spreken?' beet ze hem toe. 'U geselt mensen, brengt hen aan de galg en zet hen gevangen, en dan hebt u het tegenover míj over medelijden?' 'De straffen die wij opleggen worden voorgeschreven door de wet en zijn door God beschikt.' 'Toen Jezus zijn apostelen de wereld instuurde, gaf hij hun toen opdracht de rug van de armoedzaaiers te geselen en ze op te knopen?' 'Genoeg!' schreeuwde Brigge, 'dat heeft allemaal niets van doen met uw misdaad'.“

Een andere overeenkomst met O'Connor is de suspense. Beide schrijvers zijn dol op moorden en de spanning die hoort bij een thriller. Maar Bennett geeft zijn romans ook een politieke lading. Zo gaat 'Hart van Congo' over de gevaarlijke liefde tussen een schrijver en een journaliste in de tijd van Patrice Lumumba (rond 1960), terwijl 'De lijkschouwer' gedomineerd wordt door de onverzoenlijkheid van de godsdiensttwisten ten tijde van Oliver Cromwell.

Die achtergrond maakt de situaties van de hoofdpersonen moeilijk. Daar komen ook Conrad en Greene om de hoek kijken. Of je wilt of niet, altijd zullen groepen mensen elkaar - om welke (ideologische) reden dan ook - naar het leven staan. En meestal is er zelfs voor de neutrale of genuanceerde buitenstaander geen ontkomen aan. En dus raakt Brigge verstrikt in een shakespeareaans drama vol woede en rechteloosheid. Een prachtig boek, al is het visionaire en vredelievende eind een beetje kitscherig. Maar vooruit, Ieren houden nu eenmaal meer van pathos dan Hollanders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden