ReportageAmsterdam

De allereerste Nederlandse film over Anne Frank (en haar beste vriendin)

Aiko Beemsterboer en Josephine Arendsen als Anne en Hannah tijdens de opnames in de Peperstraat, Amsterdam. Beeld Belinda van de Graaf

‘Mijn beste vriendin Anne Frank’ is de eerste Nederlandse bioscoopfilm over het leven van Anne Frank. De opnames vonden plaats in de Amsterdamse Peperstraat, waar het weer even 1942 was.

Anne en Hannah zijn hartsvriendinnen. Ze kennen elkaar al sinds de kleuterschool. Kletsend loopt het tweetal over straat, als Hannah, met lichtblauw vestje, opeens een boek tevoorschijn haalt en het in een brievenbus stopt. Anne is verbaasd. Haar vriendin heeft de roman over de avonturen van de Amsterdamse scholiere Joop ter Heul gisteren pas geleend van een vriendin. Hannah zegt dat ze het boek terug moest brengen van haar vader. Waarom weet ze niet precies, ze haalt haar schouders op. Het zal wel te maken hebben met de oorlog.

Het is een piepkleine filmscène die op een mooie julidag wordt opgenomen in de Peperstraat, in de Amsterdamse binnenstad. Cast en crew van de nieuwe Nederlandse speelfilm ‘Mijn beste vriendin Anne Frank’ zijn neergestreken in de oude Jodenbuurt vanwaaruit tijdens de Tweede Wereldoorlog veel bewoners werden weggevoerd. Het geeft de locatieopnamen extra lading. De kostuumontwerper, de kapper en de visagist, iedereen heeft z’n best gedaan om het er als in 1942 uit te laten zien: de krullen in het haar van de meisjes, de rokjes, de witte sokjes en ja, ook de Jodensterren op de vestjes van de vriendinnen.

Mijn beste vriendin Anne Frank is een van de grootste Nederlandse filmproducties (geschat budget: ruim 2,5 miljoen euro) die deze zomer wordt opgenomen. Of beter gezegd: waarvan de opnamen zijn hervat. Regisseur Ben Sombogaart maakte al heel wat historische drama’s, waaronder ‘De Tweeling’ en ‘De Storm’. Hij was in maart aan het werk in een filmstudio in Boedapest, toen de coronacrisis uitbrak. “We zijn hals over kop vertrokken”, vertelt hij. “We draaiden in een studio waar een concentratiekamp was nagebouwd, en het was gek om opeens weer thuis te zijn. Ik heb wel even last gehad van een zwart gat, maar dat duurde gelukkig niet lang.”

Uiteindelijk voelde het als een welkome onderbreking, zegt de regisseur. “Met zo’n filmproductie is het altijd hollen. Veel hectiek, weinig adempauze.” Maar nu is de productie weer hervat, volgens een corona-protocol. Medewerkers wachten geduldig achter een plastic afscheiding op koffie en een broodje, een ‘social distancing manager’ houdt de anderhalve meter in de gaten en iedereen wast geregeld zijn handen.

Regisseur Ben Sombogaart en zijn twee hoofdrolspeelsters.Beeld Bas Losekoot

Mijn beste vriendin Anne Frank is de eerste Nederlandse speelfilm over het leven van Anne Frank. Opmerkelijk, zeker als je bedenkt dat in 1959 al de eerste Hollywoodfilm werd gelanceerd, ‘The Diary of Anne Frank’. In Nederland verscheen in 1962 wel een tv-film, gemaakt door de Vara, en in 1985 werd een tv-registratie gemaakt van een toneelstuk van Jeroen Krabbé, dat vooral heel duidelijk was ge-ar-ti-cu-leerd. Maar een Nederlandse bioscoopfilm zat er al die jaren niet in. 

“Ja, het is inderdaad opvallend”, zegt Sombogaart. “In het buitenland zijn behoorlijk wat films gemaakt met het dagboek van Anne Frank als leidraad, vooral Amerikaanse en Engelse films. Sommige van die producties zijn groots aangepakt, al vind ik ze eerlijk gezegd ook een beetje op elkaar lijken. Vooral de wat oudere Anne Frank-films zijn nogal statisch en strak.” 

Sombogaart denkt dat dat komt doordat ze het dagboek heel trouw volgen. “Als filmmaker heb je te maken met de erfenis van Anne Frank die eerst werd bewaakt door vader Otto Frank en daarna door de Anne Frank Stichting. Het kan zijn dat Nederlandse filmmakers het te ingewikkeld of te duur vonden om met die erven en de rechten te dealen. Je hebt te maken met mensen die het dagboek beschermen. Ze controleren of het allemaal wel feitelijk wordt weergegeven. Dan heb je als filmmaker weinig bewegingsruimte.”

Beeld Bas Losekoot

Met mijn beste Vriendin Anne Frank is dat anders. Het script, geschreven door Paul Ruven en zijn partner Marian Batavier, is gebaseerd op de memoires van Hannah Goslar. In tegenstelling tot haar jeugdvriendin Anne Frank overleefde de inmiddels 91-jarige Goslar de oorlog. Ze emigreerde naar Israël en vestigde zich in Jeruzalem waar ze nog steeds woont, omringd door een grote schare kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen.

“Van Goslar kregen we gelukkig alle ruimte om de film te maken die we wilden maken”, zegt Sombogaart. “Ga je gang, zei ze, maar schiet wel een beetje op. Ik ben de negentig gepasseerd en ik wil de film wel graag zien.”

 Goslar verhaalt ook over de periode voor en na het Achterhuis. De scène in 1942 waarin Anne en Hannah nog hand in hand over straat lopen in Amsterdam, is een van de laatste ontmoetingen tussen de vriendinnen. Daarna duikt de familie Frank onder. De meisjes verliezen elkaar uit het oog, om elkaar drie jaar later, in 1945, op miraculeuze wijze weer te ontmoeten in het Duitse concentratiekamp Bergen-Belsen. Het is vlak voor de bevrijding. Hannah overleeft het kamp, Anne niet.

“Wat ik boeiend vind aan het verhaal, is dat het over kinderen gaat die opgroeien in de oorlog”, vertelt Sombogaart. “Wat doet dat met ze? En hoe geef je zo’n hechte meisjesvriendschap vorm?” De regisseur is wel gewend zich in te leven in de kinderziel; hij verfilmde onder meer jeugdboeken van Sjoerd Kuyper (‘Het Zakmes’), Jan Terlouw (‘Koning van Katoren’) en Annie M.G. Schmidt (‘Abeltje’, ‘Pluk van de Petteflet’).

“Wat ik van het werken met kinderen vooral heb geleerd, is dat je het authentieke moet opzoeken. De 17-jarige Aiko Beemsterboer die Anne speelt, maakte grote indruk in ‘Vechtmeisje’. Hetzelfde geldt voor de 15-jarige Josephine Arendsen die in de huid kruipt van Hannah en eerder een mooie rol speelde in ‘Mijn Bijzonder Rare Week met Tess’. Het zijn twee heel getalenteerde meiden. Als regisseur moet je daar respect voor hebben. Je moet voorzichtig omgaan met dat talent. Dat wil zeggen: je moet niet te veel willen kneden, maar het losse en speelse dat ze van nature hebben, koesteren.”

Mijn beste vriendin Anne Frank gaat naar verwachting begin 2021 in première in de bioscoop. De film is ook aangekocht door Netflix, en zal in de loop van volgend jaar bij de streamingdienst te zien zijn.

Lees ook:

Nieuw op YouTube: een vloggende Anne Frank

De serie ‘Anne Frank videodagboek’, sinds kort op YouTube, is een nieuwe manier om over Anne Franks leven in het Achterhuis te vertellen. Niet met een dagboek, maar met een camera.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden