Coronatunes

De coronacrisis dwingt Nederlandse rappers tot introspectie. En dat is winst

null Beeld Suzan Hijink
Beeld Suzan Hijink

Rappers hebben het doorgaans over wat er gebeurt in hun leven. Nu die levens stilstaan, keren ze zich naar binnen, en daar is het bepaald geen feest.

‘Veel littekens. Vaak gedaan of dingen me niks deden. Als ik heel eerlijk met je ben leef ik een kutleven.’ Die zinnen komen uit ‘Scars’, het openingsnummer van het nieuwe album van Sevn Alias. In het refrein klinkt een regel die lang nadreunt: ‘Neem het moment dat ik nog leef voor lief’.

De 24-jarige rapper uit Almere keert op ‘Bogey 4 the Win’ een aantal keer terug naar deze thematiek. In ‘Zeg me wat je ziet’ rapt hij: ‘Battle scars, ik ben in de war, heel m’n hoofd draait, heb ook pijn. Jij denkt, ik ken geen pijn, omdat ik groot blijf. Stress niet om een virus, leef nog steeds, maar kon al dood zijn.’

Heftige teksten

Het zijn heftige teksten, zeker als je weet dat Sevn Alias doorgaans het liefst rapt over het geld dat hij verdient en de zaken waaraan hij dat geld uitgeeft. Hij is natuurlijk wel veelzijdiger, maar het is hoe dan ook opvallend dat hij zoveel aandacht schenkt aan zijn geestelijk welzijn. En daarin staat hij niet alleen: bij veel van zijn collega’s klinkt dezelfde tendens.

Toen de coronacrisis zich in maart aandiende, gingen rappers er meteen mee aan de slag. Al snel verschenen de eerste coronatunes, veelal met een glimlach en een knipoog. De zin ‘Kom niet in mijn aura, bitch’ uit het nummer ‘Anderhalf’ van Ali B en Poke is waarschijnlijk het beste uit de hiphop-oogst van die periode.

Zeven maanden later is het lachen de meeste rappers wel vergaan. Op hun nieuwste albums zijn de overvolle clubs, de sterke drank en de busladingen mooie vrouwen zo goed als verdwenen. Daarvoor in de plaats zijn introspectieve teksten gekomen, waarbij één woord in het oog springt: eerlijk.

Ontboezemingen

Neem Dopebwoy. De rapper uit Amsterdam-Zuidoost is een van de grootste feestnummers uit de hip­hopwereld. Wie zijn nieuwe album ‘Hoogseizoen’ oppervlakkig beluistert, hoort vooral zijn reislust. Hij vliegt in zijn liedjes van Marbella naar Dubai en van Curaçao naar Jamaica, alsof hij inspiratie putte uit een reisgids die toevallig in de studio lag. Zijn album opent nog hoopvol met de constatering dat hij een duistere periode heeft afgesloten, maar verderop gaat hij toch voor de bijl. ‘Ik ben eerlijk ik zweer, je gaat mij niet geloven / Ben bijna niet sober, m’n life is een mess.’

‘Eerlijk’ is zelfs de titel van het nieuwe album van Idaly, een van de rappers die met gelegenheidscollectief New Wave in 2015 de Popprijs won. Het staat vol ontboezemingen. ‘Dagen dat ik bijna breek maar niemand weet dat. Blijf staande maar soms weet ik niet eens hoe. Als ik wist wat deze libi (dit leven, red.) met zich meebracht, dan weet ik niet eens of ik dit wel zou doen.’

Ook Lijpe, een rapper uit Maarssen die vooral bekendstaat om het harde straatleven in zijn teksten, tapt op zijn nieuwe album ‘Dagboek’ uit een ander vaatje: ‘Ik voel me zo alleen soms, maar ze zeggen: op de top is het eenzaam. Je hebt geen doel als je niet weet waar je heen gaat.’

Toename van angst, stress en depressie

Het ligt natuurlijk voor de hand om aan te nemen dat de inhoud van deze teksten verband houdt met de coronacrisis. Het RIVM uitte in een recent rapport zijn zorgen over de invloed van de pandemie op jongeren; hun mentale gezondheid lijdt eronder. Ook Jacobine Geel, voorzitter van GGZ Nederland, sprak onlangs over “een toename van angst, stress en depressie.”

Dat woordje ‘toename’ is ook in de hiphopcontext van belang. Dat rappers hun gevoelsleven delen is niet nieuw; de coronacrisis heeft hun openhartigheid hooguit vergroot. In de Verenigde Staten stonden enkele jaren geleden de zogenaamde ‘soundcloudrappers’ op – genoemd naar het digitale platform waarop ze hun muziek aanboden. In hun muziek zijn ze open over hun depressieve gevoelens en hun medicijngebruik om die gevoelens te onderdrukken. In Nederland maakte de Eindhovense rapper Fresku van zijn eeuwige twijfel zijn handelsmerk en recent beleefden ook openboek-artiesten als S10 en Sor een doorbraak.

Het is bovendien goed gebruik onder rappers om in de loop van je carrière meer van jezelf te tonen. Dat gebeurt dikwijls op thema-albums, die de geboortenaam van de artiest dragen (‘Francis’ van Frenna, ‘Jonathan’ van Jonna Fraser) of op een bepaalde manier verwijzen naar eenzaamheid (‘Alleen’ van Lil’ Kleine, ‘Rémi’ van Ronnie Flex).

Het verschil met nu is vooral de omvang waarin het gebeurt. Zelfs rappers die het moeilijk vinden hun gevoelens onder woorden te brengen doen mee. Zo rapt Cho op zijn nieuwe single ‘Paar dagen’: ‘Jij bent zo goed met die woorden, je moet je uiten, zegt ze. Toch [ben ik] te gesloten om bepaalde dingen uit te leggen.’ Kevin voegde een paar extra tracks toe aan zijn nummer 1-album ‘Animal Stories’, waaronder ‘Verloren’: ‘In de booth dan komen al die zinnen, maar ik kan lastig praten.’ De situatie wordt door Henkie T onbedoeld samengevat op zijn album ‘Netwerk’: ‘Shows worden gecanceld, maar wij verleggen grenzen, wij verleggen grenzen.’

Ontwikkeling

Inderdaad, er worden grenzen verlegd. En hoe akelig het ook is voor de muzikanten, stiekem is deze ontwikkeling voor de luisteraar pure winst. Het hedonisme van de laatste jaren was zijn frisheid al een tijdje kwijt; het begon een voorspelbare herhaling van zetten te worden.

Het werd hoog tijd dat er meer op het spel kwam te staan dan dure horloges en designerkleding. Natuurlijk is te hopen dat genoemde artiesten het plezier in hun leven terugvinden, maar als ergens in de loop van volgend jaar de samenleving van het slot gaat, zou het prettig zijn als er iets van deze eerlijkheid blijft hangen.

Lees ook:

Anderhalvemeterhiphop als tegengif: ‘Kom niet in mijn aura, bitch’

Rappers nemen corona bloedserieus, maar steken die in een vrolijk jasje. Muziekrecensent Klaas Knooihuizen licht de beste nummers eruit. ‘Ik geef je een boks met m’n elleboog. Sorry man, kom maar niet te close.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden