Recensie

De divers samengestelde cast van 'The Prisoner' geeft de voorstelling universele slagkracht

Scène uit The Prisoner. Beeld Simon Annand

TONEEL
The Prisoner
Théâtre des Bouffes du Nord
★★

Wat boomstronken, niet meer dan sprokkelhout. Dat is decor genoeg voor de revolutionaire Britse theatermaker Peter Brook (93) om sinds de jaren zestig aangrijpend, humaan theater te maken. Zijn filosofie van 'de lege ruimte' legt de focus op de woorden en handelingen van de acteurs en komt daarmee tot de essentie, of laat de toeschouwer zo in elk geval ergens wezenlijk over nadenken.

Over schuld en boete ditmaal. In 'The Prisoner', dat op het festival Brandhaarden van de Amsterdamse Stadsschouwburg rond Brooks Parijse gezelschap Théâtre des Bouffes du Nord wordt gepresenteerd, nemen vijf personages ons mee in een raamvertelling.

De Engelse acteur Donald Sumpter treedt op als verteller. Er is niet veel verbeelding nodig om in hem Peter Brook zelf te zien, die op reis in Afghanistan een sjamaan tegenkwam. De ziener vertelde hem over een bijzondere veroordeling: een misdadiger moest zijn straf tegenóver de gevangenis uitzitten, niet gevangen door tralies, maar door zijn eigen gedachten.

Dat verhaal heeft Brook vertaald naar een parabel met mythische zeggingskracht. Een jongeman heeft de ergste misdaad begaan: vadermoord. En zijn zus blijkt daarvoor het motief te zijn. Het wat en hoe suggereert iets afschuwelijks, maar blijft onuitgesproken. De jongen wordt door zijn oom veroordeeld om met zijn gezicht naar de gevangenis plaats te nemen 'zo lang nodig is'. Vragen voorbijgangers hem wat hij er doet, dan moet hij zeggen 'I'm here to repair',

Spirituele reiniging

Wat volgt in simpele maar met symboliek geladen dialogen, is een spirituele reiniging rond diverse ontmoetingen met dorpsbewoners en gevangenisbewakers, die een kijkje komen nemen bij die rare snoeshaan aan de overkant. Ook oom, zus en de verschijning van zijn vader leiden hem al wankelend tot contemplatie.

Is bezinning niet de enige juiste straf, vraagt Brook. In woorden van de oom: gevangenisstraf plaatst lijden op lijden en werkt onrechtvaardigheid in de hand. Toch voelt The Prisoner niet als een statement. Want tegelijk zien we een hartverscheurend verhaal waarin de jongeman heen en weer wordt geslingerd tussen de genadeloosheid van zijn omgeving, zijn geweten en een zus die van hem houdt en wil dat hij terugkeert. Dat hij volhardt in zijn loutering, heeft uitwerking op iedereen.

Oordeel

De divers samengestelde cast uit alle windstreken geeft de voorstelling universele slagkracht. De acteurs nemen de tijd in hun dictie en handelingen, vaak ritualistisch van aard, als in een hindoeceremonie.

Dat ritualistische, kaalgeslagen acteurstheater, waarmee Brook het theater op een ander spoor bracht, oogt anno 2018 niet zo revolutionair. Maar beklijven doet het. Rustig en bedaagd.

Lees hier meer theaterrecensies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden