Recensie Muziek

De adembenemende Beethoven van Igor Levit

Igor Levit. Beeld DPA

Klassiek
Igor Levit
Beethoven Complete Pianosonates
★★★★☆

De 32 pianosonates die Ludwig van Beethoven schreef, zijn te beschouwen als een mijlpaal in de muziekgeschiedenis. De wijze waarop Igor Levit ze speelt, is opnieuw als een mijlpaal te beschouwen: zelden zal een musicus zo duidelijk de bedoelingen van Beethoven hebben blootgelegd. Adembenemend is het resultaat. Letterlijk en figuurlijk.

Burger, Europeaan, pianist: zo omschrijft Igor Levit (32) zichzelf op zijn site. Een man met eigenzinnige repertoirekeuze en goed doordachte programma’s. Op Twitter geeft hij regelmatig gepeperd commentaar op de wereldpolitiek. De revolutionaire humanist Beethoven past alleen daarom al goed bij hem.

Ook muzikaal vormen Beethoven en Levit een bijzondere match. Dat bleek enkele jaren geleden al toen zijn sterke opname van de laatste vijf sonates van Beethoven uitkwam. Te jong voor die rijpe werken? Nee hoor, de twintiger Levit wist precies wat hij ermee wilde. Vandaar dat er met spanning en hoge verwachtingen werd uitgekeken naar de 9-delige box met alle ­sonates, die vandaag uitkomt. En Levit maakt de verwachtingen waar: alle 32 sonates staan als een huis. Al is er een maar. 

Deze pianosonates vormen elk een wereld op zichzelf. Ze komen voort uit het basismateriaal waarmee Beethoven zijn sonates opbouwt: een ritmische figuur, een dwingende drive, een melodisch fragment. Levit legt die werkwijze van Beethoven fenomenaal bloot. Hij pakt Beethovens idee bij de kop en gaat er met een vurig geloof mee aan de slag in wat hij speelt.

Met zijn muzikale logica brengt hij de kracht en originaliteit van Beethovens ideeën over het voetlicht. Vooral in de allervroegste en de laatste sonates is Levit op zijn best. Opvallend is hoe precies de pianist de voorschriften van Beethoven, ­inclusief de tempo-aanduidingen, volgt. Nergens wijkt hij af van het pad dat Beethoven inslaat.

Luister bijvoorbeeld naar opus 53, de ­sensationeel gespeelde ‘Waldstein’. ­Boven het eerste deel staat Allegro con brio. Levit speelt de repeterende noten met een enorme drive, heel snel – sommigen zullen zeggen: te snel – zonder dat het buiten adem of ongecontroleerd klinkt. Het tweede deel is een echt Adagio molto: intiem, melancholiek, ­geheimzinnig. De ‘gemakkelijke’ sonate opus 79 profiteert dan weer van het razendsnelle spel van Igor Levit.

De basis van Levits spel is zijn technische surplus. Dat hoor je terug aan de messcherpe precisie, de ­mogelijkheid die hij heeft om nog even te versnellen, de ruimte die er altijd is voor de juiste accenten, de controle van de klank. Maar zijn ­belangrijkste bron is zijn brein. Hij heeft begrip, overzicht en een geweldige concentratie. Daarmee houdt hij de luisteraar in een dwingende greep.

En dan nu de maar. In een filmpje op YouTube zegt Levit dat Beethoven de meest menselijke muziek is die hij kent. Maar bij hem hoor je vooral de drive van de mens, de wil om iets voor elkaar te krijgen. Nooit is de pianist even aan het mijmeren, een beetje aan het zwieren of zwelgen. Die doelgerichte aanpak geeft zijn spel vaak een cerebraal karakter. Het is maar een kanttekening bij deze prachtige box. 

Lees ook:

Igor Levit is een echte Beethoven-titaan

Igor Levit speelde in het Amsterdamse Concertgebouw de Diabelli-variaties van Beethoven. Hij pakte in de krachtige delen fors uit, met groot technisch meesterschap tot in de weerbarstigste variaties.

Niet zo brutaal, wel overtuigend

Levit kan zich geen dag herinneren dat hij niet met Beethoven bezig is geweest. En het resultaat is stoer: als twintiger op je debuutalbum (twee cd’s) diens laatste vijf pianosonates spelen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden