VoorbeschouwingCornald Maas

De broccolirel, een beledigde dictator en vrolijke liedjes maken het Songfestival virusbestendig (enigszins dan)

Tix uit Noorwegen zingt over een gevallen engel. Beeld Eurovision TV
Tix uit Noorwegen zingt over een gevallen engel.Beeld Eurovision TV

Er zijn extravagante artiesten en de gebruikelijke vrolijkheid en relletjes, maar toch zal het Songfestival in Rotterdam door corona totaal anders zijn dan anders, verwacht ‘mister Songfestival’ Cornald Maas.

Een engel met reusachtige vleugels op zijn rug en een hippe zonnebril op zijn neus zingt de longen uit zijn lijf. Op het podium wordt hij omringd door kronkelende gehoornde duivels en er schieten vlammen door de lucht. Als je zo’n spektakel ziet weet je: het Eurovisie Songfestival is aanstaande.

Na een jaar uitstel zijn in Ahoy, onder strenge coronaregels, de repetities begonnen voor de 65ste editie van het festival in Rotterdam. Zanger TIX uit Noorwegen was met zijn extravagante Fallen Angel-act als een van de eerste artiesten aan de beurt. Snippers van zijn optreden werden alvast vrijgegeven. Dinsdag moet hij de halve finale zien te overleven.

Sinds 1993 was Cornald Maas er 23 edities bij – slechts vijf keer liet ‘mister Songfestival’ verstek gaan bij het evenement. Van Stockholm tot Kiev voorzag hij de uitzendingen van Nederlands commentaar. Hij weet dus als geen ander wat er gebeurt in een stad als het Eurovisiecircus zijn kampementen opslaat. Twee weken is het feest met extravagante artiesten en uitgelaten fans uit alle hoeken van Europa. Hotels, bars en restaurants puilen uit en de stadsbevolking haakt vrolijk in.

“Zeker omdat Nederland 44 jaar op de winst heeft moeten wachten denk ik dat Rotterdam het in vergelijking met andere steden nog grootser aangepakt zou hebben. Er waren ongelofelijk veel initiatieven”, zegt Maas. Overal in de stad zouden er muzikale feestjes plaatsvinden.

Naast Ahoy zou de Binnenrotte de spil van de feestelijkheden vormen, er zou een Eurovillage verrijzen, een Songfestivaldorp met een toren van 18 meter, waar fans en deelnemers aan het festival feestend zouden kunnen samenkomen. Dat hoeft niet gebouwd te worden, er komt nu een virtuele variant. Er worden niet veel fans uit het buitenland verwacht, er zullen vooral Nederlanders – vooraf getest – in beperkte aantallen bij de shows aanwezig zijn. Die hebben geen hotelovernachting nodig. En de horeca is ’s avonds toch nog dicht, dus wat valt er in de stad te beleven?

Mister Songfestival Cornald Maas: ‘Het festival verbindt’.  Beeld Avrotros
Mister Songfestival Cornald Maas: ‘Het festival verbindt’.Beeld Avrotros

Doodzonde, vindt Maas, dat Nederland nu niet met eigen ogen kan zien wat het Songfestival echt kan zijn. “Iedereen die er ooit was, ook de mensen die aanvankelijk sceptisch waren of er veel kritiek op hadden, die waren altijd... gelouterd is een zwaar woord, maar die veerden wel op van het gevoel van verbinding. Het harmonieus samenzijn van mensen uit allerlei landen, van Bulgarije tot Zweden. Het is een heel liefdevolle entourage. En die gaat nu voor een deel echt ontbreken.”

Dat gebrek aan sfeer zal op tv overigens nauwelijks te merken zijn, denkt hij. “Dat worden geoliede shows.” Er zit zelfs publiek op de tribunes – met slim camerawerk zal het er precies hetzelfde uitzien als vorige jaren, ook al zijn er veel minder fans. Maas is vrijdag naar Rotterdam gebracht om zich in een hotel bij de Nederlandse delegatie te voegen die het optreden van Jeangu Macrooy gaat voorbereiden. “Ik mocht niet met de trein of een taxi”, lacht hij. Om coronabesmettingen te voorkomen zit hij nu in een bubbel in zijn hotel, net als alle andere delegaties, zegt hij via de telefoon. “We hebben een aparte ruimte waar niemand anders mag en kan komen.” Andere jaren doet hij de feitjes voor zijn commentaren op door veel te praten, maar daar zal ook in Ahoy minder van komen, verwacht hij. Dus struint hij ook het internet af.

Een fikse portie body positivity

Rotterdam zal een bijzondere plaats in de Eurovisiegeschiedenis krijgen, alleen al omdat een volledige jaargang van 41 liedjes nooit ten gehore werd gebracht. Toen vorig jaar op 18 maart werd besloten dat de show zou worden afgelast vanwege de pandemie, konden alle nummers de prullenbak in. Volgens de festivalregels mag een liedje niet ‘commercieel’ uitgebracht worden voor 1 september in het jaar voorafgaand aan de show. En daar hield de organisatie, de European Broadcasting Union (EBU), zich aan. De Bulgaarse Victoria zal wel een traantje hebben geplengd, want zij zou volgens de bookmakers het festival gaan winnen met een zelfgeschreven fluisterliedje. De IJslander Daði Freyr gooide ook hoge ogen met een droogkomisch nummer en dito dansje.

Beide artiesten keren dit jaar terug met andere nummers en doen het ook nu weer aardig bij de bookmakers – hen wordt een plek in de top 10 voorspeld. De Zwitserse deelnemer Gjon’s Tears maakte slim gebruik van de gedwongen herkansing: zijn liedje werd onder andere geschreven door Wouter Hardy, de Nederlander die ook meeschreef aan Arcade waarmee Duncan Laurence het Songfestival in 2019 won. Een gouden greep, Zwitserland wordt getipt voor een derde plaats. Ook de Maltese Destiny doet haar voordeel met de herkansing: zij staat met een nieuw liedje en een fikse portie body positivity op twee in de voorspellingen.

Andere artiesten zagen hun festivaldroom voorgoed vervliegen, want er waren ook landen die ijskoud besloten andere deelnemers te sturen. Zweden bijvoorbeeld. Het zangtrio The Mama’s zal nooit in de show voor een slordige 200 miljoen kijkers staan. In Zweden is ook de voorronde een bloedserieuze aangelegenheid. Tijdens het Melodifestivalen, een muziekcompetitie waar in zes rondes 28 deelnemers het tegen elkaar opnemen, wordt de inzending voor het Songfestival gekozen. The Mama’s deden er opnieuw een poging, maar ze werden verslagen door zanger Tusse.

Destiny, de trotse inzending van Malta. Beeld Eurovision TV
Destiny, de trotse inzending van Malta.Beeld Eurovision TV

Van de 39 landen die dit jaar meedoen besloten er 13 hun inzending te verversen. Een slimme keuze? In het geval van Frankrijk wel. De vooral razend knappe Tom Leeb moest plaatsmaken voor Barbara Pravi en zij wordt met haar smaakvolle chanson Voilà getipt als winnares. Dat zou de eerste Franse overwinning sinds 1977 zijn.

De artiesten die wel mochten terugkeren hebben het zwaar gehad, weet Maas. Ook de Nederlandse deelnemer Jeangu Macrooy. “Als je op voorhand weet dat je gaat, legt dat een last op je schouders. Heel anders dan wanneer je onbevangen aan het strijden bent om de beste song af te leveren in de hoop dat je gekozen wordt om mee te doen. Het kan heel belemmerend zijn, zeker in coronatijd, dat je inspiratie moet zien te vinden voor een song waarvan je weet: die moet naar het Songfestival.”

Surinaamse trots

Het nieuwe liedje van Macrooy zorgde in ieder geval voor ouderwetse ongein, die ook zo bij het festival hoort. Denk aan de scheurjurk van Trijntje Oosterhuis, de Indianentooi van Joan Franka en het draaiorgel van Sieneke. In de tekst van Birth of a New Age meenden veel luisteraars het woord ‘broccoli’ te herkennen en daar werd lekker vrij mee geassocieerd. Maar toen ook Albert Heijn commercieel dacht mee te moeten liften op deze grap, kreeg de discussie een scherpe ondertoon.

Macrooy zingt niet dat hij geen broccoli wil, maar ‘Yu no man broko mi’. Dat betekent, in de Surinaamse taal Sranantongo: ‘Je kunt mij niet breken’. Dat Nederland daar massaal iets anders in wil horen is volgens Mitchell Esajas van The Black Archives een teken dat er weinig interesse is in de taal en geschiedenis van de voormalige kolonie. Sranantongo is zelfs verboden geweest, voor Surinaamse mensen is het een moment van trots dat het nu klinkt op het Songfestival.

Maas vindt het ook jammer dat er zo weinig aandacht is voor de bedoeling waarmee Macrooy zijn nummer schreef. “Het ging eigenlijk alleen nog over die broccoligrap, het gaat zelden over het verhaal dat hij wil vertellen. Hij steekt niet onder stoelen of banken dat de song geïnspireerd is geraakt op de trots die werd geëtaleerd tijdens Black Lives Matter, maar het gaat over veel meer dingen. Bijvoorbeeld trots op een seksuele geaardheid. Of dat je door corona ontdekt waar het leven echt over gaat.”

Eden Alene, de inzending van Israël. Beeld Eurovision TV
Eden Alene, de inzending van Israël.Beeld Eurovision TV

In deze krant betoogde theoloog Tom Mikkers dat het Songfestival een veel te witte aangelegenheid is. Daar is Maas het niet helemaal mee eens. “Juist dit jaar maakt het Songfestival een slag. Er zijn meer artiesten met een multiculturele of een diversiteits-achtergrond.” Maas heeft wat dat betreft zijn huiswerk al gedaan. Hij somt moeiteloos op: “De zangeres uit Frankrijk heeft Iranees-Servische wortels, de ouders van de Oostenrijker komen uit de Filipijnen. Er komen zwarte artiesten uit Tsjechië, Nederland, Malta, San Marino, Israël en Zweden.”

Dol op president Loekasjenko

De pittigste rel dit jaar ontstond rond de inzending van Wit-Rusland, algemeen bekend als de laatste dictatuur van Europa. De band Golosy Zmesta is dol op president Loekasjenko en liet dat in zijn lied duidelijk horen. Politieke teksten mogen niet, volgens de regels van de EBU, dus werd de band gesommeerd een nieuwe tekst te maken. “Die was zo mogelijk nog politieker”, grinnikt Maas. “Een provocatie eigenlijk. Toen is het land definitief gediskwalificeerd. Het komt vaker voor dat een land op de vingers wordt getikt, maar diskwalificatie is heel pittig.”

Ook in Rusland is er gedoe over de inzending, maar dan in het land zelf. Het feministische nummer Russian Woman van zangeres Manizja wordt door conservatieve groepen neergesabeld als een bedreiging voor de traditionele waarden in Rusland. Een betere aanbeveling bestaat er nauwelijks voor een Songfestivalliedje. Dus zal Manizha met open armen ontvangen worden – met inachtneming van de coronaregels, uiteraard.

En dan is er nog een hardnekkig gerucht dat niemand minder dan Lady Gaga naar Rotterdam komt. Fans meenden dat op te kunnen maken uit haar agenda. En waarom ook niet? Bij het laatste Songfestival in Tel Aviv verzorgde Madonna een (niet bepaald zuiver gezongen) pauzenummer.

Maas gelooft er niets van. In Rotterdam zal de show worden aangevuld met voornamelijk Nederlandse artiesten, die zich maar wat graag voor dat gigantische tv-publiek presenteren. Oud-winnaars Lenny Kuhr en Teach-In worden in stelling gebracht, naast de vocale kanonnen Glennis Grace en Davina Michelle en de top-dj’s Afrojack en Pieter Gabriel. Ook BMX’er Dez Maarsen maakt zijn opwachting, en de uit Syrië afkomstige balletdanser Ahmad Joudeh.

Op televisie zal het lijken of corona even niet bestaat. Dat is precies de wens van Maas: “Ik hoop dat het een memorabel festival wordt, omdat we het hele jaar zo’n evenement over de landsgrenzen heen niet hebben gezien. Wie weet geeft dat een verbindend gevoel, een opkikker aan de mensen die thuis voor de buis zitten.”

Aan de liedjes zal het niet liggen, weet hij. “Anders dan je zou denken heeft corona niet geïnspireerd tot zwaarmoedige songs. Eerder het tegenovergestelde: uptempo, veel vrolijkheid. Dat is wel echt opvallend.”

De halve finales van het Songfestival zijn op 18 en 20 mei, de grote finale op 22 mei.

Lees ook:

Op een coronaproof Songfestival vieren ze veilig feest in de ‘Safe Harbour’

Uitvoerend producent Sietse Bakker gaat voor een Songfestival met nul coronabesmettingen. Om te zorgen dat de 1500 mensen die in Ahoy werken veilig zijn, worden strikte regels gehandhaafd. ‘Een artiest die zich er niet aan houdt, kan naar huis gestuurd worden.’

Voor Rotterdam is het Songfestival meer dan het evenement: ‘We willen rendement voor de toekomst genereren’

Met nog dik dertig dagen te gaan kleurt Rotterdam steeds nadrukkelijker in de kleuren van Eurovisie. De stad zelf moet er nog jaren iets aan hebben, vindt de organisatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden