Podiakunsten na corona

De cultuursector barst weer los - nu het publiek nog

In augustus mocht Het Concertgebouw in Amsterdam weer meer stoelen plaatsen, hier worden ze met een vorkheftruck naar binnengereden. Maar waar blijft het publiek? De afgelopen dagen waren bij sommige concerten nog honderden stoelen vrij. Beeld ANP
In augustus mocht Het Concertgebouw in Amsterdam weer meer stoelen plaatsen, hier worden ze met een vorkheftruck naar binnengereden. Maar waar blijft het publiek? De afgelopen dagen waren bij sommige concerten nog honderden stoelen vrij.Beeld ANP

Na anderhalf jaar niets of weinig mogen, staan musici, artiesten en theatermakers te trappelen. De culturele agenda’s zijn bomvol, de zalen minder. Ligt dat bijvoorbeeld aan de coronapas?

Rufus Kain

Een avondje uit? De keuze is overvloedig. Op de premièrelijst van de Theaterkrant staan voor oktober 140 voorstellingen, een bijzonder hoog aantal. Van kleinkunst tot jeugdtheater en opera. Ook bioscopen en concertzalen zetten de deuren wagenwijd open. Na anderhalf jaar afzeggen en uitstellen staan artiesten en theaterpersoneel echt te popelen.

Moeilijk is wel dat er tegelijk een schrijnend tekort is aan technici en andere medewerkers om al dat moois op poten te zetten. En het publiek is ook niet in één klap terug. Een rondvraag in de sector schetst een beeld van de oorzaken.

Het Concertgebouw gaat koste wat kost door

Concertgebouwdirecteur Simon Reinink hoeft niet lang na te denken over hoe het voelt om weer open te zijn. “Geweldig. Het is heerlijk om al die ongelooflijk mooie concerten weer te horen. Normaal hebben we aan het begin van de herfst nog niet zoveel concerten als nu, en ook niet allemaal van dit niveau.”

Maar waar blijft het publiek? De afgelopen dagen waren bij sommige concerten nog honderden stoelen vrij – tot meer dan de helft van de bijna tweeduizend beschikbare plaatsen. Bij zeker één concert werden veel van die plaatsen gevuld door ‘sprinters’: jonge mensen die op het laatste moment goedkope kaartjes scoren.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

“Natuurlijk kost het tijd om op te starten. We hoorden laat dat de concerten weer door konden gaan, en nog later dat de zaal vol mocht. Het zou me ook niet verbazen als veel mensen de kat uit de boom kijken. Het publiek heeft al eerder meegemaakt dat we opengingen en toen toch weer moesten uitstellen.”

Een vol programma en minder publiek is een dure combinatie. “Wij lopen vele miljoenen euro's verlies op deze periode. Maar we gaan door. Dat vind ik een morele plicht naar alle musici en de zzp’ers die voor ons werken.”

Aan die zzp’ers is ondertussen een groot tekort, en niet alleen bij het concertgebouw. “Alle concertzalen kampen met personeelstekorten. Tijdens de pandemie zijn er mensen ontslagen, en nu zijn er meer handjes nodig. Normaal heb je in een crisis werkloosheid. Nu is er nauwelijks personeel te vinden.”

Poppodium 013 blijft moet wél shows vooruitschuiven

Vorig jaar ging Tilburgs poppodium 013 diep het rood in en vielen er veel ontslagen. Directeur Frens Frijns noemt het dan ook ‘superfijn’ om dit weekend zesduizend bezoekers te kunnen verwachten. Toch klinkt hij niet opgewekt. Dat komt vooral omdat zijn zaal nog steeds maar voor driekwart vol mag.

Frijns: “Zalen met zitplaatsen mogen 100 procent vol. Dat zouden wij ook kunnen doen, maar daar was geen animo meer voor bij artiesten. Dus hebben we de afgelopen anderhalve week iedere show opnieuw bekeken. Sommige shows die niet uitverkocht waren kunnen nu doorgaan. Maar uitverkochte shows hebben we weer moeten uitstellen, want we gaan niet kiezen tussen fans. Als je mensen anderhalf jaar vraagt hun ticket vast te houden, en dan nog maar 75 procent naar binnen mag, dat kun je gewoon niet uitleggen.”

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Ook krijgt 013 de afgelopen weken boze berichten van mensen die het niet eens zijn met de verplichting om bij binnenkomst een QR-code met vaccinatie- of testbewijs te laten zien. “Ik snap het van beide kanten. Maar wij hebben geen keus. We gaan open want onze motor moet draaien, mensen moeten aan het werk en ook artiesten moeten geld verdienen.”

De Vereniging Nederlandse Poppodia en -festivals vertelt dat ook andere poppodia boze brieven over de coronapas krijgen. Daarnaast schetst de brancheorganisatie nog een andere trend: opvallend veel oudere bezoekers blijven nog thuis. VNPF-directeur Berend Schans betwijfelt dat die allemaal terugkomen. “Ik heb het idee dat veel mensen die op leeftijd zijn door de pandemie zijn gaan denken: ‘Ik hou het bij een Netflix-abonnement’.”

Het Nationale Theater heeft gemengde gevoelens

Ook bij het Nationale Theater (HNT) kopen oudere bezoekers op het moment minder kaarten dan vóór de coronacrisis. “Ze komen wel, maar voorzichtig”, zegt directeur Cees Debets. “En ze schaffen niet zoals vroeger voor een heel seizoen in één keer tien kaarten aan. De jongere bezoeker vertoont hetzelfde gedrag als voorheen: kort op de bal en impulsiever.”

Dit weekend heeft HNT bijzonder veel jong publiek omdat de grote marathonvoorstelling van HNTjong, Trojan Wars, eindelijk in première gaat na anderhalf jaar uitstel. De try-outs waren zeer drukbezocht, zegt Debets. De première zelf is inmiddels uitverkocht. Ook de bekroonde voorstelling De Zaak Shell is uitstekend bezocht. Maar bij minder bekende voorstellingen zitten ruwweg half zoveel bezoekers als vóór de pandemie.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Ondertussen kampt HNT net als andere podia met personeelstekorten. “Het is hartstikke moeilijk om nieuwe technici, horecapersoneel en marketeers te vinden. Sommigen lijken de sector te hebben verlaten vanwege de langdurige onzekerheid.” VNPF-directeur Schans beaamt dat, en zegt dat technische zzp’ers de podiumkunsten bijvoorbeeld hebben verruild voor een baan in de bouw.

Debets verwacht dat de wederopbouw van de cultuursector veel tijd gaat kosten. “Publiek moet weer vertrouwen krijgen. Ook zal er steun van de overheid nodig zijn. Die loopt binnenkort af, maar we zijn er nog lang niet.”

Voor bioscopen is het dit weekend erop of eronder

Nederlandse bioscopen hebben één grote reden om optimistisch te zijn: James Bond. De nieuwe Bondfilm No Time to Die verkocht voordat die deze week in première ging al 130.000 kaarten – uitzonderlijk voor een voorverkoop. Toch durven bioscopen nog weinig te zeggen over bezoekersaantallen.

“Vorig weekend moesten de grote titels nog komen”, legt de woordvoerder van Vue Cinemas uit. “Ook was dat het laatste weekend met mooi weer. Dus of er toen minder mensen kwamen vanwege het weer of de coronapas, is niet te analyseren. Na dit weekend met James Bond valt er meer over te zeggen.” Wel voegt Vue toe dat ook bij hen de voorverkoopcijfers ‘veelbelovend’ zijn.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Enkele artiesten blazen tours af uit protest

Een handjevol bekende artiesten weigert op te treden vanwege de verplichte vaccinatie- of testbewijzen bij optredens. Het gaat onder andere om Fresku, Douwe Bob, Hans Teeuwen en Jandino Asporaat. Zij vinden dat de coronapas discriminerend werkt.

De Kunstenbond heeft artiesten opgeroepen wél op te treden, omdat hun protest ook technici en andere medewerkers raakt. Douwe Bob liet via sociale media weten dat hij zijn crew en band compenseert voor de gemiste inkomsten.

Fresku kan mede door dit besluit de huur van zijn studio niet meer betalen. “Ik wil het liefste gisteren weer optreden”, zei hij tegen de NOS. “Maar dan wel met iedereen erbij. Het zou mij niet sieren als artiest met alle muziek die ik heb gemaakt over saamhorigheid en gelijkwaardigheid om een deel van mijn publiek buiten te sluiten. Dat vind ik not the way.”

Lees ook:

Coronapas is goed voor cultuursector

Het commentaar van Trouw.

Nederlandse economie moet door zonder noodsteun. Lukt dat?

Voor de meeste sectoren is het gedaan met de noodsteun van de overheid. Maar niet iedereen kan zonder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden