null Beeld
Beeld

Het oog vanDe Wolf

De ene anderhalve meter is de andere niet

Kunsthistoricus Joke de Wolf richt de blik op een kunstwerk dat bij de actualiteit past. Deze week: afscheid van de anderhalvemetersamenleving.

De anderhalve meter is dankzij de pandemie zijn onschuld verloren. Net als handen wassen en geen handen geven.

Handen wassen is iets wat mensen zelf moeten doen, geen handen geven is redelijk snel aangeleerd. Maar minstens anderhalve meter afstand houden van bekenden en vreemden doet een mens niet zomaar, zo bleek. Bovendien is de overschrijding van de regel minder duidelijk te zien dan een handdruk, we hebben geen ingebouwde afstandsmeter.

Stippen, pijlen, handen, schotten en schermen

De openbare ruimte bood zich aan als aanplakbord. Zo kregen we massaal anderhalvemeterles in lege winkel­straten, op plekken waar mensen meestal in de rij moesten staan, of bij het binnengaan van een gebouw. Dankzij stippen, pijlen, handen, schotten en schermen was de anderhalve meter alom aanwezig.

Stanley Brouwn liep hier in het Kröller-Möller Museum 508 stappen, maar in welke richting weten we niet.  Beeld
Stanley Brouwn liep hier in het Kröller-Möller Museum 508 stappen, maar in welke richting weten we niet.Beeld

Kunstenaar Stanley Brouwn (Paramaribo 1935 - Amsterdam 2017) was een expert op het gebied van afstanden. Vrijwel al zijn kunst gaat over de ervaring van afstand. Over hoe je die beleeft en hoe die wordt gemeten. En over hoe onze lichamen daar soms moeite mee hebben.

Je ziet hem nog door de beeldentuin lopen

Een van zijn permanent tentoon­gestelde werken voerde hij uit in de beeldentuin van het Kröller-Müller Museum. Het zichtbare deel bestaat uit tien bordjes, verspreid door de tuin, bordjes zoals die ook bij bronzen of stenen beelden staan om de titel en de kunstenaar te vermelden.

Op een van die bordjes staat dat Stanley Brouwn op 20 december 1984 vanaf dat punt zeven stappen zette. Volgens een ander bordje, verderop in het park, zette hij op diezelfde dag 508 stappen, en vanaf nog een ander 1206 stappen. We weten niet welke kant hij op liep, of hij in een rechte lijn liep of hoe groot zijn stappen waren. Maar je ziet hem dankzij die bordjes nu nog door de beeldentuin lopen.

Mede door de wandelkoorts die met de pandemie meekwam, en de ontdekking van de ingebouwde stappenteller op mijn telefoon, denk ik precies te weten hoe ver Brouwn met die 508 stappen moet zijn gekomen: in mijn eigen leven is dat van huis naar de duurdere supermarkt. Maar ik weet ook dat mijn stappen geen standaardmaat zijn, iemand met kortere benen zet al snel vijftig stappen meer.

Er was zelfs een stanley-brouwn-eenheid

Of Brouwn lange of korte benen had, weet ik niet, hij maakte het zijn publiek niet makkelijk bij het verbeelden van zijn wandelingen. Hij wilde geen foto’s van zichzelf laten maken, geen interviews, geen gegevens over zichzelf verspreiden. Hij was ergens, en dat was dat. Je zou de wandelafstand van de kunstenaar in meters willen weten, maar Brouwn vond de meter juist een verwarrende eenheid. Iedereen ervaart hem immers anders.

Zelf stapte Brouwn soms over op de sb-voet, de sb-el en de sb-stap, de persoonlijke stanley-brouwn-eenheid. Al in 1971 gaf de kunstenaar zijn toekomstige werk vast een titel: Man loopt op de planeet aarde.

Zelfs de anderhalvemeterregel stond niet in beton gegoten. In Schotland en Engeland moest je vorig jaar zomer twee meter afstand aanhouden, in Noord-Ierland was één meter voldoende. Ook de Fransen, eerste uitvinders van de standaardmeter, vonden één meter afstand houden genoeg. Het had Brouwn niet verbaasd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden