Cultuurbeleid

De cultuursector mist perspectief van Rutte IV: ‘Vergezichten? Die moeten we nog steeds zelf bouwen’

Toen nog beoogd staatssecretaris cultuur en media, Gunay Uslu, wordt ontvangen in het Logement door formateur Mark Rutte (VVD).  Beeld ANP
Toen nog beoogd staatssecretaris cultuur en media, Gunay Uslu, wordt ontvangen in het Logement door formateur Mark Rutte (VVD).Beeld ANP

De cultuursector is blij dat het nieuwe kabinet cultuur serieuzer lijkt te nemen en er extra geld voor uittrekt. Maar echt perspectief ontbreekt.

Ally Smid

De cultuurparagraaf in het regeerakkoord van het nieuwe kabinet klinkt veelbelovend: ‘Cultuur is van wezenlijk belang voor onze samenleving en een investering in onze maatschappij. De verbindende, inspirerende en prikkelende kracht van kunst en cultuur brengt mensen bij elkaar, daagt uit en biedt nieuwe perspectieven.’

Financieel stemt het akkoord ook gunstig: elk jaar krijgt de creatieve en culturele sector er 170 miljoen euro bij. Dit bedrag komt bovenop de jaarlijkse 450 miljoen euro aan rijkssubsidie. Daarmee lijkt de begroting terug op het niveau van 2010, waarna oud-VVD-staatssecretaris Halbe Zijlstra volgens velen harteloos hard ingreep in de cultuur.

Volgens kritische volgers van het cultuurbeleid, zoals het Cultureel Persbureau, lijkt het, kort gezegd, Rutte IV die sorry zegt voor Rutte I, II en III. De cultuursector is blij met het extra geld, maar mist een langetermijnvisie, zeker omdat het coronavirus voorlopig niet verdwenen is en voorstellingen plannen daardoor vrijwel onmogelijk is.

Zzp’ers fatsoenlijk betalen

TivoliVredenburg-directeur Jeroen Bartelse, tevens lid van de Taskforce die voor de creatieve sector lobbyt in Den Haag: “Hoewel 170 miljoen euro weinig lijkt in een akkoord dat over miljarden gaat, groeit het cultuurbudget van het Rijk met ruim 15 procent.”

Hijzelf ziet de investering niet als compensatie voor de bezuinigingen van eerdere kabinetten-Rutte. “Dit is duidelijk een keuze vóór cultuur die samenhangt met meer waardering voor deze sector, voor artiesten, voor de mensen die er werken.”

Met die 170 miljoen moet, zegt Bartelse, wel eerst een belangrijk gevolg van die eerdere bezuinigingen aangepakt worden: fatsoenlijke betaling van artiesten en zzp’ers in de sector. Hierin zit volgens hem ook meteen het venijn. “Het bedrag is voor zo’n operatie niet hoog genoeg.”

Dat vindt ook de brancheorganisatie van de Nederlandse podia, de VSCD: “Er moet geld bij. Er moet ook 170 miljoen euro naar de gemeenten.”

Graag een visie, breder dan alleen cultuur

Marianne Versteegh, algemeen secretaris van de koepelorganisatie Kunsten ’92 en ook lid van de Taskforce, mist vooral ​een visie, breder dan alleen cultuur. “We zijn twaalf jaar verder en zitten midden in een pandemie die een zeer zware wissel trekt op de culturele sector. Het is fijn, die 170 miljoen. Maar als de crisis iets duidelijk heeft gemaakt is het dat onze sector een zeer omvangrijk en complex geheel is van kunstenaars en ontwerpers, producenten en ondernemers, podia en festivals, musea en beurzen, bibliotheken en educatieve centra.”

Cees Debets, directeur van drie Haagse theaters – Koninklijke Schouwburg, Theater aan het Spui en Zaal 3 – heeft nog veel vragen. “Dat er meer geld komt in deze loodzware tijd is een prettig signaal. Het hangt alleen nog wel van open eindjes aan elkaar. Veel van die 170 miljoen gaat op aan erfgoed. Dat is een slokop. Hoe zit het met die steunpakketten? Hoe loopt het af voor de zzp’ers? En het kabinet wil flink investeren in de regio, hoe gaat dat?” Volgens Debets is het zaak als grote steden samen op te trekken, en niet tegenover elkaar te gaan staan.

Nu al strijd losgebarsten om zalen

Omdat het virus, in welke variant dan ook, nog wel even aanwezig blijft, lijkt de zomer voor de cultuursector belangrijker te worden dan de winter. Debets ziet nu al een strijd om zalen losbranden van theatermakers die in plaats van januari, februari en maart willen boeken voor mei, juni en juli. “Ik krijg ook aanvragen van festivals, die wij normaal in de winter in Den Haag onderdak bieden, die nu naar de zomer willen. In het overleg dat ik heb met alle grote zalen in Nederland zie ik dat iedereen hiermee worstelt.”

Debets: “Durven wij in december te mikken op een première van Erik of het klein insectenboek, de grote muzikale voorstelling die afgelopen december niet doorging? Een duivels dilemma. Maar ja, als niemand ons perspectief biedt, doen we dat zelf. Dat is ons vak. Dromen en vergezichten bouwen.”

Wie is D66-staatssecretaris Gunay Uslu?

Anders dan onder Rutte III heeft dit kabinet weer een staatssecretaris van cultuur en media: Gunay Uslu (Haarlem, 1972). Cultuurhistoricus Uslu was tot voor kort gastonderzoeker bij de Universiteit van Amsterdam.

Haar expertise ligt in het bijzonder bij de geschiedenis van de Europese cultuur, erfgoedstudies, musea en cultuurbeleid. Ze was onder meer voorzitter van de Raad van Toezicht van Eye Filmmuseum en adviseur van het Mauritshuis en de Vereniging Rembrandt. Ze is de zus van documentairemaker Meral Uslu en van Atilay Uslu, de oprichter van Corendon, met wie ze de Turks-Nederlandse reisorganisatie hielp opzetten.

Lees ook:

Cultuur zit zoals altijd op de achterste rij

De geschiedenis leert dat politici in de schouwburg altijd eerste rang zitten, maar op het Binnenhof zit cultuur op de achterste rij. Zo was het, zo blijft het.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden