TaalPeter-Arno Coppen

De angst voor anglicismen is een virus

Onlangs schreef ik over de taalkundige virustheorie, die stelt dat oordelen over taal, vooral allerlei voorschriften, als een virus je taalgevoel aantasten. ­Taalvormen krijgen een lage of een hoge status, met onterechte vermijding of overmatig gebruik als gevolg.

Zelfs de beduchtheid voor besmetting kan zo werken. Afgelopen week kreeg ik kritiek van een lezer op een zin uit de taalrubriek die begon met: ‘Het is hier waar duidelijk wordt…’ Hij schreef: ‘Dit lijkt me een onnodig ­anglicisme. Hier had mijns inziens beter hier gebruikt kunnen worden.’

Het is hier dat wij het virus aan het werk zien. Als gevolg van een overmatige bezorgdheid voor besmetting door de Engelse grammatica wordt elke constructie die een beetje vreemd aanvoelt verdacht een anglicisme te zijn.

De gekloofde zin

In werkelijkheid is de ­zogeheten ‘gekloofde zin’ in het Nederlands al ­eeuwenlang een gerespecteerde taalvorm, die door de ­beste schrijvers gebezigd is; van de negentiende-eeuwse Willem Bilderdijk en Guido Gezelle tot de om zijn stijl bewonderde Karel van het Reve.

De ­bekende twintigste-eeuwse journalist J.L. Heldring, die jarenlang in zijn NRC-columns andere taalgebruikers de maat nam, blijkt zelfs een liefhebber van de gekloofde zin. Zijn werk wemelt ervan.

Maar ‘Het is hier waar duidelijk wordt…’ kun je toch korter schrijven als ‘Hier wordt duidelijk…’? Is dat dan niet beter? Niet noodzakelijk. Om ­nadruk op ‘hier’ te leggen moet je dan met cursivering of ­accenten werken, en waarom zou je niet de middelen gebruiken die de grammatica daarvoor ­aanreikt? De gekloofde zin heeft het niet voor niets zo lang uitgehouden.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden