De wereldpremière van Beethovens door artificial intelligence voltooide Tiende symfonie met het Beethoven Orchester Bonn en organist Cameron Carpenter. Beeld Getty Images
De wereldpremière van Beethovens door artificial intelligence voltooide Tiende symfonie met het Beethoven Orchester Bonn en organist Cameron Carpenter.Beeld Getty Images

MuziekrecensieAI Beethoven

De computer-Beethoven blijkt bloedeloos, saai, majesteitsschennis

Peter van der Lint

En hoe klonk het? Dat is uiteindelijk de enige vraag die telt bij het project waarin Beethovens Tiende symfonie werd voltooid door kunstmatige intelligentie. Zaterdagavond ging het torso van slechts twee delen in première in Bonn, de stad waar Beethoven geboren is. Dus, hoe klonk het?

Nou, naar niks.

De veertig korte schetsen die Beethoven voor de Tiende maakte werden samen met thema’s en motieven uit zijn andere symfonieën plus muziek van tijdgenoten aan een computer gevoerd. Die peuzelde alle oude koek op en braakte iets nieuws uit. Soms wel 200 varianten, waarna mensen dan de beste variant kozen. Een samenwerking tussen Maschine und Mensch dus, al wilden ze in deze Tiende maar geen Brüder werden.

Kan kunstmatige intelligentie componeren zoals Beethoven dat deed? Diens onvoltooide symfonie beleeft dit weekend een wereldpremière, met dank aan AI. Vier prangende vragen beantwoord.

De muziek hing als los zand aan elkaar. De uitgespuugde computerstukjes pasten helemaal niet op elkaar. Het nabootsen van Beethovens subliem opgebouwde climaxen liep hier elke keer als een ballon leeg. Het was bloedeloos en saai, met soms lachwekkend loze lassen tussen de verschillende motieven. Allerminst geniaal of goddelijk.

Toegegeven, het begin van het Scherzo was verrassend. Het bekende motief waarmee de Vijfde begint, was bij de vierde noot omgedraaid, en de twee maten erna bezaten echte inspiratie. Maar dat was het wel zo’n beetje. En om nou Beethovens onvoorspelbaarheid op te lossen met een onverwacht digitaal orgel in het laatste deel? En dat dan vervolgens niet op z’n Beethoveniaans te laten denderen? Regelrechte majesteitsschennis.

Beethoven - Tiende Symfonie, voltooid door artificiële intelligentie | Op 9/10 uitgevoerd door het Beethoven Orchester Bonn

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden