Een beeld uit de animatiefilm ‘Mind My Mind’ van Floor Adams.

InterviewFloor Adams

De film ‘Mind My Mind’ laat zien hoe de hersenen van een persoon met autisme werken

Een beeld uit de animatiefilm ‘Mind My Mind’ van Floor Adams.

Regisseur Floor Adams geeft met haar film ‘Mind My Mind’ een kijkje in het hoofd van een autistische man. Ze is ermee nog in de race voor een Oscar.

Chris is op date met Gwen in een café. Een serveerster wil hun bestellingen opnemen, maar Chris twijfelt nog. “Voor mij een pittige chocolade latte graag”, zegt Gwen tegen de serveerster. Ze kijken naar Chris, die nog steeds de menukaart bestudeert. Crème brûlée latte, noggaccino, pumpkin spice latte... Zoveel soorten koffie, hij kan niet kiezen. De serveerster tikt ongeduldig met haar pen op haar notitieboekje. Chris wordt er nerveus van. “Voor mij hetzelfde, graag”, antwoordt hij.

Chris, het hoofdpersonage uit de korte Engelstalige animatiefilm ‘Mind My Mind’, heeft een autismespectrumstoornis. Zonder moeite onthoudt hij de meest willekeurige feiten, maar in het sociale verkeer staat hij vaak met zijn mond vol tanden. Het is een kleurrijke film van dertig minuten met snelle montage om de overprikkeling te benadrukken.

Regisseur Floor Adams

Regisseur Floor Adams maakte eerder animaties voor musea en tv-programma’s als ‘Zembla’. Mind My Mind is haar eerste langere animatiefilm. Met deze film wilde ze laten zien hoe de hersenen van iemand met autisme werken en waar bepaalde gedragingen vandaan kunnen komen. “Met nadruk op kunnen, want autisme uit zich bij iedereen anders en bij veel mensen is het helemaal niet zichtbaar aan de buitenkant”, zegt Adams. 

“Daardoor wordt het in sommige gevallen ook weggewuifd: ‘Ach, jij hebt geen autisme’. Het beeld van de autist als rare eenling met weinig sociale contacten is eenzijdig. Veel autistische mensen kunnen hun worsteling vaak goed verbergen, omdat ze bij anderen afkijken wat je moet doen in bepaalde situaties. Daarom wilde ik juist ook het inwendige proces weergeven. Autisme is voor velen een abstract begrip en met animatie kun je abstracte begrippen perfect in beeld brengen.”

Jarenlang gaf Adams animatieles aan jongeren met autisme. Het idee om hierover een film te maken ontstond toen een van haar leerlingen vertelde over het metrosysteem van Tokio. “Hij kende de routes en haltes en wist zelfs hoeveel zelfmoordpogingen er per jaar plaatsvonden. Dat vond ik interessant: hoe onthoudt hij dat allemaal? Ik wilde die denkwijze visualiseren.” Ze dook in de literatuur en hield interviews met haar inmiddels oud-leerlingen en een ex-vriend.

Mannetje in het hoofd van Chris

Hoe de hersenen van iemand met autisme kunnen werken, laat Adams zien met een mannetje in het hoofd van Chris. Achter de schermen noemden de stemacteurs en andere medewerkers hem Hans (naar Hans Asperger). ‘Hans’ werkt als informatiedoorgeefluik in Chris’ brein. Van alles wat Chris ziet, krijgt hij een geprint plaatje: bijvoorbeeld van een frons op een gezicht. Wat zou die betekenen, hoe hierop te reageren? Hans zoekt het op in boekenkasten vol mappen, die soms verder weg liggen in Chris’ hoofd, waardoor Hans langer moet zoeken.

Zo toont Adams hoe Chris op een huisfeest overprikkeld raakt: uitgeprinte netvliesbeelden belanden in sneltreinvaart op Hans’ bureau.  Zo veel prikkels kan hij niet verwerken, Chris raakt in paniek, totdat Hans er genoeg van heeft. Geërgerd legt hij een vel papier op een overheadprojector met de tekst ‘GA NAAR BUITEN!’.

Uit ‘Mind My Mind’

Adams wil een realistisch beeld van autisme neerzetten. Eigenlijk van iedereen die zich op de een of andere manier ‘anders’ voelt. “Mensen met hoogfunctionerend autisme worden in films en series vaak weergegeven als een soort robot: weinig empathie, een buitenaards probleemoplossend vermogen, een kille manier van praten en houterige bewegingen. Door Hans menselijk te maken kunnen ook mensen zonder autisme zich identificeren met Chris. Iedereen is weleens in paniek in zijn hoofd, terwijl er aan de buitenkant niks aan de hand lijkt te zijn. Het is belangrijk dat we geduldig en tolerant zijn tegenover elkaar.”

Op de shortlist voor de Oscars

Mind My Mind is met de hand getekend en ingekleurd. Bij dat inkleuren hielpen ook vijf oud-studenten met autisme. Zelf werkte Adams tien jaar aan de film, waarvan meer dan zes jaar fulltime. Zij schreef het scenario, maakte het het storyboard, ontwierp de personages, tekende de achtergronden en regisseerde de film. Uiteindelijk werkten er bijna 60 mensen mee, onder wie zes animatoren die de karakters in beweging brachten. Adams: “Het is te veel om dat allemaal alleen te doen. Voor een seconde film hebben we gemiddeld twaalf tekeningen gemaakt. Een animator is een hele maand bezig om zestig seconden film te maken”.

Nu is ze de enige Nederlandse regisseur die nog in de race is voor een van de felbegeerde Oscarbeeldjes. Mind My Mind staat op de shortlist met negen andere korte animatiefilms. Op 13 januari wordt bekendgemaakt welke vijf titels definitief mogen meedingen.

De film leverde Adams al meerdere prijzen op, maar kans maken op een Oscar is een nieuw hoogtepunt. Ze reisde in de afgelopen weken meerdere keren naar Los Angeles om haar film onder stemmers te promoten en haar carrière in de VS op gang te brengen. “Ik was heel blij, toen ik het hoorde. Na elke vertoning krijg ik berichten van mensen die zich gerepresenteerd en gezien voelen. De film raakt veel mensen en zet ze aan het denken. Dat is wat ik wilde bereiken met ‘Mind My Mind’, mijn missie is al geslaagd.”

Mind My Mind is vanaf 16 januari te zien in filmtheaters in Amsterdam, Rotterdam, Nijmegen en Den Haag. Voor meer informatie, ook over vertoning in andere plaatsen: www.mindmymind.nl.

Lees ook:

Eigenlijk zijn we allemaal een beetje atypisch

‘Atypical’ is een sympathieke poging om een sitcom te situeren rond een tiener met een stoornis op het autismespectrum. Nu te zien op Netflix.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden