Review

De Duitse kant van de Vogezen

Kent u Hans von Trott? Salomea Schweppenhauser misschien? Nou vooruit, een gemakkelijke dan: Richard Leeuwenhart? Boris Becker? Alle vier hebben ze op een of andere manier te maken met de Was gau, een gebied in het zuidwesten van Duitsland, op zo'n 450 km van Utrecht. Net een mooie afstand voor een weekje-in-de-herfst-er-helemaal-even-tussenuit naar een streek waar historie en natuurschoon hand in hand gaan - en de maand oktober meestal niet overdreven koud of vochtig is.

Grofweg ligt de Wasgau tussen de grotere steden Pirmasens en Landau. Ten noorden ervan bevindt zich het dichte Pfalzer Wald, in het zuiden - over de Duits-Franse grens - beginnen de Vogezen, waarin de aandachtige lezer mogelijk dezelfde woordstam als in Wasgau heeft ontdekt. De scheidslijn tussen Duitsland en Frankrijk is nog uitsluitend een staatkundige: met uw marken kunt u op Franse bodem betalen en met het in Wissembourg gekochte treinkaartje reist u even eenvoudig naar Straatsburg als naar Heidelberg. Niet voor niets adverteren de VVV's in beide landen met ohne Grenzen of sans frontières.

Dat een middelgebergte als dit uitgelezen mogelijkheden voor grote en kleine wandeltochten biedt, mag geen verrassing heten. Wél dat er, ondanks de respectabele 'klimmetjes' (tot ruim 500 m), een uitgebreid net van veelal geasfalteerde fietspaden is uitgezet. Menigeen zal daarbij wel eens uit het zadel moeten, maar met een beetje zoekwerk en een goede kaart zijn er voldoende afstanden te vinden die ook voor gezinnen met jonge kinderen te doen zijn.

De VVV van Dahn (met zo'n zesduizend inwoners de grootste plaats in de regio) heeft een brochure met een dozijn gedetailleerde fietsroutebeschrijvingen. De kortste is nog geen 20 km, de langste Strecke beslaat 50 km en ongeveer de helft van de routes is grensoverschrijdend. Een van de mooiste tochten gaat van Dahn via pittoreske dorpjes als Bruchweiler-Barenbach en Niederschlettenbach naar een echt ridderkasteel, de Berwartstein (bij Erlenbach), de enige nog bewoonde burcht in de Pfalz. Niet alleen het uitzicht van de kasteeltoren is adembenemend (en laat zien op welke strategische plaats de vesting in de twaalfde eeuw werd gebouwd), ook de rondleiding door de vertrekken van het slot mag er zijn. Een van de kasteelheren, Hans von Trott (daar is de eerste onbekende uit het begin van dit verhaal), voerde rond 1490 een waar schrikbewind rond Berwartstein. Ook nu nog is Hans von Trott - of: Hans Trapp - niet vergeten: ouders dreigen met hem, wanneer hun kinderen ondeugend zijn. Tijdens de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) en de Tweede Wereldoorlog vonden de inwoners van Erlenbach onderdak op 'hun' burcht; het dorp werd tweemaal met de grond gelijkgemaakt.

De bekendste burcht van de streek is de Trifels bij Annweiler, waar in 1193 de Engelse koning Richard Leeuwenhart een tijdje gevangen zat en waar nu nog replica's van de Reichsinsignien (keizerskroon, rijksappel en -kruis, scepter en zwaard) worden bewaard. Veel 'collega-kastelen' zijn door de tand des tijds of door oorlogsgeweld dusdanig aangetast dat slechts een ruïne rest. Indrukwekkend zijn de restanten van de Altdahn, Grafendahn en Tanstein - drie burchten bijeen op een smalle rotswand tussen Dahn en Erfweiler.

Op de tochtjes in de grensstreek kun je ook een paar keer ondergronds gaan. In Nothweiler bevindt zich nog een oude ijzerertsmijn die van de vijftiende (!) tot het einde van de negentiende eeuw in gebruik was en die sinds 1976 voor bezoekers weer toegankelijk is. Aan de Franse zijde van de grens bepalen de bunkers van de Maginotlinie (de Franse militaire verdedigingszone, gebouwd in de jaren dertig) het landschap. In Lembach en Schoenenburg heeft de Association des Amis de la Ligne Maginot d'Alsace de daar aanwezige bunkers gedeeltelijk (her-)ingericht en voor bezichtiging opengesteld. Op dertig meter onder de grond en in de vochtige en spaarzaam verlichte tunnels met een totale lengte van anderhalve kilometer krijg je een goede indruk van de omstandigheden waarin de soldaten in 1939/1940 moeten hebben geleefd. Een groot (Duits) oorlogskerkhof bevindt zich in het kuuroord Niederbronn-les-Bains; niet minder dan 15.418 gesneuvelde soldaten, inclusief een paar Nederlanders (oorlogsvrijwilligers?), vonden hier hun laatste rustplaats.

Aan de oostkant van de Wasgau zijn de wijndorpen en -stadjes een bezoekje waard. Het Franse Wissembourg is met zijn vakwerkhuizen en oude vestingwal al bijzonder, de Duitse plaatsjes Dorrenbach en Oberotterbach (net over de grens, beide met nog geen duizend inwoners) moeten zeker niet worden overgeslagen. Veel oude stadsmuren, een bijzondere flora (kastanje-, vijgen- en amandelbomen) en, in Oberotterbach, een gedenksteen aan de pastorie voor Salomea Schweppenh & ldquor;user, die als stammoeder van het geslacht Battenberg geldt. De naam van de Engelse familietak werd omgevormd tot Mountbatten en dus bestaan er hechte banden met het Britse vorstenhuis.

Nu moet alleen Boris Becker nog even worden genoemd. Maar die komt toch uit Leimen, in Baden, ter rechterzijde van de Rijn? Jazeker, maar in het Schuhmuseum in Hauenstein - de Wasgau is van oudsher de streek waar veel schoenen en andere lederwaren werden gemaakt - zijn de schoenen te bewonderen waarmee Boom-boom Boris voor het eerst het tennistoernooi van Wimbledon won. Ook die zijn een tochtje naar de Wasgau waard.

Brochures met bezienswaardigheden, informatie over fiets- en wandeltochten, overnachtingsmogelijkheden onder andere. via de internetsites www.suedlicheweinstrasse.de, www.annweiler.de en www.dahner-felsenland.de. Een extra internettip: www.meinestadt.de (met informatie over 14.000 steden en dorpen in Duitsland).

Andere mogelijkheden: Tourist-Information Dahn, Schulstrasse 29, D-66994 Dahn/Pfalz. Tel.: 0049.6391.5811, Fax: 0049.6391.406199. E-mail: info@dahner-felsenland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden