De bittere humor achter het IJzeren Gordijn

23.40 uur, Nederland 2

Vraag: ’Waarom treedt de KGB (geheime dienst in de voormalige Sovjet Unie) altijd op in groepjes van drie?’ Antwoord: ’Eén die kan lezen, één die kan schrijven en één die de twee intellectuelen in de gaten kan houden’.

Vraag: ’Waarom zijn ex-stasi-agenten de beste taxichauffeurs in Berlijn?’ Antwoord: ’Omdat je ze alleen je naam hoeft te zeggen en ze weten al precies waar je woont.’

De documentaire ’Hammer and Tickle’ gaat over de humor ten tijde van het communisme.

Wat voor grappen werden er over communisten gemaakt en waar lachten ze zelf om achter het IJzeren Gordijn?

Tijdens het communistische regime in de Sovjet Unie en zijn satellietstaten vertelden mensen elkaar ontelbare grappen over de maatschappij waarin ze leefden. Er was voor hen geen vrijheid van meningsuiting en ze werden dagelijks geconfronteerd met de tegenstelling tussen de politieke propaganda en de werkelijkheid van alledag. Zo werden grappen gebruikt om de waarheid te verkondigen in een totalitaire, communistische maatschappij. Het was de enige manier om weerstand te bieden tegen een dictatoriaal regime. Met sommige grappenmakers liep het slecht af. Ze werden naar een strafkamp gestuurd, terwijl anderen echte podiumsterren werden.

De documentaire toont bijzonder archiefmateriaal waaronder opnamen van president Reagan, die grapjes maakt over Russen op persconferenties, materiaal over de enige anti-communistenshow die er ooit te zien is geweest op de staats-tv en Tsjechische graffiti uit de tijd van de Praagse opstand in 1968.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden