De andere kant van Salvador Dalí

Met een reeks van exposities, symposia, concerten en theatervoorstellingen vierde Spanje het afgelopen jaar de honderdste geboortedag van zijn even beroemde als omstreden kustenaar Salvador Dalí (1904-1989). Ook museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, dat een twintigtal werken van deze surrealist in de collectie heeft, besteedt aandacht aan dit eeuwfeest met de tentoonstelling 'Alles Dalí', die 5 maart opengaat.

Henny de Lange

Weliswaar een paar maanden te laat, maar Boijmans verwacht in het kielzog van het officiële Dalí-jaar nog vele tienduizenden bezoekers naar Rotterdam te lokken met een expositie die de onbekendere kanten van de kunstenaar belicht. 'Alles Dalí' laat de Catalaan op een heel andere manier zien dan in 1970, toen Boijmans een overzicht van zijn schilderijen toonde. Salvador Dalí was toen ook zelf aanwezig bij de opening, ondersteund door zijn echtgenote en publiteitsagente Gala, die eerder getrouwd was met de dichter Paul Eluard.

Boijmans kocht in 1969 voor het eerst een schilderij van Dalí, 'Shirley Temple, the youngest Darling of the Cinema of this time', uit 1939, waarmee ook voor het eerst een werk van de Spaanse surrealist in de collectie kwam van een Nederlands museum. De meer dan twintig werken die Boijmans tegenwoordig bezit, zullen in het komend voorjaar allemaal geëxposeerd worden. Maar interessanter is dat daarnaast ook de minder bekende kanten zullen worden gepresenteerd van de kunstenaar die vooral bekend werd door zijn schilderijen en beelden (en ook een beetje door zijn snor).

'Alles Dalí' belicht de fascinatie van Dalí voor massacultuur. Hij liet zich inspireren door mode, reclame, design, film en fotografie. Zo maakte hij voor verschillende bedrijven posters, advertenties en reclamefilmpjes. De bedrijven waarvoor hij werkte, varieerden van een fabrikant van panties tot luchtvaartmaatschappijen.

Voor regisseur Alfred Hitchcock bedacht Dalí de droomscène van de film Spellbound. Voor couturier Elsa Schiaparelli ontwierp hij stoffen, jurken en hoeden, waaronder de beroemde hoed in de vorm van een schoen. Theater en opera kregen van hem kostuums en decors met veelal een erotische uitstraling. Verder stortte hij zich op parfumflesjes, banken en asbakken voor Air India. Het lonken naar de wereld van het grote geld leverde hem de bijnaam van geldwolf op. Het was in die tijd not done om je als serieuze kunstenaar met commercie bezig te houden. Je verkoopt je kunstenaarsziel toch niet aan de duivel?!

De eigenzinnige kunstenaar had lak aan die kritiek. Zijn hele leven zorgde hij voor verrassingen en provocaties, waarover Dalí-experts nu nog ruziën. Zo zijn ze het er nog steeds niet over eens of de kunstenaar nu werkelijk een aanhanger was van het regime van dictator Franco, die hij in 1975 een telegram stuurde om hem geluk te wensen met de executie van vijf Eta-leden. Of was dit één van de vele provocaties die zijn leven en kunst beheersten. Zijn vader zette de opstandige Salvador al het huis uit toen hij op het portret van zijn moeder spuwde.

Ook op de kunstacademie in Madrid maakte hij het zo bont dat hij werd weggestuurd. Zelfs zijn surrealistische kunstvrienden, die veel van hem pikten, besloten hem te royeren toen hij verklaarde dat het maar goed was dat de meeste slachtoffers van een treinongeluk derdeklaspassagiers waren. Volgens sommigen was Dalí krankzinnig, maar zijn bizarre schilderijen boeien nog steeds miljoenen mensen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden