De astronautenblik van Marjolijn van Heemstra

Marjolijn van Heemstra in ‘Stadsastronaut’.Beeld Sanne Peper

Theatermaker Marjolijn van Heemstra zoekt op de vierkante meters van haar voortuin naar verbondenheid. Die vindt ze in verhalen. 

Als astronauten van grote afstand naar onze planeet kijken, voelen zij een nieuwe verbondenheid met en verantwoordelijkheid voor de aarde. In haar voorstelling ‘Stadsastronaut’ past schrijver en theatermaker Marjolijn van Heemstra die blik toe op haar nabije omgeving. Kunnen we ook anders denken over onze buren?

De astronaut duikt al heel lang op in uw werk. Vanwaar die fascinatie?

“De ruimte heeft voor mij een poëtische kracht. Emily Dickinson schreef ooit dat iets poëzie is als het haar het gevoel geeft dat de bovenkant van haar hoofd eraf gaat. Dat heb ik met de ruimte. Als ik erover nadenk, gaat mijn hoofd als het ware open. Ik realiseer me dan dat er zoveel is dat we niet weten, niet kennen. Er komen heel andere vragen in me op: over waar we heen gaan met de aarde, maar ook over wat het betekent dat in onze lichamen stoffen zitten die afkomstig zijn van meteorietregens.”

In uw gedicht ‘Aan een ruimtevaarder’, waar astronaut André Kuipers zo van houdt, gaat het ook over de wens als mens te worden waargenomen vanuit de ruimte.

“Dat is een menselijk verlangen, gezien willen worden. Je hebt maar één leven, dat leven is het belangrijkste dat je hebt. Dat zorgt ook voor veel stress en ongeluk, want we vinden dat we eruit moeten halen wat erin zit. Wat ik zo mooi vind van het perspectief uit de ruimte is dat je door de oneindigheid van het heelal begrijpt dat het niet veel uitmaakt wat je hier doet. Dat andere perspectief vermindert de stress.”

Maar wat is nu een stadsastronaut?

“In mijn voorstelling probeer ik een nieuw perspectief op de wereld te vinden. Ik maak daarvoor gebruik van wat astronauten in de ruimte meemaken als ze naar de aarde kijken. Dat noemen ze het overzichtseffect. De aanblik van de aarde in de verte maakt iets vreemds los in het brein van astronauten. Ze voelen plotseling een grote verbondenheid met de aarde, waardoor ze een fundamenteel andere kijk op het leven en op de planeet krijgen. Zo maken ze zich vaak druk over het klimaat.

“In mijn voorstelling ga ik eenzelfde ervaring zoeken. Maar in plaats van uit te zoomen, zoom ik in. Ik hoop als stadsastronaut net zo’n verbondenheid te ontdekken als die astronauten voelen in de ruimte, maar dan op de vierkante meters van mijn voortuin. Die deel ik met mijn tachtigjarige buurman Bob. We hebben heel goed contact, maar op het eerste gezicht vertegenwoordigen we twee kanten van een kloof: hij is van de oude garde in onze buurt, ik ben de import die flat whites drinkt in de hippe café’s. In de voorstelling probeer ik die kloof te overbruggen, de verbondenheid te laten beginnen in die voortuin.”

Is dat kansrijk?

“Ik heb er veel met Bob over gepraat. Zijn repons was bijzonder. Volgens mij kunnen we slagen. We hebben een mentaliteitsverandering nodig en die begint bij het vertellen van nieuwe verhalen. Over onze verwevenheid, niet alleen met mensen, ook met bomen en de zee. Dat is de grondgedachte van de voorstelling. Maar ook de ruimtevaart komt uitgebreid aan bod. De blik op de voortuin is verweven met astronautenverhalen.”

Zou u ooit zelf een keer als astronaut de ruimte in willen gaan?

“Als de mogelijkheid zich voordoet, zou ik dat zeker willen.”

‘Stadsastronaut’ van Marjolijn van Heemstra gaat vrijdag in première bij Theater Rotterdam, locatie Witte de With, Rotterdam. Daarna tournee door het hele land. www.marjolijnvanheemstra.nl

Lees ook: 

Het zou zomaar kunnen dat mijn kleinkinderen Marsbewoners worden

Mijn zomer stond in het teken van leven op Mars. Niet het buitenaardse soort, maar ons menselijk leven, en de vraag hoe we dat gaan inrichten daar. 

Aarde kijken is pure poëzie

Marjolijn van Heemstra is theatermaker en schrijver. In haar column schrijft ze over haar bezoek aan Estec, het European Space Research and Technology Centre in Noordwijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden