null Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

De dag waarin het over de grammatica ging

Peter-Arno Coppen

Afgelopen zaterdag was ik op de Dag van de Grammatica. U wist misschien niet dat die bestond, maar het was een mooie dag. De website sprak zelfs van een ‘inspirerende dag waarin de grammatica van verschillende kanten wordt belicht’. In die formulering viel mij het woord ‘waarin’ op. Ik zou daar zelf gedachteloos ‘waarop’ hebben gebruikt, maar de woordkeuze van de organisatie zette mij aan het denken. Kan dat ook niet?

Omdat ik er een lezing gaf kon ik het meteen de zaal vragen. Wat vond men beter: ‘de dag waarop’ of ‘de dag waarin’? Geen enkele deelnemer vond ‘waarin’ beter, en voor slechts een handjevol was ‘waarin’ enigszins acceptabel.

Een enorm verschil

Misschien bestond het publiek uit allemaal kritische taalgebruikers, dus ik zocht toch even na of ‘de dag waarin’ weleens voorkomt. En jawel hoor: je komt het nog ruim 100.000 keer tegen op het internet, en meer dan 6000 keer in de kranten van de vorige eeuw. Maar als je kijkt naar de verhouding tussen ‘de dag waarin’ en ‘de dag waarop’ vind je het laatste 4.000.000 keer en bijna 400.000 in de kranten. Dat is dus een enorm verschil. ‘De dag waarop’ komt heel veel vaker voor.

Is ‘de dag waarin’ dan een taalfout? Daar bestaat geen literatuur over, maar in de woordenboeken wordt wel vermeld dat ‘waarin’ wel degelijk met tijd gebruikt kan worden: ‘het jaar waarin’, ‘de week waarin’, dat is allemaal niet ‘waarop’. Het lijkt erop dat ‘waarin’ meer gebruikt wordt voor een periode waarbinnen iets gebeurt, terwijl ‘waarop’ betrekking heeft op het samenvallen van een gebeurtenis met een tijdstip of periode. Als je voor iets maar één dag hebt, dan is dat de dag waarin het allemaal moet gebeuren.

‘De dag waarin’ is dus best te legitimeren, maar het is wel zeldzaam. Blijkbaar praten we over een dag meer in termen van een tijdstip dan een periode. En een week kan alleen maar een periode zijn.

Peter-Arno Coppen en Ton den Boon helderen grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u op. Ook een taalvraag? Mail peter-arno.coppen@ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden