BoekrecensieBiografie

De biografie van sterdanseres Igone de Jongh leest als een in verdriet gedoopte afrekening

De door Marcel Langedijk geschreven biografie over de in 2019 gestopte sterdanseres mist evenwicht.

Na 24 jaar aan Het Nationale Ballet verbonden te zijn geweest, danste Igone de Jongh haar laatste rol in Rudi van Dantzigs ‘Romeo en Julia’. Als de onschuldige Julia brak ze door bij Nederlands eerste balletgezelschap en ze beëindigde er op 31 oktober 2019 haar carrière mee. Het werd destijds al wat merkwaardig gevonden dat ze haar zilveren jubileum niet vol wilde maken. Waarom zo’n abrupt afscheid? De Jongh kon haar behoefte zich op andere vlakken artistiek te ontplooien niet langer onderdrukken, verklaarde ze aan tafel bij Eva Jinek.

In Igone, de biografie van Marcel Langedijk lezen we hoe het werkelijk zat. Er was een nieuwe balletgeneratie aangetreden en De Jongh kreeg weinig hoofdrollen meer. Er bleek geen toekomst als balletmeester of coach bij het gezelschap in te zitten. Ze hield de eer aan zichzelf en stapte op. Over de ware toedracht werd gezwegen zodat Jongh met opgeheven hoofd kon vertrekken.

Een in verdriet gedoopte afrekening

Dat het evenwel een bittere pil was, doet de bekende ballerina nu uitgebreid uit de doeken. Deze biografie leest in veel opzichten als een in verdriet gedoopte afrekening. Het komt erop neer dat de ‘koele balletmanager’ Ted Brandsen het balletvuur dat in haar woedde niet begreep en onvoldoende zag hoe hard zij werkte. Dat biograaf Langedijk haar teleurstelling staaft met beweringen van mensen uit haar omgeving, haalt het gewicht weg bij de vele mooie kanten van De Jonghs carrière. Echtgenoot Thijs Römer krijgt alle gelegenheid Het Nationale Ballet af te branden, omdat er in zijn ogen roofbouw op De Jongh is gepleegd. Hartsvriendin Chantal Janzen mag het ene na het andere cliché bezigen: “Als er om een spagaat gevraagd wordt, dan ga je in een spagaat”. Als klap op de vuurpijl zegt Pierre Bokma, uitstekend acteur maar voor zover bekend geen balletingewijde, dat “het klassiek ballet met Igone’s vertrek een dying constellation is, een stervend gesternte”.

In de biografie is geen enkele serieuze poging ondernomen om de teleurgestelde prima ballerina tegengas te geven. Bij navraag blijkt directeur Ted Brandsen niet te zijn benaderd voor zijn kant van het verhaal. Ook choreograaf Hans van Manen is niet gebeld waarom De Jongh geen balletmeester van zijn balletten mocht worden. De Jongh vertelt ronkend over de samenwerking met de dansmaestro, wiens muze ze was en op wier lichaam hij balletten creëerde. Maar daarover heeft ze de afgelopen jaren al vaak gesproken. Je verwacht hier toch minstens een inzicht van de grote meester zelf en niet van Pierre Bokma, met wie zij een enkele keer samenwerkte. Zo wordt de geschiedenis wel érg eenzijdig belicht. 

De biografie heeft vaart, maar het stoort dat er niet meer dan oppervlakkige bereidwilligheid was om de wereld waarover in vaak harde termen wordt gesproken, te leren kennen. De Jonghs gedrevenheid en harde werken worden bewierookt, met een melodramatische ondertoon als het gaat om de offers die ze zich moest getroosten en de onzekerheid die ze moest beslechten. 

Diverse hoofdstukken zijn rond de mensen geplooid van wie ze houdt of heeft gehouden. Gaandeweg lees je over de symbiotische band met haar overleden moeder, over de pijnlijke scheiding van de vader van haar kind, hoe het voor haar is BN’er te zijn, de liefde voor haar danspartner Marijn Rademaker, man en zoon. Via hen verschijnt het beeld van een enorme lieverd, te naïef en wereldvreemd misschien, een naar liefde hunkerend talent dat er alles aan heeft gedaan niemand teleur te stellen en aan het einde van haar carrière zelf zo werd teleurgesteld. Je zou willen dat De Jongh zich minstens tien jaar extra had gegund om met meer berusting op haar carrière terug te kijken.

Marcel Langedijk
Igone, de biografie
Unieboek | Het Spectrum; 208 blz. €20,99

Lees ook

Een ode aan Igone de Jongh, de afzwaaiende sterballerina voor wie iedereen valt

Ze danst met vuur, nee met een vulkaan vanbinnen. Vanavond neemt ze afscheid van het Nationale Ballet: sterballerina Igone de Jongh. Balletrecensent Alexander Hiskemuller staat stil bij een van de bekendste en mooiste danseressen die Nederland heeft voortgebracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden