De collectie van Thomas Borgmann is thuisgekomen in het Stedelijk

'Untitled (Bi-Curious)' van Lucy McKenzie, door Borgmann geschonken aan het Stedelijk Museum.Beeld Lucy McKenzie. Collectie Stedelijk Museum Amsterdam, schenking Thomas Borgmann, Berlijn

Dertig zalen vult het Amsterdamse Stedelijk met nieuwe aanwinsten. Allemaal afkomstig van de Duitse verzamelaar Thomas Borgmann en allemaal kunst uit de jaren negentig en nul. Een sprankelende, veelkleurige uitbreiding van de vaste collectie.

Als je alle kunstmusea zou zien als een gezin, zijn musea voor hedendaagse kunst de pubers. Er wordt van alles van ze verwacht, ze hebben veel aan hun hoofd en ze zijn onzeker. Ze moeten in de eerste plaats, net als de oudere broers en zussen, tentoonstellingen maken, voor het grote publiek en voor de liefhebbers. Ook moet de vaste collectie verzorgd, onderzocht en getoond. En als extra huiswerk moet het museum altijd nieuwe kunst binnenhalen, het is immers een museum van hedendaagse kunst. Lastig: niet elke veelbelovende kunstenaar maakt de beloftes waar.

Niet van elk nieuw kunstwerk staat meteen vast of het in de geschiedenisboekjes terechtkomt. En als dat wél het geval is, is het niet meer te betalen. Logisch dat directeur Beatrix Ruf vorig jaar erg blij was toen de Duitse verzamelaar Thomas Borgmann haar liet weten het grootste deel van zijn hedendaagse kunst aan het Stedelijk te schenken. Voor de publiciteitsschuwe Borgmann was het Stedelijk in de jaren zestig de eerste 'sprong naar de toekomst', hedendaagse kunst was nog nauwelijks te zien in Europa.

Liefhebber-verzamelaar

De verzamelaar doneert 216 werken van zestien kunstenaars geboren na 1945, een selectie daarvan is komende maanden te zien. Borgmann is een liefhebber-verzamelaar, die kunstwerken omschrijft als familieleden die met elkaar overweg kunnen, en die een thuis zocht voor zijn collectie. Conservator Martijn van Nieuwenhuyzen ruimde de hele oude bovenverdieping van het museum ervoor leeg, voor het inrichten van de dertig zalen had hij drie maanden nodig.

Drie rumoerige maanden voor het museum. NRC Handelsblad schreef dat niet alle zeshonderd werken van Borgmann een schenking waren, dat er ook aankopen aan verbonden waren met een waarde van 1,5 miljoen euro. En dat directeur Ruf niet al haar neveninkomsten zou hebben opgegeven bij het museum. Ruf is half oktober teruggetreden, later ontkende ze de verdiensten te hebben achtergehouden. Er lopen drie onderzoeken naar de zaak en het museum verwacht pas volgend jaar zomer een nieuwe directeur aan te stellen.

Terug naar de kunst. Die is verrassend en sprankelend. Met werk van min of meer bekende namen als Wolfgang Tillmans en Heimo Zobernig, en andere vooral Duitse en in de VS levende kunstenaars. In de jaren negentig en de jaren nul kocht het museum onder directeuren Rudi Fuchs en Gijs van Tuijl zelf ook nieuw werk aan, maar vooral van de generatie ervóór, vaak abstracte kunst met de kunst zelf als onderwerp. De kunst van Borgmann zou je socialer kunnen noemen, zijn kunstenaars nemen beelden en verschijnselen uit hun omgeving als uitgangspunt. Ook experimenteren ze met de ruimte, maken ze installaties in plaats van een enkel schilderij of beeld.

De Rijke en De Rooij

De Poolse Paulina Olowska (1976) gebruikt bijvoorbeeld afbeeldingen uit modetijdschriften uit de jaren tachtig als voorbeeld voor haar installaties en schilderijen. De in Oostenrijk opgegroeide Cosima von Bonin (Kenia, 1962) was een van de 'aanvoerders' van kunstenaars in en om Keulen in de jaren negentig. Een van haar installaties, een houten ruimte zonder deuren, eerder het decor voor absurdistische performances, past nog maar net in het museum, met een trapje kun je over de rand kijken.

Foto's, (wand)schilderingen, grote knuffeldieren, films en lampionnen, de kunstenaars van Borgmann trekken van alles uit de kast.

Er zit zelfs een bos bloemen bij. Een van de drie werken van de enige Nederlanders uit de verzameling, het duo Jeroen de Rijke (1970-2006) en Willem de Rooij (1969), is 'Bouquet I' uit 2002. Een door de kunstenaars precies omschreven verzameling bloemen, die gedurende de duur van de tentoonstelling zal worden bijgehouden.

Hoe het achter en buiten de schermen ook verder gaat, het Stedelijk Museum heeft er een kleurrijk en sprankelend hoofdstuk uit de kunstgeschiedenis bij. Een opsteker voor het zelfvertrouwen.

'Jump into the future: Art from the 90's and 2000's. The Borgmann Donation', tot 4 maart in het Stedelijk Museum in Amsterdam, de Engels-Duitse catalogus kost € 29,95 euro.

De installatie 'Heavy Burschi' van Martin Kippenberger, in bruikleen van Thomas Borgmann.Beeld Gert Jan van Rooij
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden